I CSK 746/22

Sygn. akt I CSK 746/22 POSTANOWIENIE Dnia 26 sierpnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z powództwa [...] Bank spółki akcyjnej w W. przeciwko R. S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 sierpnia 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt III Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 15 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił apelację pozwanego R. S. od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z 28 lutego 2019 r. w sprawie z powództwa [...] Bank spółki akcyjnej w W. o zapłatę. 2. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł pozwany, wskazując na naruszenie art. 720 k.c., art. 75 w zw. z art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe w zw. z art 354 § 2 k.c., art. 60 w połączeniu z art. 89 i art. 94 k.c., art. 83 § 1 k.c. i 359 § 21 k.c. Skarżący powołał się również na naruszenie art. 481 oraz art. 103 § 3 w zw. z art 97 niesprecyzowanych bliżej aktów prawnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości 2 orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej 3 oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym. 4. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Podał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne i potrzeba wyjaśnienia czy w przypadku niewykazania przez powoda uruchomienia środków zgodnie z umową można mówić o podstawie roszczenia, jak i zasadności całego powództwa, oraz czy powództwo nie powinno zostać oddalone jako przedwczesne ze względu na brak wezwania przed wypowiedzeniem oraz warunkowy charakter tego dokumentu. Pozwany wskazał również, że przy całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie należy wyznaczyć stanowisko dotyczące notorycznej praktyki naliczania odsetek karnych przez banki „pomimo wyżej wskazanej uchwał i ustalić czy w przypadku wypowiedzenia umowy kredytowej bank ma prawo naliczać odsetki karne od całości zobowiązania a nie tylko od zapadłych rat”. W ocenie skarżącego, skarga kasacyjna jest również oczywiście zasadna z uwagi na nierozpoznanie sprawy w sposób prawidłowy i precyzyjny. 5. Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzi poważne zastrzeżenia. Jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawa) generalnie wyklucza możliwość stwierdzenia oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się, co do zasady, wykluczają, ponieważ zakładają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1), jak i prywatny skarżącego (pkt 4). Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, 4 a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. 6. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003/18/436). W postanowieniu z 23 marca 2012 r. (II PK 284/11) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego względnie uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne”. Odnosząc się do powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) 5 określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). 7. Skarżący nie sprostał powyższym wymaganiom. Powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak wskazania, które z okoliczności podanych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odnoszą się do przesłanki występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a które dotyczą oczywistej zasadności. Skarżący nie określił przepisów prawa jakich mają dotyczyć podane w skardze kasacyjnej istotne zagadnienia prawne. Nie podał również możliwych rozbieżnych dróg interpretacji oraz nie wykazał, że problematyka ta ma charakter uniwersalny, oderwany od okoliczności rozstrzyganej sprawy. W treści uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący odwołuje się bliżej niesprecyzowanej uchwały, nie podając jednak jakiego aktu to dotyczy i jakie ma znaczenie dla przyjęcia, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Nie jest tymczasem rolą Sądu Najwyższego samodzielne poszukiwanie okoliczności świadczących o występowaniu w sprawie powołanych w skardze przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący nie wykazał również skutecznie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. W tym zakresie ograniczył się do podania własnej oceny rozstrzygnięcia oraz podważania ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Uszło jego uwagi, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zawarty w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość wyroku sądu drugiej instancji polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. 6 8. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).