I CSK 7070/22
WyrokIzba Cywilna2024-02-29
Skład orzekający: Dariusz Pawłyszcze
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek opóźnienia w wykonaniu zobowiązania uniemożliwia dochodzenie odszkodowania przewyższającego jej wysokość, gdy szkoda jest następstwem tego opóźnienia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z art. 484 § 1 zdanie 2 k.c., wysokość szkody spowodowanej opóźnieniem wykonawcy nie może przenosić kary umownej zastrzeżonej na wypadek opóźnienia. W sytuacji, gdy szkoda wynika z opóźnienia w wykonaniu zobowiązania, a nie z jego niewykonania w ogóle, dochodzenie odszkodowania ponad wysokość kary umownej jest niedopuszczalne.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanego zapłaty za szkody wynikłe z umowy sprzedaży i montażu kompresora mocy biernej. Sąd pierwszej instancji uwzględnił część powództwa dotyczącą zwrotu zapłaconego wynagrodzenia i odszkodowania w wysokości kary umownej za opóźnienie, oddalając pozostałą część roszczenia o odszkodowanie. Sąd drugiej instancji oddalił apelację powoda. Skarga kasacyjna powoda dotyczyła naruszenia art. 484 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że kara umowna uniemożliwia dochodzenie odszkodowania przewyższającego jej wysokość.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi przypadek oczywistej zasadności ani istotne zagadnienie prawne.Pełny tekst orzeczenia
I CSK 7070/22 POSTANOWIENIE 29 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 29 lutego 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa F. S.A. w B. przeciwko T. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej F. S.A. w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 24 maja 2022 r., XII Ga 1257/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Powodowy zamawiający dochodził od pozwanego wykonawcy 72 660,16 zł z odsetkami tytułem roszczeń wynikłych z zawarcia, a następnie odstąpienia od umowy sprzedaży i montażu kompresora mocy biernej. Wyrokiem z 2 lipca 2021 r., IV GC 3324/19/S, Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia uwzględnił powództwo w zakresie sumy 10 442,70 zł tytułem zwrotu już zapłaconej części wynagrodzenia i 9027,70 zł tytułem odszkodowania oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie, tj. co do żądania zapłaty 53 189,76 zł
I CSK 7070/22 2 Sąd pierwszej instancji ustalił, że w okresie od grudnia 2016 do września 2017 roku zamawiający zapłacił dostawcy energii 59 511,46 zł tytułem kosztów biernej energii elektrycznej indukcyjnej w okresie od grudnia 2016 roku do września 2017 roku, pomniejszonych o sumę 75 zł/mies. W umowie wykonawca zobowiązał się, po audycie instalacji elektrycznej zamawiającego, że po zamontowaniu kompensatora miesięczny rachunek za bierną energię indukcyjną nie przekroczy 75 zł/mies. Montaż kompensatora miał zostać wykonany do 10 grudnia 2016 r., a zamawiający odstąpił od umowy 25 października 2017 r., tj. po 319 dniach opóźnienia. Umowa przewidywała karę umowną 28,30 zł za dzień opóźnienia (0,1% umówionego wynagrodzenia), tj. 9027,70 zł za 319 dni. Sąd Rejonowy uznał, że na podstawie art. 484 § 1 zdanie 2 k.c. zamawiający nie może dochodzić szkody wynikłej z opóźnienia w montażu kompensatora przewyższającej karę umowną za opóźnienie. Dlatego Sąd oddalił powództwo między innymi co do żądania zapłaty odszkodowania 50 483,76 zł, tj. różnicy szkody 59 511,46 zł i zasądzonej sumy 9027,70 zł. Zaskarżonym wyrokiem Sąd drugiej instancji oddalił apelację zamawiającego podzielając ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Powodowy zamawiający zaskarżył skargą kasacyjną w całości wyrok Sądu odwoławczego, aczkolwiek oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia tylko na 51 705 zł stanowiącą sumę roszczeń: w wysokości 50 483,76 zł tytułem nieuwzględnionej części roszczenia o zwrot kosztów biernej energii indukcyjnej oraz w wysokości 1221 zł tytułem nieuwzględnionego roszczenia o zwrot wynagrodzenia zapłaconego przez zamawiającego za podłączenie rozłącznika baterii kondensatorów, gdyż zgodnie z umową koszt ten obciążał pozwanego wykonawcę. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 484 § 1 k.c., przez przyjęcie, że kara umowna zastrzeżona w umowie za opóźnienie uniemożliwia dochodzenie odszkodowania przewyższającego wysokość niezależnie od tego, czy powstała szkoda jest następstwem nienależytego wykonania umowy, czy też niewykonania w ogóle i w konsekwencji błędne oddalenie żądania odszkodowania przysługującemu zamawiającemu na podstawie art. 494 § 1 k.c., co z kolei spowodowało oddalenie także żądania zwrotu wynagrodzenia podwykonawcy pozwanego, tymczasowo poniesionego przez powoda.
