I CSK 696/25

I CSK 696/25 POSTANOWIENIE 16 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa B.D. przeciwko Gminie Z. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej B.D. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 sierpnia 2024 r., II Ca 1773/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia powódce odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 29 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację powódki B.D. od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie z 17 kwietnia 2023 r., którym oddalone zostało jej powództwo skierowane przeciwko Gminie Z. o zapłatę kwoty 68 914,09 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie I CSK 696/25 2 tytułem odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. ewentualnie art. 417 § 1 k.c. za nieuzasadnioną odmowę wypłacenia dotacji oświatowej za 2018 r. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powódkę. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Jej zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytania: 1. czy w sprawach o odszkodowanie w związku z zaniżeniem lub nie wypłaceniem dotacji oświatowej należnej po roku 2016, droga postępowania przed sądem powszechnym (o odszkodowanie) jest dopuszczalna, mimo że ustawą nowelizującą z 2016 r. (która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.) w art. 90 ustawy o systemie oświaty ustawodawca dodał ust. 11 i zastrzegł w nim, że przyznanie dotacji wymienionych m.in. w art. 90 ust 2 i 2a u.s.o. stanowi czynność z zakresu administracji publicznej o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., i ten stan prawny został utrzymany na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy o finansowaniu zadań oświatowych? A jeśli tak (zakładając, że jest dopuszczalna), to na jakiej podstawie prawnej może być dochodzone tego rodzaju roszczenie odszkodowawcze? 2. czy w przypadku dopuszczalności dochodzenia przed sądem powszechnym odszkodowania za szkodę spowodowaną zaniżeniem (nie wypłaceniem) dotacji oświatowej należnej po roku 2016, konieczne jest uprzednie uzyskanie prejudykatu - tzn. orzeczenia sądu administracyjnego stwierdzającego fakt bezprawności działania organu, jako warunek sine qua non możliwości wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed sądem powszechnym?’ 3. czy w przypadku dopuszczalności dochodzenia odszkodowania za szkodę spowodowaną nie wypłaceniem dotacji oświatowej po roku 2016, jeśli nie wypłacenie dotacji stanowiło konsekwencję uchybienia terminowi do złożenia wniosku o dotację (30 września) przez podmiot ubiegający się o dotację, możliwe jest oparcie roszczenia odszkodowawczego na nadużyciu terminu zawitego w ramach stosunku dotacyjnego? Czy w szczególnych I CSK 696/25 3 okolicznościach może zaistnieć stosunek dotacyjny, mimo uchybienia przez ubiegającego się o dotację terminu do złożenia wniosku o dotację na kolejny rok? Zdaniem skarżącej istnieje także potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, to jest art. 90 ust. 2g u.s.o. i (aktualnie jego odpowiednika) art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych ( tekst. jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 650 – dalej: „u.f.z.o”.) i określenie czy możliwość ubiegania się o dotację, mimo nie złożenia wniosku w terminie do 30 września przewidziana w tym przepisie, wyklucza możliwość stosowania konstrukcji nadużycia terminu zawitego w stosunku dotacyjnym, czy też stanowi uzupełnienie dla takiej konstrukcji prawnej i przewiduje szczególne rozwiązanie w sytuacji, gdy termin zawity nie został dochowany z przyczyn leżących po stronie ubiegającego się o dotację i brak podstaw do stawiania zarzutu jego nadużycia. Pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją I CSK 696/25 4 sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów, zagadnienia prawne i wątpliwości orzecznicze sformułowane przez skarżącą w znacznym zakresie nie mają bowiem żadnego znaczenia w sprawie lub nie budzą wątpliwości. Sądy meriti nie negowały w niej bowiem dopuszczalności drogi sądowej mimo tego, że roszczenie dochodzone pozwem powódka zgłosiła w związku z niewypłaceniem jej dotacji oświatowej za 2018 r. Wskazały, że art. 90 ust. 11 ustawy o systemie oświaty przesądził, że w stanie prawnym znajdującym I CSK 696/25 5 zastosowanie w sprawie przyznanie dotacji oświatowej ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądów administracyjnych. Nie oznacza to jednak, że powódka nie może sformułować roszczenia odszkodowawczego w związku z bezprawną jak twierdzi odmową wypłacenia jej dotacji ( k. 196, 202 i k. 228). Problem ten nie budzi żadnych wątpliwości, strona zawsze może bowiem skonstruować roszczenie odszkodowawcze, które nadaje się do rozpoznania przez sąd powszechny, także wtedy gdy powstaje ono na skutek czynności administracyjnoprawnych, odmienną natomiast kwestią jest jego zasadność. Dopuszczalność drogi sądowej zależy bowiem wyłącznie od ukształtowania powództwa, a nie od argumentacji prawnej, którą powód przytacza na jego uzasadnienie ( zob. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 27 marca 2019 r., V CSK 101/18) Bez znaczenia jest także w okolicznościach sprawy kwestia charakteru prawnego roszczenia kierowanego przeciwko gminie w związku z niewypłaceniem albo wadliwym ustaleniem wysokości dotacji dla niepublicznego przedszkola, w tym czy podstawą prawną takiego roszczenia powinien być art. 471 k.c. czy art. 4171 k.c. U podstaw oddalenia powództwa i apelacji powódki legło bowiem stwierdzenie, że nie zgłosiła ona w terminie wniosku o wypłatę dotacji za rok 2018 r., co spowodowało odmowę jej wypłacenia z uwagi na uchybienie terminowi. Skoro poza sporem pozostaje, że przyznanie dotacji oświatowej w okresie objętym sporem miało charakter czynności z zakresu administracji publicznej i podlegało kontroli sądów administracyjnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że jedynie w drodze administracyjnej skarżąca może poddać ocenie swoje stanowisko, że mimo złożenia wniosku po terminie dotacja powinna jej zostać wypłacona. Sprawy dotyczące przyznania dotacji, w tym również odmowy wyrażenia zgody na odstąpienie od terminu podlegają bowiem kognicji sądów administracyjnych ( zob. m.in. wyroki NSA z 19 marca 2021 r., I GSK 1713/20, ONSAiWSA 2021, nr 5, poz. 79; z 19 czerwca 2019 r., I GSK 613/19, i z 5 marca 2025 r., I GSK 1732/21). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę powódki na bezczynność w postaci wypłaty dotacji, to znaczy, że nie stwierdził, by I CSK 696/25 6 w okolicznościach sprawy zaistniały podstawy do odstąpienia od tego terminu, a czynność organu odmawiająca przyjęcia wniosku po terminie była bezprawna, co jest wiążące w badanej sprawie (art. 170 p.p.s.a.). Skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, celem poddania kontroli tego sądu, czy organ nie dokonując wypłaty dotacji w związku ze złożeniem wniosku o jej wypłatę po upływie terminu nie przekroczył granic uznania administracyjnego ( zob. m.in. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., I GSK 1732/21). Próba poddania ocenie sądowi cywilnemu ponownie badania tego problemu w ramach i konstrukcji nadużycia terminu zawitego ( art. 5 k.c.) jest nieskuteczna, nie podlega on bowiem jego kognicji. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c., a także § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.). (M.M.) [a.ł]