I CSK 649/23

I CSK 649/23 POSTANOWIENIE 27 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 27 listopada 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J.D. i R.D. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 18 października 2022 r., I ACa 737/22, 1. umarza postępowanie kasacyjne; 2. zasądza od pozwanego Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz powodów J.D. i R.D. kwotę 5434 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w wypełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; 3. przekazuje wniosek pozwanego o zwrot całości lub części uiszczonej opłaty od skargi kasacyjnej do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu. (A.G.) UZASADNIENIE I CSK 649/23 2 Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 18 października 2022 r. (sygn. akt I ACa 737/22), wydanego w sprawie o ustalenie. Pismem z 6 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie o cofnięciu wniesionej skargi kasacyjnej w całości, wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 391 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. Jednocześnie wniósł o dokonanie zwrotu uiszczonej opłaty od skargi kasacyjnej, w całości lub w odpowiedniej części, w szczególności, stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I. Wobec złożonego w piśmie z 6 sierpnia 2024 r. oświadczenia o cofnięciu skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne na podstawie art. 391 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c. Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, iż cofnięcie skargi kasacyjnej jest czynnością procesową, która nie podlega kontroli sądu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r., I CKN 820/97, OSNC 1999, nr 2, poz. 40 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2017 r., I CSK 520/16, niepubl.). W przedmiocie przekazania Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do rozpoznania wniosku Banku spółka akcyjna w W. o zwrot opłaty sądowej uiszczonej na rachunek tego Sądu orzeczono na podstawie art. 200 § 14 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 80a w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 959). Do rozpoznania tego wniosku właściwy jest sąd, który pobrał daną opłatę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99, 391 § 1 i 39821 oraz przepisów § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz.1935), mając na względzie, że w przypadku cofnięcia skargi kasacyjnej, stronę I CSK 649/23 3 inicjującą postępowanie przed Sądem Najwyższym należało uznać za przegrywającą sprawę. II. Powyższe rozważania należy uzupełnić o wyjaśnienie dotyczące składu, w którym doszło do wydania postanowienia z 27 listopada 2024 r. w sprawie I CSK 649/23, w której sędzia sprawozdawca złożył 9 lutego 2024 r. (k. 85) zawiadomienie na podstawie art. 51 k.p.c. o okolicznościach uzasadniających jego wyłączenie od orzekania, wskazując, że nie może orzekać w sprawie dlatego, że jej wynik z uwagi na pozycję ustrojową Sądu Najwyższego oraz znaczenie orzeczeń wydawanych przez ten Sąd może oddziaływać na jego sytuację prawną względem banku, z którym sam zawarł umowę pożyczki indeksowaną do kursu franka szwajcarskiego. W zawiadomieniu powołano się na zasadę nemo iudex in causa sua. Wskazano również, że sędzia sprawozdawca nie żąda wyłączenia go od orzekania w tzw. sprawach frankowych, jeżeli przedmiotem oceny sądu nie są kwestie dotyczące meritum sporu - obejmujące m.in. badanie istnienia w umowach łączących kredytobiorców, będących konsumentami, z bankami postanowień o charakterze abuzywnym oraz określenie skutków prawnych wynikających z takiego stanu rzeczy - lecz tylko kwestie formalne (proceduralne). Postanowieniem z 29 lutego 2024 r. (k. 96) Sąd Najwyższy odmówił wyłączenia sędziego sprawozdawcy od orzekania w niniejszej sprawie („oddalił wniosek”). Orzeczenie to zapadło w składzie jednego sędziego w osobie SSN Jacka Greli, który został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta RP z 10 października 2018 r. (M.P. z 2018 r., poz. 1031) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa zawarty w jej uchwale z 28 sierpnia 2018 r., nr [...]/2018 r. w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na siedem wolnych stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej (M.P. z 2018 r., poz. 633). Krajowa Rada Sądownictwa podjęła wyżej wskazaną uchwałę z 28 sierpnia 2018 r. w składzie i w trybie ukształtowanym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3, dalej – „ustawa nowelizująca I CSK 649/23 4 z 8 grudnia 2017 r.”). Przed odebraniem nominacji z rąk Prezydenta RP i złożeniem przez sędziego Jacka Greli wobec Prezydenta ślubowania w związku z objęciem urzędu sędziego Sądu Najwyższego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 września 2018 r., II GW 27/18 wstrzymał wykonanie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r., nr [...]