I CSK 692/19

Sygn. akt I CSK 692/19 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji "[...]" S.A. w W. przeciwko I.K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 czerwca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 5 czerwca 2019 r. Sąd Apelacyjny w […]. zmienił, na skutek apelacji pozwanego I.K., wyrok Sądu Okręgowego w W. z 7 grudnia 2017 r. i oddalił powództwo Towarzystwa Ubezpieczeń i Reasekuracji „[...]” Spółki Akcyjnej w W. o zapłatę, odpowiednio zmienił rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu 2 przed Sądem Okręgowym oraz orzekł o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym. 2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła powódka, powołując się na naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.c., art. 5 k.c., art. 232 w zw. z art. 227 w zw. z art. 244 w zw. z art. 252 k.p.c. oraz art. 365 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 K.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. 4. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał w ten sposób do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi 3 kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. 5. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołała przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podała, że skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna z uwagi na to, że Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego i oddalając powództwo, przyjął, że strona powodowa nie wykazała odpowiednimi dowodami, że dochodzone w trybie regresu żądanie pozostaje w związku przyczynowym ze zdarzeniem, za które odpowiada pozwany, oraz uznał, że dochodzenie przez powódkę roszczenia jest nadużyciem prawa w świetle art. 5 k.c. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się również, że dla stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżący powinien był wskazać konkretne, naruszone przez sąd przepisy, a także powinien był przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające, 4 dlaczego te przepisy zostały, jego zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 września 2013 r., III SK 4/13, niepubl.). 6. Analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwalała przyjąć, by była ona zasadna, a tym bardziej - jak wymaga tego art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - uzasadniona w stopniu oczywistym. Skarżąca ograniczyła się do przedstawienia własnej oceny rozstrzygnięcia, bez wykazania widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa. Sąd Apelacyjny uznał, że strona powodowa nie wykazała odpowiednimi dowodami, że dochodzone w trybie regresu żądanie, odpowiadające prawu poszkodowanej do zadośćuczynienia za doznaną szkodę na osobie i odszkodowanie majątkowe pozostaje w związku przyczynowym ze zdarzeniem, za które odpowiada pozwany. Skarżąca nie zgadza się z tą oceną, nie przedstawiła jednak, poza wyrażeniem własnego stanowiska, argumentacji dostatecznej dla uznania, że wykazała przesłankę, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W kwestii wskazania przez skarżącą na oczywiste naruszenie art. 5 k.c. należy przypomnieć, że sposób stosowania konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego z założenia ma charakter elastyczny, pozostawiając znaczny margines swobody w ocenie, czy dane zachowanie pozostaje w granicach prawa podmiotowego, czy też stanowi jego nadużycie. Celowi temu służy oparcie art. 5 k.c. o klauzulę generalną, odsyłającą do zasad współżycia społecznego - której treść wymaga każdorazowo doprecyzowania na gruncie konkretnej sprawy. W związku z tym nie można przyjąć, że, powołując się na naruszanie art. 5 k.c., skarżąca wykazała sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny, skoro sama konstrukcja podanego przepisu poddaje jego stosowanie do oceny sądu orzekającego, dokonanej na gruncie ustaleń poczynionych w rozstrzyganej sprawie. Skarżąca nie wykazała, że Sąd Apelacyjny przekroczył granicę „uznania sędziowskiego” przy ocenie zastosowania art. 5 k.c. do roszczenia powódki. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). 5 jw