I CSK 6769/22

I CSK 6769/22 POSTANOWIENIE 4 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 4 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E. O. i E.1 O. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 2 sierpnia 2022 r., I ACa 1426/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. [SOP] UZASADNIENIE Wyrokiem z 5 sierpnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego, zawarta pomiędzy powodami E. O. i E. O.1, a pozwanym Bankiem Spółka Akcyjną z siedzibą w W. 7 kwietnia 2006 r., zmieniona aneksami, jest nieważna w całości (pkt 1) i zasądził od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwotę 176.204,59 zł oraz kwotę 48.486,49 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 2) oraz orzekł o zwrocie kosztów procesu (pkt 3). I CSK 6769/22 2 Wyrokiem z 2 sierpnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację pozwanego i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Skargę kasacyjną od wyroku wniósł pozwany bank, skarżąc wyrok w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podał jako podstawę przedsądu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazał na potrzebę wykładni art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i pkt 8 Prawa bankowego poprzez rozstrzygnięcie, czy Prawo bankowe stawia kredytodawcy wymaganie, aby w treści umowy kredytu w walucie obcej, w tym zawartej z konsumentem, kredytodawca określał kwotowo wysokość swojego świadczenia w walucie rodzimej, które ma nastąpić w przyszłości, w wykonaniu umowy kredytu, na poczet pokrycia celu finansowania? W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń, wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Nie jest to ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. W judykaturze wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek, przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych I CSK 6769/22 3 przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2023 r., I CSK 6201/22). Powołanie się na przesłankę przedsądu, przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach, wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08, z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01). Ponadto podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. ma za przedmiot analizę konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a więc nie polega na jednoczesnej wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej normy prawnej, która mogła albo nie mogła zostać zastosowana w indywidualnej sprawie, objętej skargą kasacyjną (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2022 r., I CSK 1467/22). Analiza sprawy niniejszej i wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, nie daje podstaw do przyjęcia, że powołana przesłanka została wykazana. W skardze kasacyjnej nie powołano przekonujących argumentów za przyjęciem skargi do rozpoznania, a podnoszone kwestie, dotyczące umowy kredytu, nie stanowią obecnie zagadnień nowych. W skardze nie wykazano, aby istniała potrzeba wykładni przepisów, wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wskazywane przez skarżącego przepisy były już analizowane i oceniane w ramach przedsądu, ostatnio m.in. w sprawach z 29 grudnia 2022 r., I CSK 3890/22 oraz 25 stycznia 2024 r., I CSK 5851/22 (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z 29 września 2023 r., I CSK 108/23, z 28 września 2023 r., I CSK 327/23, z 14 listopada 2023 r., I CSK 5156/22, z 17 października 2023 r., I CSK 558/23, z 27 lipca 2023 r., I CSK 6248/22 i zawarte tam orzecznictwo). Ponadto podniesione kwestie były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (w odniesieniu do art. 3851 I CSK 6769/22 4 k.c. w kontekście dyrektywy 93/13 zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22). W sprawie z 29 grudnia 2022 r., I CSK 3890/22 zwrócono m.in. uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczącym umów kredytu zawieranych jeszcze przed wejściem w życie ustawy o kredycie konsumenckim wyrażano pogląd, że umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej, np. franka szwajcarskiego, nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu, przewidzianą w art. 69 ust. 1 pr. bank i stanowi jej możliwy wariant. Stanowisko to należy uznać za utrwalone (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14; z 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14; z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18). W przypadku kredytu denominowanego do waluty obcej, istota typowej umowy takiego kredytu sprowadza się do tego, że bank udziela kredytobiorcy kredytu w wysokości określonej w walucie obcej (jego wysokość nie jest on określana w walucie rodzimej) ale wypłata tej kwoty następuje w PLN. Tak więc w przypadku tego rodzaju kredytu kredytobiorca uzyskuje środki pieniężne w złotych, ale wysokość kredytu ustalona jest w walucie obcej, z tym, że w momencie udostępniania kredytu czy jego transz następuje przeliczenie z waluty obcej na złotówki według kursu na dzień udostępnienia kredytu czy jego transz. Oznaczenie świadczenia w walucie obcej tak samo jak wskazanie, że spłata kredytu następuje w złotych polskich, nie czyni zatem umowy kredytu nieważną. Umowa kredytu denominowanego i indeksowanego mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant, także wtedy, gdy został w niej zastosowany spread walutowy, odmienną natomiast kwestią jest, że tego rodzaju umowa może zawierać klauzule niedozwolone (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 395/22; z 29 kwietnia 2015 r., V CSK 445/14; i z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18). I CSK 6769/22 5 Na temat znaczenia art. 69 pr. bankowego dla ważności umów, Sąd Najwyższy wypowiadał się w postanowieniu z 25 stycznia 2024 r., I CSK 5851/22, w szczególności wyjaśnił w nim jakie są skutki potencjalnej niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej, a także powołał stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. wyroki SN: z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22 i II CSKP 943/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, i z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22). Warto przywołać w tym miejscu też wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 2023 r., I CSK 6621/22, w którym stwierdzono, że o walutowym charakterze kredytu świadczy bezpośrednie wskazanie w umowie kwoty i waluty kredytu (CHF), oprocentowanie kredytu odpowiadające jego walucie (stopa LIBOR), możliwość wypłaty oraz spłaty kredytu w walucie obcej. Oceny tej nie zmienia fakt korzystania przez kredytobiorcę z kredytu w złotówkach i spłata rat w złotówkach, skoro wypłata i spłata była możliwa zarówno w walucie obcej jak i w złotówkach, w zależności od rodzaju konta na jakie środki miały być przekazane. Kredytobiorcy w tego rodzaju umowach mają bowiem bezpośrednią możliwość spłacania kredytu we frankach szwajcarskich z pominięciem przeliczeniowych tabel kursowych banku, a zapewnienie im możliwości skorzystania z zapłaty w złotówkach mieści się w sferze swobody umów. Nie skorzystanie z możliwości rozliczenia bezpośrednio we frankach szwajcarskich wynika wyłącznie z wyboru kredytobiorców i nie zmienia charakteru kredytu. Konsekwencją ewentualnego stwierdzenia w tego rodzaju umowach abuzywności klauzul spreadowych nie może być zatem upadek umowy, a konieczność spłaty kredytu we frankach szwajcarskich z oprocentowaniem według stawki LIBOR. Podsumowując, w okolicznościach sprawy niniejszej sprawy nie stwierdzono kwalifikowanego naruszenia prawa, uzasadniającego ze względów publicznoprawnych przyjęcie skargi do rozpoznania. Sąd Najwyższy na etapie badania wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie analizuje przy tym podstaw skargi kasacyjnej ani ich uzasadnienia, stanowią one bowiem odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej. I CSK 6769/22 6 Biorąc pod uwagę przedstawione rozważania, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sporu – na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w związku z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. [SOP] (r.g.)