/2018, stwierdzając w uzasadnieniu swego postanowienia, że uchwała ta nie będzie wywoływać skutków prawnych do czasu zakończenia przez Sąd postępowania wywołanego odwołaniem wnioskodawcy od tej uchwały. W odniesieniu do tej samej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wydał kolejne postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia 8 października 2018 r., II GW 31/18. Mimo wydanych postanowień zabezpieczających sędzia Jacek Grela przyjął nominację na urząd sędziego Sądu Najwyższego i złożył ślubowanie wobec Prezydenta RP. W trakcie postępowania trwającego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w związku z którym wydano te postanowienia, został przedstawiony na podstawie art. 267 TFUE wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2018 r., uzupełnionym postanowieniem z 26 czerwca 2019 r. W następstwie tych pytań Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał 2 marca 2021 r. wyrok, C-824/18 (ECLI:EU:C:2021:153). Uwzględniając to orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 maja 2021 r., II GOK 2/18, uchylił uchwałę nr [...]/2018 Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r. w przedmiocie przedstawienia (nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej. W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNC 2020, nr 4, poz. 34) Sąd Najwyższy stwierdził, że sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi m.in. wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) (pkt 1 uchwały). Uchwała ta I CSK 649/23 5 stanowi zasadę prawną, stosownie do art. 87 § 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622 – dalej: „u.SN”), od której Sąd Najwyższy nie odstąpił w przepisanym trybie (art. 88 u.SN). W licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego, powołując szeroką argumentację, przyjęto, że uchwała ta zachowuje moc wiążącą mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20 (OTK-A 2020, poz. 61), zgodnie z którym uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) jest niezgodna z: a) art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30, ze zm.), c) art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm. – dalej: „EKPCz”) (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 maja 2020 r., III KK 75/20 i IV KK 110/20, z 22 grudnia 2020 r., IV KK 516/20, z 21 maja 2020 r., III KO 15/20, z 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, nr 10, poz. 41, z 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i II KO 30/21, z 18 stycznia 2022 r., I KZ 61/21, z 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22 i III CO 37/22, z 30 grudnia 2021 r., I CSK 197/20, wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 2022 r., III KK 404/21 i uchwała Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, nr 10, poz. 95). Stanowisko to zostało podzielone także w orzeczeniach wydanych w składach powiększonych Sądu Najwyższego (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNKW 2022, nr 6, poz. 22 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r., III CZP 3/22, niepubl.). We wszystkich wyżej przytoczonych orzeczeniach wskazano, że orzeczenia i uchwały Sądu Najwyższego nie są źródłem prawa i nie mają charakteru normatywnego, a tym samym próba ingerencji w tym obszarze przez Trybunał Konstytucyjny narusza obowiązujące zasady ustrojowe i łamie regulacje wyrażone w art. 175 i art. 183 ust. 1 Konstytucji RP, wkraczając w sferę orzeczniczą, do czego Trybunał ten nie ma uprawnień. Niezależnie od tego argumentu w orzecznictwie Sąd Najwyższego wskazano na I CSK 649/23 6 wadliwy skład Trybunału Konstytucyjnego, który wydał orzeczenie z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, co w myśl orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 22 lipca 2021 r., skarga nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce, z 8 listopada 2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, z 3 lutego 2022 r., skarga nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce i wyrok z 23 listopada 2023 r., skarga nr 50849/21, Wałęsa przeciwko Polsce) uzasadnia wniosek, że wyrok ten nie doprowadził do „eliminacji” uchwały połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20. Jedną z istotnych okoliczności, która zaważyła na takiej ocenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, było uznanie, że skład Trybunału Konstytucyjnego, w którym doszło do wydania wyroku z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, nie spełniał kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 EKPCz ze względu na udział w nim osób nieuprawnionych, które weszły w skład Trybunału Konstytucyjnego na miejsca już wcześniej obsadzone. Stanowisko to zostało wcześniej wyrażone w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 maja 2021 r., skarga nr 4907/18, Xero Flor przeciwko Polsce. