I CSK 612/19

Sygn. akt I CSK 612/19 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk w G. przeciwko Województwu (…)- . Jednostce Wdrażania Programów Unijnych o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt V ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna 2 jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Stwierdził, że „udzielenie bowiem odpowiedzi negatywnej na pytanie, czy zwrot środków dotacji celowej na skutek wezwania do ich zwrotu, o którym mowa w art. 207 ust. 8 i 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 869), stanowi spełnienie świadczenia o charakterze cywilnoprawnym, oznaczać będzie, że nie można domagać się ich zwrotu przed sądem powszechnym, np. z tytułu świadczenia nienależnego”. Pozwany zarzucił też, że „jeżeli w niniejszej sprawie powód nie mógł domagać się zasądzenia zwróconych wcześniej środków dotacji celowej przed sądem powszechnym, to w sprawie ma miejsce nieważność postępowania przed sądem I, jak i II instancji”. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej, a ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na odniesienie się do niego. Zagadnienie sformułowane przez pozwanego nie ma powyższych cech, gdyż pojęcie sprawy cywilnej, w której istnieje droga sądowa w kontekście prawa do sądu, zostało już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 13 października 2017 r., I CSK 20/17 (OSNC-ZD 2020, nr A, poz. 1) i uchwale z 8 listopada 2019 r., III CZP 29/19, Sąd Najwyższy, w nawiązaniu do wcześniejszego orzecznictwa, wypowiedział się o tym, jak należy rozumieć pojęcie sprawy cywilnej na gruncie art. 1 k.p.c. i jak - w kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji 3 - należy wyznaczyć granice drogi sądowej w postępowaniu przed sądami powszechnymi, szczególnie wtedy, gdy spór powstał na tle stosunku prawnego z elementami publicznoprawnymi. Wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z ustaloną w tym zakresie linią orzecznictwa, potwierdzoną w odniesieniu do rozliczeń w związku z przekazywaniem środków z funduszy unijnych w wyroku Sądu Najwyższego z 7 października 2015 r., I CSK 878/14 (OSNC 2016, nr 9, poz. 108). Pozwany utrzymywał, że „w sprawie istnieje także potrzeba dokonania wykładni przepisu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr (…) z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr (…). Konkretnie zaś chodzi o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy samo uchybienie przez beneficjenta dotacji unijnej zasadom udzielania zamówień publicznych, o których to uchybieniach mowa jest w załączniku do dokumentu Ministra Rozwoju Regionalnego pn. »Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE», zatytułowanego »Wskaźniki procentowe do obliczania korekty finansowej za naruszenia przy udzielaniu zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków funduszy UE», stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia Rady (WE), czy też niezbędne jest także wykazanie konkretnych skutków finansowych dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej takiego uchybienia”. W związku ze sformułowaniem tego problemu pozwany wskazał, że „udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie będzie odpowiednio rzutować na rozumienie przepisu art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia Rady (WE) w powiązaniu z treścią rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 971), jak również na rozumienie przepisu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (…) z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz 4 Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr (…)”. Odpowiedzi na postawione przez pozwanego pytanie dostarcza istniejące orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym powołany wyrok Sądu Najwyższego z 7 października 2015 r., I CSK 878/14 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2017 r., IV CSK 327/16 (niepubl.), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że według art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) Nr (…) z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr (…) (Dz. Urz. UE L Nr 210, poz. 25) przez nieprawidłowość należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z tego budżetu. Jeżeli doszło do naruszenia prawa przy wykonywaniu umowy o dofinansowanie należy ustalić, czy wykluczone jest, aby naruszenie to miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Ciężar dowodu w tym zakresie powinien spoczywać na tym, kto powołuje się na tę okoliczność. Pozwany stwierdził ponadto, że „w zakresie, w jakim Sąd Apelacyjny w (…) błędnie uznał, że ciężar dowodu, iż zwrócona przez powoda dotacja celowa nie stanowiła nienależnego świadczenia, spoczywa na pozwanym, skarga kasacyjna wydaje się być oczywiście uzasadniona o czym mowa szerzej w uzasadnieniu skargi” (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego w tym przedmiocie (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ.). 5 Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym. Powyższe okoliczności sprawiają, że skarga kasacyjna powoda nie może być uznana za oczywiście zasadną, a innych podstaw przyjęcia jej do rozpoznania Sąd Najwyższy nie dostrzegł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz - co do kosztów postępowania - art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 7 i z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800), orzeczono jak w postanowieniu. jw