I CSK 4804/22

I CSK 4804/22 POSTANOWIENIE 15 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 15 czerwca 2023 r. w Warszawie, w sprawie z wniosku A. D. z udziałem B. C., K. C., A. C. i P. C. o stwierdzenie nabycia spadku po M. C., na skutek skargi kasacyjnej K. C. od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z 17 marca 2021 r., II Ca 493/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze i doktrynie wskazuje się, że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez I CSK 4804/22 2 zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej (zob. np. postanowienia SN: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147; z 22 marca 2007 r., III CZ 16/07; z 25 maja 2022 r., II USK 582/21). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. „przedsądu,” ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. W tym kontekście podnieść trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębnie konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN: z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 22). Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, przy czym w granicach zaskarżenia bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. I CSK 4804/22 3 W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z 17 marca 2021 r. uczestniczka oparła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W ocenie skarżącej oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z faktu, że w sprawie doszło do widocznego prima facie naruszenia elementarnych zasad procesowych. Uczestniczka zarzuciła Sądowi Okręgowemu, że rozpoznał jej apelację na podstawie dowodów zgromadzonych – w dużej mierze – przez Sąd pierwszej instancji i przyjęcie ustaleń faktycznych tego Sądu za własne. Konsekwencją tego, jak podniosła skarżąca, było zaniechanie przez Sąd drugiej instancji odniesienia się do twierdzeń podnoszonych przez uczestniczkę w środku zaskarżenia oraz brak poddania szczegółowej analizie okoliczności związanych z przebytymi przez spadkodawczynię stanami chorobowymi. Wadliwości postępowania dowodowego uczestniczka upatrywała w szczególności w niedopuszczeniu przez Sąd Okręgowy dowodu z uzupełniającej opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia psychicznego spadkodawczyni na dzień sporządzenia testamentu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że aby skarga kasacyjna mogła zostać uznana za oczywiście uzasadnioną, nie wystarczy tylko wskazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa, lecz należy także wykazać, że doszło do takiego właśnie naruszenia – oczywistego i widocznego prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej oraz wynikającej już z treści skargi (zob. np. postanowienia SN: z 4 lipca 2019 r., V CSK 80/19, z 29 marca 2019 r., V CSK 321/18, z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje przy tym jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. I CSK 4804/22 4 Skarżąca nie przedstawiła przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu na czym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). Wymaga podkreślenia, że uczestniczka w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (pkt III skargi) zarzuciła naruszenie elementarnych zasad procesowych nie wskazując jednak żadnego konkretnego przepisu kodeksu postępowania cywilnego lub innego aktu prawnego, który miałby zostać wadliwie zastosowany lub niezasadnie pominięty przez Sąd drugiej instancji. Bez znaczenia jest przy tym, że uczestniczka w ramach podstaw wniesionego środka prawnego zarzuciła naruszenie m.in.: art. 227 k.p.c., art. 286 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 232 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania. W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 1 oraz art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (A.Z.) [ł.n] I CSK 4804/22 5