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto także – z powołaniem się na skutki wynikające m.in. z wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2015 r., K 34/15 (OTK-A 2015, nr 11, poz. 185) i z 9 grudnia 2015 r., K 35/15 (OTK-A 2015, nr 11, poz. 186) oraz postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 7 stycznia 2016 r. (OTK-A 2016, poz. 1) – że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wydane z udziałem tak powołanych osób na urząd sędziego Trybunału Konstytucyjnego nie wywołują skutku przewidzianego w art. 190 ust. 1 Konstytucji (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, nr 10, poz. 41 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r., III CZP 3/22, niepubl.). Wskazane w uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 zarzuty wobec prawidłowości postępowań nominacyjnych na urząd sędziego Sądu Najwyższego prowadzonymi przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą nowelizującą z 8 grudnia 2017 r. zostały podzielone też przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wcześniej wyroku tego Sądu z 6 maja 2021 r., II I CSK 649/23 7 GOK 2/18, uchylającym uchwałę nr [...]/2018 Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r. w przedmiocie przedstawienia (nieprzedstawienia) wniosków o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej. Wyrok ten potwierdza z jednej strony w sposób wiążący dla innych sądów, w tym Sądu Najwyższego, oraz innych organów władzy publicznej, że postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa prowadzące do podjęcia uchwały nr [...]/2018 obejmującej wniosek o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej było wadliwe w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z drugiej strony, spowodował on sytuację, w której prezydencki akt powołania sędziego został ex post pozbawiony podstawy, która warunkuje jego realizację zgodnie z art. 179 Konstytucji RP. Przepis ten do powołania sędziego wymaga współistnienia dwóch aktów – wniosku Krajowej Rady Sądownictwa (uchwały) i aktu powołania pochodzącego od Prezydenta RP (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2016 r., III KK 494/15, OSNKW 2016, nr 8, poz. 56). W powołanym już wcześniej wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 3 lutego 2022 r., skarga nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, stwierdzono, że z powodu udziału w postępowaniu nominacyjnym na urząd sędziego Sądu Najwyższego Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r., interwencji władzy ustawodawczej w toczące się postępowania nominacyjne w celu pozbawienia praktycznego znaczenia kontroli sądowej wyniku tego postępowania i wręczenia przez Prezydenta RP aktu powołania do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego mimo wcześniejszego wstrzymania przez Naczelny Sąd Administracyjny wykonania uchwały Krajowej Rady Sądownictwa o przedstawieniu kandydatów do powołania do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego i w związku z następczym uchyleniem tej uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, doszło do podważenia legitymacji sądu utworzonego z powołanych w ten sposób sędziów. W konsekwencji Sąd Najwyższy – Izba Cywilna, orzekający w składach złożonych z powołanych w ten sposób sędziów, został pozbawiony przymiotu sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, co skutkowało naruszeniem tego postanowienia przez Rzeczpospolitą I CSK 649/23 8 Polską. Należy zauważyć, że w składzie Sądu Najwyższego, który wydał wyrok w sprawie, w której stroną była Advance Pharma Spółka z o.o. byli sędziowie powołani do Sądu Najwyższego na wniosek zawarty w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r., nr [...]/2018 r. w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na siedem wolnych stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej (M.P. z 2018 r., poz. 633), a więc tej samej, która dotyczyła także sędziego Jacka Greli. Tożsame stanowisko zostało zajęte także w innych wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w odniesieniu do składów Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych utworzonych z sędziów powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r. W konsekwencji stwierdzonych uchybień w procesie nominacyjnym sędziów Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, orzekający w składach złożonych z powołanych w ten sposób sędziów, został pozbawiony przymiotu sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz, co skutkowało naruszeniem tego postanowienia przez Rzeczpospolitą Polską (zob. wyrok z 8 listopada 2021 r., skargi nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce). Stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r., skarga nr 50849/21, Wałęsa przeciwko Polsce. Również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznano, że wady postępowań nominacyjnych do Sądu Najwyższego przeprowadzonych według zasad ukształtowanych ustawą nowelizującą z 8 grudnia 2017 r. prowadzą do uznania, że Sąd Najwyższy w składzie złożonym z osób powołanych do Sądu Najwyższego w tych warunkach nie spełnia kryteriów sądu w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych (zob. wyrok z 19 listopada 2019 r., A.K. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa i CP i DO przeciwko Sądowi Najwyższemu w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18, ECLI:EU:C:2019:982, wyrok z 15 lipca 2021 r., Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, C-791/19, ECLI:EU:C:2021:596, wyrok z 6 października 2021 r., W.Ż., C-487/19, ECLI:EU:C:2021:798 oraz wyrok I CSK 649/23 9 z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21:ECLI:EU:C:2023:1015). W tym ostatnio wymienionym wyroku jednoznacznie stwierdzono, że niedopuszczalny jest wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przewidzianym w art. 267 TFUE skierowany przez Sąd Najwyższy (Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych) - w którego składzie byli sędziowie powołani w analogicznych okolicznościach, w jakich został powołany do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego sędzia Jacek Grela - gdyż nie posiada on cech sądu określonych w art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych. W powołanym orzeczeniu podzielono ocenę, wyrażoną wcześniej w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 21 maja 2019 r., III CZP 25/19 (OSNC 2019, nr 10, poz. 99), według której wręczenie i przyjęcie nominacji na urząd sędziego Sądu Najwyższego do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych odbyło się z rażącym naruszeniem reguł prawa polskiego dotyczących powoływania sędziów, gdyż szczegółowo wskazane w tym uzasadnieniu każde naruszenie samo w sobie stanowiło złamanie najważniejszych zasad rządzących postępowaniem nominacyjnym sędziów w Polsce - w tym wypadku w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego. Naruszenia te miały nie tylko charakter rażący, ale także intencjonalny i wpisywały się w szerszy kontekst działań podejmowanych w Polsce w celu uniemożliwienia sądowej kontroli uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosków o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego podjętych po wejściu w życie ustawy o Sądzie Najwyższym, tj. po dniu 3 kwietnia 2018 r. Ocenę tę - odnoszącą się do nominacji na urząd sędziego Sądu Najwyższego do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych otrzymanej od Prezydenta RP na podstawie wniosku zawartego w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r., nr 331/2018, której wykonanie zostało wstrzymane postanowieniem zabezpieczającym NSA, a następnie uchylonej wyrokiem tego Sądu - należy odnieść także do nominacji na urząd sędziego Sądu Najwyższego otrzymanej w tożsamych okolicznościach na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa zawarty w jej uchwale z 28 sierpnia 2018 r., nr [...]/2018 do Izby Cywilnej. W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 21 grudnia 2023 r., C-718/21, L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa wskazano także, iż dla ocenianej kwestii przesądzające I CSK 649/23 10 znaczenie ma istnienie ostatecznego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2021 r. uchylającego uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr 331/2018. Analogiczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Naczelnego Sądu Administracyjnego – jak wcześniej wskazano w uzasadnieniu – zapadły w odniesieniu do powołań sędziów do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego na podstawie wniosków zawartych w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]/2018. Wreszcie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7 listopada 2024 r., C-326/23, ECLI:EU:2024:940 wprost uznano, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) orzekający w składzie jednego sędziego postanowieniem z 15 marca 2023 r. jest niedopuszczalny. Postanowienie o wydanie orzeczenia prejudycjalnego zostało wydane w składzie z udziałem SSN Tomasza Szanciło powołanego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w identycznych okolicznościach, jak sędzia Jacek Grela. Trybunał Sprawiedliwości wskazał w tym wyroku, że wady, którymi był dotknięty proces zakończony powołaniem sędziego Tomasza Szanciło, są identyczne z tymi, którymi był dotknięty proces powołania sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, i są same w sobie wystarczające, aby wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnione i poważne wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tego sędziego, niezależnie od tego, że został powołany do izby, która nie posiada takich samych cech jak Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Podkreślił, że okoliczności, które mogą wzbudzić takie wątpliwości o charakterze systemowym, wiążą się co do zasady z indywidualną sytuacją sędziego lub sędziów, którzy występują z wnioskiem na podstawie art. 267 TFUE, a w szczególności z nieprawidłowościami, do których doszło przy powołaniu ich w ramach danego systemu