I CSK 767/26

I CSK 767/26 POSTANOWIENIE 19 maja 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 19 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E.J. i J.J. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 22 października 2025 r., I ACa 1258/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwany Bank S.A. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 22 października 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa E.J. i J.J. o ustalenie i zapłatę. Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem w sprawie następujących zagadnień prawnych: I CSK 767/26 2 1. Czy w przypadku, gdy umowa kredytu zawierająca postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. nie może nadal obowiązywać i w konsekwencji jest nieważna (trwale bezskuteczna), rozliczenie świadczeń spełnionych przez strony w wykonaniu tej umowy no podstawie art: 405 w zw. z ort 410 k.c. następuje według teorii dwóch, kondykcji czy teorii salda? 2. Jaki poziom (proporcja) celu umowy kredytu związanego z działalnością gospodarczą lub zawodową kredytobiorcy powoduje, że w umowie kredytu o celu mieszanym, ten cel związany z działalnością gospodarczą lub zawodową jest na tyle dominujący, że stoi na przeszkodzie uznaniu kredytobiorcy zo konsumenta w rozumieniu ort. 221 k.c.? Ponadto skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi, która w jego ocenie wynika z naruszenia przepisów prawa stanowiące podstawę przedstawionych zagadnień oraz innych przepisów prawa, wedle których oceniane są konsekwencje przyjęcia, że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego walutą obcą nie może dalej obowiązywać po usunięciu z niej klauzul uznanych za abuzywne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne powinno zostać sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. m.in. postanowienia SN z 11 stycznia 2024 r., I CSK 6184/22; z 13 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25 października 2023 r., III USK 286/22). Odnosząc się do pierwszego z przedstawionych zagadnień, należy wskazać, że o ile w powstającej linii orzeczniczej dotyczącej kwestii możliwości zastosowania teorii salda do rozliczeń między byłymi stronami nieważnej umowy kredytu hipotecznego, można zaobserwować jeszcze nieliczne rozbieżności, o tyle nie dotyczączą one konfiguracji procesowej, w której występuje skarżący. Sąd Najwyższy osiągnął już bowiem porozumienie co do tego, że do ewentualnego I CSK 767/26 3 zastosowania teorii salda może dojść tylko na korzyść konsumenta, natomiast nie jest możliwe, jeśli przedsiębiorca występuje przeciwko konsumentowi o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej (zob. postanowienie SN z 20 marca 2026 r., I CSK 3450/25). Co do zasady Sąd Najwyższy przyjął też, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie stanowi podstawy do zaniechania stosowania teorii dwóch kondykcji (zob. wyrok SN z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, OSNC 2026, nr 3, poz. 28). Wszelkie kwestie, które wymagają jeszcze doprecyzowania w linii orzeczniczej nie odnoszą się zatem do roli, jaką skarżący ma w niniejszym procesie, a jednym z wymagań stawianych zagadnieniu prawnemu jako przyczynie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest jego bezposredni wpływ na wynik konkretnej sprawy, w której złożona została skarga. Natomiast kwestia jednostkowej oceny, jaki stopień okazjonalnego wynajmowania nieruchomości na cele turystyczne może świadczyć o utracie statusu konsumenta nie jest kwestią prawa, lecz faktu. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w tym zakresie przez sądy meriti na mocy art. 39813 § 2 k.p.c., zaś kwestie dotyczące ustalania stanu faktycznego nie mogą stac się przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. Natomiast wcześniejszy rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege (art. 87 ustawy o SN). W uchwale SN podsumował dotychczasową linię orzeczniczą, przyjmując że: 1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. I CSK 767/26 4 2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. 3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. 4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. 5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko poprzez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN). Skarżący nie przedstawili zatem nowych problemów prawnych, które nie zostałyby do tej pory rozwiązane przez Sąd Najwyższy. Na marginesie należy podkreślić, że powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jest uzasadnione, jeżeli zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której I CSK 767/26 5 naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Skarżący zaś powinien uzasadnić tę przesłankę, wskazując jedynie na argumenty mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może zatem powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać się na faktach innych niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23). Zaś przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni przepisów - wymagającej z natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np. postanowienia SN z 10 października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r., III USK 274/22 oraz z 8 sierpnia 2023 r., I PSK 26/23). Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mariusz Załucki [SOP]