I CZ 54/09
PostanowienieIzba Cywilna2009-11-05
Skład orzekający: Dariusz Zawistowski, Zbigniew Kwaśniewski, Katarzyna Tyczka-Rote
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku współuczestnictwa formalnego w sprawie o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, każdy ze współuczestników powinien uiścić opłatę od apelacji oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia?Ratio decidendi
W przypadku współuczestnictwa formalnego, gdy roszczenia lub zobowiązania kilku osób są jednego rodzaju i oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, każdy współuczestnik uiszcza opłatę sądową oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania. Oznacza to, że w sytuacji, gdy w jednym postępowaniu rozpoznano faktycznie dwa wnioski o stwierdzenie zasiedzenia służebności, apelacja uczestnika postępowania dotycząca całego postanowienia Sądu Rejonowego podlegała opłacie w wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu zaskarżenia dla każdego ze współuczestników.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy odrzucił apelacje wnioskodawców i uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego. Uczestnik postępowania wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w części odrzucającej jego apelację, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących kosztów sądowych. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie, oceniając prawidłowość zastosowania przepisów o opłatach sądowych w kontekście współuczestnictwa formalnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające jego apelację i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawców zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 54/09 POSTANOWIENIE Dnia 5 listopada 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku J.Ś. i R.G. przy uczestnictwie E.Ś. o stwierdzenie nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2009 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie i zasądza od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawców kwoty po 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 13 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w O. odrzucił apelacje wnioskodawców J.Ś. i R.G. oraz uczestnika E.Ś. od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 11 lutego 2009 r. Zażalenie od tego postanowienia wniósł uczestnik postępowania E.Ś. zaskarżając je w części odrzucającej jego apelację. Postanowieniu Sądu Okręgowego zarzucił naruszenie art. 1302 § 3 w związku z art. 373 k.p.c. oraz art. 4 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005, Nr 167, poz. 1398 ze zm.) przez ich błędną wykładnię i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie uczestnika postępowania E.Ś. jest nie uzasadnione. Sąd Okręgowy w O. przyjął trafnie, że w sprawie zachodzi współuczestnictwo formalne, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005, Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej u.k.s.c.) przyjmuje, jako zasadę, iż opłatę sądową pobiera się od pisma podlegającego opłacie. Jednakże w przypadku współuczestnictwa formalnego, kiedy roszczenia lub zobowiązania kilku osób są jednego rodzaju i są oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, każdy współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub zobowiązania, gdyż w takim przypadku jest tyle wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia), ilu jest współuczestników wnoszących jedno pismo (por. postanowienie SN z dnia 26 maja 1998 r., III CZP 69/98 – niepubl.). Dał temu również wyraz Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CZ 7/08 – niepubl., stwierdzając, że w sytuacji, gdy współuczestnictwo jest tylko formalne, każdy ze współuczestników powinien uiścić opłatę od apelacji oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia. Zatem w sytuacji, gdy w jednym postępowaniu rozpoznano faktycznie dwa wnioski o stwierdzenie zasiedzenia służebności, apelacja uczestnika postępowania, dotycząca całego postanowienia Sądu Rejonowego, które ich dotyczyło, podlegała
3 opłacie w wysokości 400 zł. Sąd Okręgowy zasadnie zatem ocenił, że apelacja wniesiona przez uczestnika postępowania nie została opłacona należycie. Wiedzy o obowiązku uiszczenia w terminie prawidłowej co do wysokości opłaty od pisma lub środka zaskarżenia, który podlega opłacie, nie można uznać za zbyt wygórowane wymaganie wobec zawodowego pełnomocnika (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 20 maja 2003 r., III CZP 16/03, OSNC 2004 nr 3, poz. 33). Nie można podzielić zatem oceny skarżącego, że wykładnia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 u.k.s.c., której dokonał Sąd Okręgowy była zbyt formalistyczna i spowodowała naruszenie wymogu sprawiedliwości orzeczenia. Z tych względów na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 38914 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 3941 § 3 oraz w związku z art. 391 i 39821 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 7/08 2008-01-29Czy w przypadku współuczestnictwa formalnego powodów w sprawie o ochronę dóbr osobistych i zapłatę, nieprawidłowe opłacenie apelacji w zakresie roszczeń majątkowych uzasadnia odrzucenie apelacji również w zakresie roszcz…
- IV CZ 66/07 2007-10-11Czy współuczestnictwo formalne powodów w sprawie o ustalenie nieważności umów, gdzie każdy z nich zajmuje odrębny lokal, wymaga opłacenia skargi kasacyjnej przez każdego z nich osobno?
- III CZP 29/15 2015-07-10Czy w przypadku współuczestnictwa formalnego, gdy wielu powodów jest reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, koszty zastępstwa procesowego powinny być zasądzone odrębnie dla każdego z nich, czy też jedno wynagrodzen…
- II CZ 61/10 2010-09-17Czy w przypadku współuczestnictwa materialnego po stronie pozwanej, apelacja wniesiona przez kilku pozwanych w jednym piśmie podlega jednej opłacie sądowej?
- III CZ 94/06 2006-12-21Czy w przypadku, gdy apelacja dotyczy kilku odrębnych roszczeń, a strona uiściła opłatę tylko od jednego z nich, sąd powinien odrzucić apelację w całości, czy też nadać jej dalszy bieg w części dotyczącej opłaconego rosz…
Powołane przepisy
art. 1302 § 3art. 373 KPCart. 4 ust. 1art. 39 ust. 1art. 72 § 1 pkt 2 KPCart. 3941 § 3art. 38914 KPCart. 98 § 1art. 391§ 3§ 1 pkt 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy