I CZ 109/11

Sygn. akt I CZ 109/11 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa P. Z. przeciwko I. Usługi Finansowe S.A. z siedzibą w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2011 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 28 kwietnia 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011 r., Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wniesioną przez A. P. jako członka zarządu P. Konsulting Spółki z o.o. z siedzibą w Ś., działającego w imieniu powoda P. Z., od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 5 marca 2010 r., zasądzającego od pozwanej I. Usługi Finansowe Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda kwotę 11.869,11 zł wraz z bliżej określonymi odsetkami ustawowymi i w pozostałej części oddalającego powództwo. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w piśmie procesowym A. P. wyjaśnił, iż P. Konsulting Spółka z o.o. (dalej – „Spółka”) jest osobą pozostającą z powodem w stałym stosunku zlecenia w rozumieniu art. 87 k.p.c., a podstawą udzielenia Spółce pełnomocnictwa procesowego w niniejszej sprawie były umowa zlecenia zawarta w dniu 25 lutego 2007 r. oraz porozumienie w sprawie zmiany zleceniodawcy zawarte w dniu 26 lutego 2010 r. Złożone do akt niniejszej sprawy pełnomocnictwo procesowe zawierało oświadczenie, że przedmiot sprawy wchodzi w zakres stałego stosunku zlecenia łączącego powoda ze Spółką na podstawie wspomnianej umowy i porozumienia. Z kolei na rozprawie apelacyjnej powód wyjaśnił, że stosunek stałego zlecenia będący podstawą udzielenia pełnomocnictwa Spółce obejmuje wszelką obsługę prawną, występowanie przed sądami oraz pisanie pism. Powód początkowo oświadczył, że zlecenie nie obejmuje czynności materialno-prawnych, lecz następnie wyjaśnił, że obecnie nie jest przedsiębiorcą, lecz zlecenie poza obsługą prawną obejmuje także pomoc w czynnościach materialno-prawnych, a konkretnie we właściwym redagowaniu rachunków, doradztwo i czynności, których nie jest sobie w stanie przypomnieć. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie mógł skutecznie udzielić Spółce pełnomocnictwa procesowego, stąd odmówił dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika. Powołując się na art. 87 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny przyjął, że powód nie wykazał, aby przedmiot niniejszej sprawy wchodził w zakres zlecenia łączącego go ze Spółką. Z wyjaśnień powoda złożonych na rozprawie apelacyjnej wynikało, że zlecenie nie obejmowało dokonywania jakichkolwiek czynności materialno-prawnych. Nieistotne jest zaś to, 3 czy zlecenie obejmowało zastępowanie zleceniodawcy przed sądem. Ponadto Sąd Apelacyjny uznał, że brak polegający na wniesieniu apelacji przez podmiot, który nie mógł być pełnomocnikiem procesowym powoda, nie mógł być usunięty w drodze zatwierdzenia tej czynności przez powoda, bowiem występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, której ustawa na to nie zezwala, skutkuje nieważnością postępowania przewidzianą w art. 379 pkt 2 k.p.c. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wniesioną przez Spółkę jako niedopuszczalną na podstawie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem powód, żądając jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c. oraz art. 87 k.p.c. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd Okręgowy wezwał pełnomocnika powoda do uzupełnienia braków apelacji m.in. poprzez podpisanie apelacji przez powoda lub osobę uprawnioną do występowania w charakterze pełnomocnika procesowego w terminie tygodniowym od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia apelacji, w odpowiedzi na co Andrzej P. jako członek zarządu Spółki wyjaśnił, iż jest osoba uprawnioną do występowania w charakterze pełnomocnika. Następnie Sąd Okręgowy przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu, który z kolei wezwał pełnomocnika powoda m.in. do wykazania umocowania do działania w imieniu powoda przez złożenie umowy zlecenia z dnia 15 lutego 2007 r. w terminie tygodniowym pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika i odrzucenia apelacji. Po tym, jak pełnomocnik wezwanie to wykonał, Sąd Apelacyjny doręczył mu odpis odpowiedzi pozwanego na apelację wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy apelacyjnej. Jeśli zatem Sąd Apelacyjny odmówił dopuszczenia Spółki do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika powoda, to powinien wezwać powoda do usunięcia braków apelacji poprzez jej podpisanie, czego Sąd Apelacyjny nie uczynił, a ponadto pominął, że powód, obok zatwierdzenia czynności dokonanych przez Spółkę, jednocześnie podpisał apelację. Ponadto powód wskazał, że zgodnie z treścią umowy i porozumienia będących podstawą udzielonego Spółce pełnomocnictwa zobowiązała się ona dokonywać czynności faktycznych i prawnych 4 w zakresie prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa zmierzających do zabezpieczenia interesów majątkowych powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w nim zarzuty okazały się trafne. Niezależnie od treści umowy i porozumienia mających być podstawą udzielonego Spółce pełnomocnictwa procesowego, uznać bowiem należy, że Sąd Apelacyjny poczynił ustalenia wystarczające do przyjęcia, iż Spółka nie pozostawała z powodem w tego rodzaju stosunku prawnym, który mógłby być zakwalifikowany jako przewidziany w art. 87 § 1 k.p.c. stały stosunek zlecenia, w zakres którego wchodził przedmiot niniejszej sprawy. Odbyło się to również przy zachowaniu wynikającego z art. 373 k.p.c. obowiązku uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków związanych z kwestią należytego umocowania pełnomocnika, czego wyraz stanowią zarządzenia wydane w dniu 31 stycznia 2011 r. (k. 1603 i 1604). Jednakże trafnie w zażaleniu wskazano, że Sąd Apelacyjny pominął okoliczność, iż pismo procesowe z dnia 27 kwietnia 2010 r. obejmujące apelację od wyroku Sądu Okręgowego, uprzednio podpisane przez A. P. jako członka zarządu Spółki, zostało ostatecznie podpisane osobiście przez powoda (k. 1634). Uwzględniając tę okoliczność, jak również to, że na skutek postanowienia z dnia 22 marca 2011 r. o niedopuszczeniu Spółki do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika, dokonane przez nią czynności należało potraktować jako niebyłe, przyjąć należało, iż apelacja w niniejszej sprawie wniesiona została przez powoda osobiście. Nie stoi temu na przeszkodzie, że podpisując apelację powód jednocześnie złożył oświadczenie o zatwierdzeniu czynności dokonanych przez Spółkę, skoro oświadczenie takie nie może być uznane za skuteczne (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r. III CZP 154/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 133). Z tych przyczyn, na podstawie art. 39815 zd. pierwsze w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji, pozostawiając Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.