I CSK 7070/22 3 Skarżący wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej, a na wypadek nieprzyjęcia tezy o oczywistej zasadności skargi jako zawierającej istotne zagadnienie prawne („skoro dla aż dwóch Sądów Orzekających w niniejszej sprawie kwestia ta nie jest jasna, może to również stanowić zagadnienie prawne wymagające wypowiedzi Sądu Najwyższego”). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarżący dochodzone przez siebie odszkodowanie uważa za skutek niewykonania umowy. Tymczasem szkoda w postaci zużycia energii elektrycznej biernej w okresie od grudnia 2016 do września 2017 roku wynikała z braku kompensatora, służącego zmniejszenia poboru mocy biernej. Szkoda ta istniałaby także w przypadku zamontowania działającego prawidłowo kompensatora z opóźnieniem, tj. po wrześniu 2017 roku. Zatem szkoda ta jest następstwem opóźnienia wykonawcy, a nie niewykonania zamówienia w ogóle. Sądy obydwu instancji prawidłowo uznały, że na podstawie art. 484 § 1 zdanie 2 k.c. wysokość szkody spowodowanej opóźnieniem wykonawcy. nie może przenosić kary umownej zastrzeżonej na wypadek opóźnienia. Wbrew skardze kasacyjnej powództwo w zakresie żądania zwrotu wynagrodzenia za podłączenie rozłącznika baterii kondensatorów nie zostało oddalone z powodu zastrzeżenia kary umownej za opóźnienie. Sądy powszechne uznały, że skoro powodowy zamawiający wykorzystał już podłączony rozłącznik do przyłączenia kolejnego kompensatora, dostarczonego przez inny podmiot, to koszt podłączenia rozłącznika nie stanowi szkody zamawiającego. W sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne. Skarga zamawiającego została oparta na błędnej tezie, że brak korzyści z działania kompensatora w okresie od grudnia 2016 do września 2017 roku jest następstwem niewykonania zobowiązania na skutek uzasadnionego odstąpienia od umowy. Tymczasem szkoda jest wynikiem opóźnienia w wykonaniu zobowiązania, a odstąpienie od umowy miało miejsce 25 października 2017 r., już po wystąpieniu szkody. Ponieważ skarga kasacyjna nie jest ani oczywiście uzasadniona, ani nie występuje istotne zagadnienie prawne, wniosek powoda o jej przyjęcie do rozpoznania podlegał oddaleniu na podstawie art. 3989 k.p.c. [SOP]
I CSK 7070/22 4 [ał]
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 59/22 2022-04-27Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek opóźnienia w wykonaniu zobowiązania, naliczona w wysokości 20% wynagrodzenia umownego, może zostać uznana za rażąco wygórowaną i podlegać miarkowaniu na podstawie art. 484 § 2 k.c.,…
- II CSK 84/12 2012-09-26Czy kara umowna może być zastrzeżona na wypadek opóźnienia w wykonaniu umowy o roboty budowlane, a nie tylko zwłoki?
- II CSK 446/15 2016-02-03Czy kara umowna za opóźnienie w wykonaniu zobowiązania może być naliczona, gdy do nieterminowości doszło z przyczyn niezawinionych przez dłużnika, a jedynie z powodu opóźnienia?
- I CSK 124/13 2013-11-29Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek uchybienia terminowi spełnienia świadczenia niepieniężnego może być rażąco wygórowana, jeśli jej wysokość znacznie przewyższa karę umowną zastrzeżoną na wypadek odstąpienia od umowy…
- IV CR 58/88 1988-03-17Czy kara umowna, która rażąco przewyższa szkodę wierzyciela, powinna zostać zmniejszona przez sąd na podstawie art. 484 § 2 zd. 2 k.c.?
Powołane przepisy
art. 484 § 1art. 484 § 1 KCart. 494 § 1 KCart. 3989 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy