I CZ 163/12

PostanowienieIzba Cywilna2012-11-23

Skład orzekający: Marta Romańska, Grzegorz Misiurek, Józef Frąckowiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku częściowego uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, tygodniowy termin do opłacenia pisma procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika biegnie od dnia doręczenia postanowienia, nawet jeśli wniosek nie został w całości oddalony?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ma zastosowanie również wtedy, gdy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został uwzględniony tylko częściowo. Przepis ten wyznacza tygodniowy termin do uiszczenia opłaty od dnia doręczenia postanowienia stronie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika i wyłącza możliwość zastosowania art. 130 k.p.c. Oznacza to, że profesjonalny pełnomocnik powinien samodzielnie obliczyć i uiścić należną opłatę.
Stan faktyczny
Powód złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny postanowieniem częściowo zwolnił powoda od kosztów, a w pozostałej części oddalił jego wniosek. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi powoda. Powód wniósł opłatę od skargi kasacyjnej po terminie. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną z powodu uchybienia terminu do jej opłacenia. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda i zasądził od niego na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

..Sygn. akt I CZ 163/12 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Józef Frąckowiak w sprawie z powództwa W. K. przeciwko Miastu W. o ustalenie i zobowiązanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2012 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 4 września 2012 r., 1) oddala zażalenie; 2) zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z 4 września 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powoda – W. K. od wyroku tego Sądu z 3 kwietnia 2012 r., w której powód zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych, wobec uchybieniu tygodniowemu terminowi, w którym należało opłacić środek zaskarżenia. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 20 sierpnia 2012 r. zwolnił powoda od kosztów w postępowaniu kasacyjnym częściowo, tj. od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 2.000 zł, a w pozostałej części jego wniosek o zwolnienie od kosztów oddalił. Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi powoda 24 sierpnia 2012 r. Skoro powód był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, to sąd nie miał obowiązku dodatkowo wzywać go o uiszczenie opłaty od skargi. Opłata od skargi kasacyjnej została przez powoda wniesiona 3 września 2012 r., a zatem po terminie. W zażaleniu na postanowienie z 4 września 2012 r. powód zarzucił, że zapadło ono z naruszeniem art. 112 ust. 3 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594; dalej - u.k.s.c.). Stwierdził, że przepis ten ma charakter wyjątkowy, a zatem nie należy go stosować w sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zostanie w części uwzględniony, a w części oddalony. Podał nadto, że opłacił skargę kasacyjną przed 3 września 2012 r., a w tej dacie wydane przez niego polecenie przelewu zostało zaksięgowane, gdyż dni poprzedzające były wolne od pracy. Wcześniejsze opłacenie skargi kasacyjnej było dla powoda niemożliwe z uwagi na problemy zdrowotne, znane Sądowi z jego wniosku o zwolnienie od kosztów. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., jeżeli pismo podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione przez 3 adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia. Wyłączona została przy tym zasada przewidziana w art. 112 ust. 2 u.k.s.c., wedle której, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma na podstawie art. 130 k.p.c. Artykuł 112 ust. 3 u.k.s.c. nie tylko wyznacza termin do uiszczenia opłaty w razie prawomocnego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ale jednocześnie wyłącza możliwość wdrożenia postępowania naprawczego określonego w art. 130 § 1 k.p.c., co oznacza, że profesjonalny pełnomocnik powinien sam obliczyć i uiścić należną opłatę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2011 r., V CZ 30/11, niepubl.). Powód nie kwestionował, że postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zostało mu doręczone 5 września 2011 r. Skoro zatem skarga kasacyjna bezspornie nie została opłacona przy jej wniesieniu (art. 10 i 112 ust. 3 u.k.s.c.), ani też w terminie tygodniowym od doręczenia pełnomocnikowi powoda postanowienia o częściowym tylko zwolnieniu powoda od kosztów w postępowaniu kasacyjnym, to jej odrzucenie na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. było usprawiedliwione. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz - co do kosztów - na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i § 6 pkt 7 i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 112 ust. 3art. 112 ust. 2art. 130 KPCart. 130 § 1 KPCart. 10art. 3986 § 2 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPCart. 108 § 1 KPCart. 397 § 2 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy