I CSK 802/24

I CSK 802/24 POSTANOWIENIE 9 października 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 9 października 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. M. przeciwko kuratorowi zmarłego D. D. – E. K. z udziałem interwenienta ubocznego P. D. o ustalenie ojcostwa, na skutek skargi kasacyjnej P. D. od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z 3 sierpnia 2022 r., II Ca 561/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od interwenienta ubocznego na rzecz powódki 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [D.R.] UZASADNIENIE Interwenient uboczny wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z 3 sierpnia 2022 r. oddalającego jego apelację. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na występowanie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się do następującego pytania: I CSK 802/24 2 czy zaniechanie zakomunikowania stronom (art. 2352 § 2 k.p.c.) przez sąd, że pomija dowód z uwagi na to, że fakt, który miałby zostać tym dowodem wykazany, został już wcześniej udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy na podstawie art. 2352 § 1 pkt 2 in fine k.p.c. może być sanowane przez wskazanie podstawy prawnej dokonanego pominięcia w uzasadnieniu wyroku i otworzenie tym samym możliwości powoływania nowych faktów i dowodów w toku postępowania apelacyjnego (art. 381 k.p.c.), czy też zaniechanie to jest naruszeniem kwalifikowanym o charakterze nieusuwalnym, gdyż skutkuje ono tym, że strona jest pozbawiona możliwości wnoszenia wniosków o przeprowadzenie kontrdowodów w toku postępowania pierwszoinstancyjnego? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa i prawidłowej wykładni, jak również w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Natomiast nie jest to ogólnodostępny środek zaskarżenia orzeczeń, który umożliwia rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu uregulowana w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony tylko do zbadania przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Zatem nie służy merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ten sposób ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że I CSK 802/24 3 skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie tych przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione wyłącznie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie będzie instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. W związku z tym nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. może być wyłącznie problem o charakterze prawnym, a nie faktycznym lub wynikającym ze stwierdzonych przez skarżącego uchybień sądu. Jego rozstrzygnięcie powinno stwarzać realne i poważne trudności, mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, na tle której zostało sformułowane, a także innych potencjalnych lub rzeczywiście toczących się spraw. Skarżący powinien w tym przypadku przedstawić pogłębioną argumentację. Zagadnienie prawne nie może odnosić się do subiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zob. np. postanowienia SN: z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18; z 24 kwietnia 2018 r., IV CSK 552/17; z 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17; z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17). Powinno ono zostać sformułowane na tle dokonanych przez sąd ustaleń faktycznych, a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny, tak aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się wyłącznie do samej subsumpcji stanu faktycznego i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN z 31 października 2023 r., I CSK 4205/22, i z 16 listopada 2023 r., I CSK 3355/23). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ogranicza się do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie. Powyższe należy uznać za niedopuszczalne, gdyż fakty ustalone przez sąd drugiej instancji w wyniku swobodnej oceny prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego nie mogą być podważane w postępowaniu kasacyjnym I CSK 802/24 4 (art. 3983 § 3 k.p.c.) i stanowią wiążącą Sąd Najwyższy podstawę faktyczną rozważań prawnych (art. 39813 § 2 k.p.c). Niezależnie od powyższego należy wskazać, że w niniejszej sprawie pismem przygotowawczym z 28 lutego 2022 r. interwenient uboczny wniósł o pominięcie dowodu z badań z DNA na podstawie art. 2352 § 1 pkt 5 k.p.c. (k. 168-169). Z protokołu posiedzenia jawnego z 4 marca 2022 r. (k. 172-173) jednoznacznie wynika, że sąd pierwszej instancji pominął wniosek dowodowy z badań DNA zgodnie ze złożonym wnioskiem interwenienta ubocznego, jednak nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że sąd pierwszej instancji szczegółowo wyjaśnił przyczyny pominięcia dowodu, stwierdzając przy tym, że dowód z badań DNA był nieprzydatny do wykazania ojcostwa, gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wykazania danego faktu. Tym samym sąd drugiej instancji uznał, że zarzut naruszenia art. 2352 § 2 k.p.c. mógłby zostać uznany za zasadny tylko, w sytuacji gdy sąd w ogóle nie wskazałby żadnej z przyczyn pominięcia dowodu wskazanych w art. 2352 § 1 k.p.c., co w niniejszej sprawie nie miało zastosowania. W świetle powyższego należy stwierdzić, że brak wskazanej podstawy prawnej w postanowieniu wydanym w trybie art. 2352 k.p.c. o pominięciu wniosku dowodowego z badań DNA przez sąd pierwszej instancji nie stanowi uchybienia procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeżeli w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji znalazła się ocena zarzutu apelacyjnego kwestionującego decyzję sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazał, dlaczego zbędne było przeprowadzanie dowodu z badań DNA. W niniejszej sprawie sformułowane przez skarżącego zagadnienie nie stanowi zagadnienia nowego, niewyjaśnionego dotychczas w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne nie ma waloru nowości i nie stanowi zagadnienia istotnego, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa. I CSK 802/24 5 Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 4 ust. 1 pkt 5, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). [SOP] R.G.