sądownictwa, a nie z przydzieleniem tych sędziów do określonego składu orzekającego. Konkludując stwierdził, że sędzia zasiadający w Izbie Cywilnej, jednoosobowo tworzący skład orzekający, który zwrócił się do Trybunału z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie, nie stanowi „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, co uzasadniało uznanie wniosku za niedopuszczalny. I CSK 649/23 11 Z uwagi na powyższe okoliczności dotyczące wadliwych procedur nominacyjnych na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego według zasad ukształtowanych ustawą nowelizującą z 8 grudnia 2017 r. w odniesieniu do orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych w składach z udziałem tak powołanych sędziów w przedmiocie żądania sędziego wyłączenia go od rozpoznania sprawy przyjęto w części orzeczeń Sądu Najwyższego, że nie są one orzeczeniami Sądu Najwyższego w rozumieniu art. 52 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 października 2022 r., II CSKP 556/22, z 15 lutego 2024 r., I CSK 4343/22, I CSK 5052/22, I CSK 5970/22 i CSK 6303/22, z 12 kwietnia 2024 r., II CSKP 1869/22, z 9 maja 2024 r., II CSKP 1483/22 i z 8 listopada 2024 r., II CSKP 1211/22). Z perspektywy norm określających kryteria, jakim powinien odpowiadać sąd - zawartych w art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 267 TFUE w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych - Sąd Najwyższy w takich składach nie spełniał kryteriów sądu określonych w wyżej powołanych przepisach. Na gruncie przepisów art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 267 TFUE w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych obowiązuje taki sam standard sądu, jako element gwarantowanego przez wyżej wymienione przepisy prawa do sądu. Zawarte w art. 45 ust. 1 Konstytucji sformułowanie o prawie do rozpatrzenia sprawy przez sąd „właściwy” należy bowiem wykładać jako obejmujące prawo do rozpoznania sprawy przez sąd „ustanowiony ustawą”, według terminologii, którą posługuje się art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r., I CSK 747/23, niepubl.). Zastosowanie tego rodzaju, niewątpliwie nadzwyczajnej sankcji, w postaci uznania określonego orzeczenia za wydanego przez organ niespełniający kryteriów wymaganych od sądu – dopuszczonej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. wyrok tego Trybunału z 6 października 2021 r., W. Ż, C-487/19, ECLI:EU:2021:798) – było spowodowane tym, że dotychczas ustawodawca nie implementował do systemu prawnego wyżej przedstawionych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, tj. nie przewidział rozwiązań ustawowych zastępujących, tj. nie I CSK 649/23 12 przewidział rozwiązań ustawowych zastępujących, ze skutkiem na przyszłość, wadliwe przepisy dotyczące procedury nominacyjnej sędziów, nie wprowadził rozwiązań sanujących powołania na urząd sędziego w wadliwej procedurze w trybie ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r. oraz nie odniósł się do skutków prawnych orzeczeń wydanych przez sądy w z udziałem tak powołanych sędziów. To zaniechanie ustawodawcy nie usprawiedliwia jednak ignorowania tych orzeczeń przez organy Państwa, w tym sądy i nie zwalnia z obowiązku podejmowania odpowiednich działań, w ramach dostępnych środków prawnych, do ich urzeczywistnienia. Zastosowanie sankcji w postaci uznania, że rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania wyłączenia sędziego nie było orzeczeniem Sądu Najwyższego było przy tym jedynym sposobem, aby w sprawach, w których sięgnięto do tej sankcji zapobiec naruszeniu standardu wymaganego od sądu, a określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz, art. 267 TFUE w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych przez udział w rozpoznaniu sprawy sędziego sprawozdawcy mogącego nie spełniać cechy bezstronności, którego żądanie o wyłączenie od rozpoznania sprawy zostało negatywnie rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy w wadliwie ukształtowanym składzie. Taka sytuacja nie zachodzi jednak na obecnym etapie postępowania z uwagi na zmianę okoliczności spowodowaną cofnięciem skargi kasacyjnej, co aktualizowało konieczność wydania orzeczenia formalnego (o umorzeniu postępowania kasacyjnego oraz w przedmiocie kosztów postępowania) wolnego od dokonywania jakiejkolwiek oceny odnoszącej się do meritum sporu stron. Na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej zdezaktualizowały się więc te przyczyny, które zostały wskazane w zawiadomieniu sędziego sprawozdawcy jako uzasadniające jego wyłączenie od orzekania w sprawie. Sięgnięcie więc do opisanej wyżej sankcji w stosunku do postanowienia Sądu Najwyższego z 29 lutego 2024 r. w celu zagwarantowania stronom prawa do sądu o cechach określonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 267 TFUE w zw. z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych było więc zbędne. I CSK 649/23 13 (A.G.)