I CSK 704/14
WyrokIzba Cywilna2015-04-22
Skład orzekający: Tadeusz Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw, wynikające z jej nieobecności na rozprawach sądowych i niedopuszczenia dowodu z jej przesłuchania, stanowi podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na nieważność postępowania lub oczywistą zasadność skargi?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zarzucane przez powoda uchybienia nie spełniają przesłanek nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi. Pozbawienie strony możności obrony musi być całkowite, a kodeks postępowania cywilnego nie nakłada obowiązku doprowadzania osób pozbawionych wolności na rozprawy. Ponadto, powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego nie zostały skutecznie wykazane.Stan faktyczny
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jego uchylenia. Jako podstawę do przyjęcia skargi do rozpoznania wskazał nieważność postępowania z powodu pozbawienia go możliwości obrony swoich praw (nieobecność na rozprawach, niedopuszczenie dowodu z przesłuchania) oraz oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CSK 704/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Wiśniewski w sprawie z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od powoda M.M. na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego; 3) nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Sąd Apelacyjny w […] adwokat E. M.- J. kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł powiększoną o należny podatek VAT z tytułu wynagrodzenia za udzieloną powodowi nieopłaconą pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE
2 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na nieważność postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.) wynikającą z faktu, że Sąd Apelacyjny w […] dopuścił się rażących uchybień prawa procesowego przez pozbawienie go możliwości obrony swoich praw w wyniku jego nieobecności na rozprawach sądowych i niedopuszczenie dowodu z jego przesłuchania, a tym samym naruszenie zasady równości stron postępowania i zasady bezpośredniości. Wskazał także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej ze względu na uchybienia prawa procesowego. Zarzuty wskazane przez powoda nie zasługują na uwzględnienie. Jak wskazuje w ugruntowanym orzecznictwie Sąd Najwyższy, pozbawienie strony możności obrony swoich praw, aby mogło być przyczyną nieważności postępowania, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączać możność obrony, kodeks postępowania cywilnego zaś nie przewiduje obowiązku doprowadzenia pozbawionych wolności stron na poszczególne posiedzenia składające się na rozprawę (tak orzeczenie SN z 21 czerwca 1961 r., III CR 963/60, wyrok SA w gdańsku z 27 stycznia 2009 r., I ACa 1310/08, wyrok SA w Białymstoku z 14 listopada 2013 r., I ACa 512/13). Poza tym należy podkreślić także fakt, że powód zarówno w postępowaniu przed sądem I, jak i II instancji
3 reprezentowany był przez pełnomocnika profesjonalnego, który był obecny podczas wszystkich rozpraw. Natomiast oparcie wniosku na przesłance oczywistej zasadności wymaga wykazania przez skarżącego niewątpliwej, widocznej na pierwszy rzut oka (prima facie), bez konieczności pogłębionej analizy, sprzeczności wykładni lub zastosowania prawa materialnego lub procesowego z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08). Tymczasem skarżący nie wykazał skutecznie, że sąd II instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa przez brak sprowadzenia go na rozprawę w celu jego przesłuchania. Fakt nieuwzględnienia wniosku o przesłuchanie powoda nie został zgłoszony w zastrzeżeniu do protokołu, stosownie do art. 162 k.p.c. Nie można także podzielić poglądu co do braku rozpoznania wszystkich zarzutów apelacyjnych przez pominięcie okoliczności nękania powoda przez funkcjonariusza więziennego. Sąd Apelacyjny w sposób wyczerpujący odniósł się do wszystkich uchybień podniesionych przez powoda. Z tych względów na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c.. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. Koszty zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy ustalił na podstawie § 19 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 4 pkt 2 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) l.n
Powiązane orzeczenia
- V CSK 306/13 2014-03-07Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu sądowym, wynikające z nieodroczenia rozprawy mimo wniosku strony i jej nieobecności, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania i oczywistej…
- V CSK 165/13 2013-12-19Czy pozbawienie wolności strony w postępowaniu cywilnym, bez jej obecności na rozprawie i bez ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stanowi nieważność postępowania, uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?
- IV CSK 577/15 2016-02-23Czy brak pouczenia strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach, w tym o możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego, stanowi podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na nieważność postępo…
- IV CSK 14/20 2020-08-26Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, wynikające z niemożności osobistego stawiennictwa na rozprawie, stanowi nieważność postępowania, która uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?
- I CSK 635/16 2017-04-04Czy pozbawienie strony możności obrony swoich praw, wynikające z wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, które uniemożliwiły jej faktyczny udział w postępowaniu lub jego istotnej części, a których skutków nie…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 379 pkt 5 KPCart. 162 KPCart. 98 § 1art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2§ 19 pkt 1§ 13 ust. 4§ 6 pkt 7
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy