I CSK 5161/22

I CSK 5161/22 POSTANOWIENIE 21 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 21 lipca 2023 r. w Warszawie, w sprawie z powództwa W.L. przeciwko J.G., E.K. i S.M. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 31 marca 2022 r., V ACa 15/20, 1. nie wyraża zgody na złożenie przez pozwanych pisma przygotowawczego z 2 marca 2023 r.; 2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (a.z.) I CSK 5161/22 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze i doktrynie wskazuje się, że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej (zob. np. postanowienia SN: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147; z 22 marca 2007 r., III CZ 16/07; z 25 maja 2022 r., II USK 582/21). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. „przedsądu,” ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. I CSK 5161/22 3 Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, przy czym w granicach zaskarżenia bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 31 marca 2022 r. powód oparł wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W ocenie skarżącego w sprawie występuje następujące istotne zagadnienie prawne: Czy składanie pism i wniosków do organów władzy publicznej o podjęcie przez te organy interwencji, jest równoznaczne z występowaniem w ramach postępowań prowadzonych na podstawie przepisów prawa, a w związku z tym czy ocena bezprawności naruszenia dóbr osobistych w takich pismach i wnioskach jest dokonywana na takiej samej zasadzie, jak w przypadku naruszeń dóbr osobistych w pismach składanych w ramach postępowań sądowych i administracyjnych? Przyczyna uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w postaci wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych kierunków interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, Nr 12, poz. 151; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14; z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). Ponadto zagadnienie prawne musi mieć charakter ściśle jurydyczny dający się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie SN z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). I CSK 5161/22 4 Analiza przedstawionego przez skarżącego problemu nie pozwala na przyjęcie, że podnoszona kwestia stanowi istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarga powoda nie zawiera bowiem wystarczającej argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych ocen przedstawionego problemu oraz na to, że przepisy dotyczące tej kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Ponadto należy dodać, że wskazane zagadnienie prawne nie jest powiązane z twierdzeniami i przesłankami, które doprowadziły do wydania zaskarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny, nie znajdując podstaw do uznania, że pozwani w istocie naruszali dobra osobiste powoda i jego renomę jako przedsiębiorcy, podkreślił, że nie ulegało wątpliwości, iż działania pozwanych zmierzały do ochrony ich praw podmiotowych i zapewnienia możliwości spokojnego zamieszkiwania i odpoczynku oraz nie przekraczały granic, które prowadziłyby do naruszenia dóbr osobistych skarżącego. Z uzasadnienia Sądu drugiej instancji nie można natomiast wyprowadzić wniosku, jak podnosi skarżący, że Sąd Apelacyjny dokonując oceny bezprawności naruszenia dóbr osobistych skarżącego w pismach i wnioskach pozwanych kierowanych do organów władzy publicznej opierał się „na takiej samej zasadzie, jak w przypadku naruszeń dóbr osobistych w pismach składanych w ramach postępowań sądowych i administracyjnych”. W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [as] (a.z.) I CSK 5161/22 5