I CZ 42/19

Sygn. akt I CZ 42/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Monika Koba SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa I. sp. z o.o. w W. i I. S.A. w Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości o ustalenie i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lipca 2019 r., zażalenia powodów oraz E. sp. z o.o. w W. i S. S.A. w B. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt VII AGa (…), 1) odrzuca zażalenie powodów I. sp. z o.o. w W. i I. S.A. w Z., 2) oddala zażalenie E. sp. z o.o. w W. i S. S.A. w B., 3) zasądza od E. sp. z o.o. w W. i S. S.A. w B. łącznie na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 12 500 (dwanaście tysięcy pięćset) zł z tytułu kosztów postępowania zażaleniowego, 4) rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w odniesieniu do powodów I. sp. z o.o. w W. i I. S.A. w Z. pozostawia orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 lutego 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił apelację E. sp. z o.o. i S. S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt XX GC (…). Przyczyną oddalenia apelacji było to, że powołany wyrok został wydany w sprawie z powództwa I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. oraz I. spółki akcyjnej w Z. w sprawie o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości a tymczasem apelację wniosły także E. sp. z o.o. i S. S.A. Spółki te nie były stroną w tej sprawie ze względu na odmówienie im takiego statusu postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 26 czerwca 2018 r. Zażalenie na postanowienie Sądu drugiej instancji wnieśli powodowie, w tym także wymienione dwie spółki, którym odmówiono legitymacji do wniesienia apelacji. Sądowi Apelacyjnemu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 379 pkt 2 i 5 w związku z art. 195 § 1 zdanie drugie i art. 69 k.p.c.; art. 328 § 2 w związku z art. 361 i art. 382 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.; art. 382 w związku z art. 227, art. 233 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 373 w związku z art. 370, art. 367 § 1 i art. 195 § 1 i 2 k.p.c. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na zażalenie pozwany zastępowany przez Prokuratorię Generalną RP wniósł o odrzucenie zażalenia wniesionego przez I. sp. z o.o. oraz I. S.A. oraz oddalenie zażalenia wniesionego przez E. sp. z o.o. oraz S. S.A., ewentualnie oddalenie zażalenia w całości i zasądzenie od strony powodowej kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie należy odrzucić wobec powodów, gdyż nie mieli oni interesu prawnego w jego wniesieniu. Zażalenie wobec E. sp. z o.o. oraz S. S.A. należy oddalić. SA słusznie podniósł w postanowieniu, że podmiot, który nie był stroną w 3 postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie ma legitymacji do wniesienia apelacji. Na wstępie przypomnieć należy, że spółki: I. sp. z o.o. oraz I. S.A. były powodami w sprawie XX GC (…), w której Sąd Okręgowy w W. wydał wyrok dnia 4 lipca 2018 r. Spółki te miały więc legitymację do wniesienia apelacji od tego wyroku i to uczyniły dnia 27 września 2018 r. W takim razie nie miały tytułu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 27 lutego 2019 r., gdyż to postanowienie ich w ogóle nie dotyczyło, a stanowiło o odrzuceniu apelacji innych podmiotów. Podmioty te, tzn. E. sp. z o.o. i S. S.A. zostały wymienione jako strona powodowa w apelacji, obok spółek określonych jako strona powodowa w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 4 lipca 2018 r. Apelacja I. sp. z o.o. i I. S.A. została skutecznie wniesiona, więc podmioty te nie miały interesu prawnego (gravamen) do zaskarżenia orzeczenia o odrzuceniu apelacji, która wobec nich nie została odrzucona. Zażalenie tych podmiotów podlega zatem odrzuceniu. Odnośnie do tej części zażalenia, która dotyczy odrzucenia apelacji E. sp. z o.o. i S. S.A. nie można przychylić się do twierdzenia, obszernie uzasadnionego przez pełnomocnika tych podmiotów, że z szeregu przyczyn wymienionych w zażaleniu winni mieć oni prawo do apelacji. Jak było już wyjaśniane, obiekcje w tej mierze mogą wyrazić powodowie w toku rozpoznawania ich apelacji, włącznie z badaniem ważności postępowania. Część argumentacji zawartej w uzasadnieniu zażalenia jest powtórzeniem poglądów zamieszczonych w apelacji. Wnioski tam zawarte, gdyby je aprobować spowodowałyby w dużym stopniu ingerencję w wynik postępowania apelacyjnego, a to jest oczywiście niedopuszczalne. Należy więc powtórzyć za Sądem drugiej instancji i odpowiedzią na zażalenie, że poza wyjątkami ściśle określonymi w ustawie nie może wnieść apelacji podmiot, który nie był stroną w postępowaniu i nie występuje w ogóle w sentencji wyroku skutecznie zaskarżonego przez podmioty, tą stroną będącymi. Stanowiska zaprezentowanego przez wnoszących zażalenie nie można aprobować, gdyż jak sami podnoszą w uzasadnieniu zażalenia nie ma przeszkód prawnych do tego, aby podmiot prawa cywilnego przyjął status powoda, jednak wtedy tylko tak się stanie, jak zainicjuje postępowanie. Wnoszący zażalenie mogą to nadal 4 uczynić, jeśli uważają się za poszkodowanych przez stronę pozwaną i nie ma ku temu innych przeszkód formalnych. Nie zmienia to wniosku zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że legitymację do wniesienia apelacji mają zawsze podmioty, w stosunku do których wydany został wyrok (art. 367 § 1 k.p.c.). Uprawnienie to ma swoje źródło w prawie postępowania cywilnego, będąc uprawnieniem procesowym. Mając podstawę do rozstrzygnięcia zażalenia przez jego oddalenie (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.) w odniesieniu do Spółek E. sp. z o.o. w W. i S. S.A. w B., Sąd Najwyższy nie rozważał innych zarzutów podniesionych w zażaleniu; rozstrzygnął o kosztach postępowania zażaleniowego należnych od wymienionych Spółek na rzecz pozwanego (art. 98 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.) oraz pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w odniesieniu do powodów orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). jw