I PKN 492/00
WyrokIzba Cywilna2001-05-16
Skład orzekający: Józef Iwulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiany organizacyjne w szkole, uzasadniające przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny, powinny uwzględniać wszystkie posiadane przez niego kwalifikacje, a nie tylko te dotyczące nauczanych przedmiotów?Ratio decidendi
Przy ocenie, czy zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela uzasadniają przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny, należy uwzględnić wszystkie posiadane przez niego kwalifikacje nauczycielskie, a nie tylko kwalifikacje odnoszące się do przedmiotów, których nauczał przed przeniesieniem w stan nieczynny. Dopiero całościowe ustalenie i porównanie kwalifikacji wszystkich zatrudnionych nauczycieli pozwala na prawidłową ocenę, czy wybór konkretnego nauczyciela do przeniesienia w stan nieczynny był uzasadniony.Stan faktyczny
Powód, nauczyciel, został przeniesiony w stan nieczynny z powodu zmian organizacyjnych w szkole, polegających na utworzeniu zespołu szkół. Sąd pierwszej instancji przywrócił go do pracy, uznając, że liczba godzin lekcyjnych nie zmniejszyła się. Sąd drugiej instancji zmienił wyrok, oddalając powództwo, ponieważ uznał, że nie było wystarczającej liczby godzin dla powoda w zakresie nauczanych przez niego przedmiotów. Powód w kasacji podniósł, że posiada szersze kwalifikacje, w tym do prowadzenia biblioteki, i że szkoła zatrudniała nauczycieli bez wymaganych kwalifikacji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 16 maja 2001 r. I PKN 492/00 Przy ocenie, czy zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) uzasadniają przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny należy uwzględnić wszystkie posiadane przez niego kwalifikacje nauczyciel-skie, a nie tylko kwalifikacje odnoszące się do przedmiotów, których nauczał przed przeniesieniem w stan nieczynny. Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie: SN Zbigniew Myszka (spra-wozdawca), SA Kazimierz Josiak. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2001 r. sprawy z powództwa Kazimierza P. i Marii P. przeciwko Szkole Podstawowej w W. o uznanie przeniesie-nia w stan nieczynny za bezskuteczne, na skutek kasacji powoda Kazimierza P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 28 marca 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Są-dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 28 marca 2000 r. zmienił zaskarżony przez pozwaną Szkołę Podstawową w W. wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Limanowej z dnia 7 grudnia 1999 r, przywra-cający powoda Kazimierza P. do pracy, w ten sposób, że oddalił jego powództwo. W sprawie tej Sąd pierwszej instancji przywrócił powoda do pracy w pozwanej Szkole po ustaleniu, że w wyniku zmian organizacyjnych polegających na utworzeniu ze-społu szkół obejmujących szkołę podstawową i gimnazjum nie zmniejszyła, ale zwiększyła się liczba godzin lekcyjnych, skoro większość nauczycieli prowadzi zaję-cia w godzinach nadliczbowych, a do gimnazjum przyjęto nauczycieli spoza pozwa-
2 nej szkoły. Stanowiska tego nie podzielił Sąd drugiej instancji, który przyjął, że po zmianach organizacyjnych nie było dla powoda wystarczającej ilości godzin lekcyj-nych wychowania muzycznego, sztuki i plastyki umożliwiających jego dalsze zatrud-nianie w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd ten uznał, że występowanie godzin nad-liczbowych z innych przedmiotów nie sprzeciwiało się przeniesieniu powoda w stan nieczynny, które nie było szykaną, skoro dyrektor szkoły nie miał możliwości zatrud-nienia powoda w pełnym wymiarze zajęć zgodnie z jego kwalifikacjami. W kasacji powoda podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela i przy-jęcie, że zmiany organizacyjne w pozwanej szkole uniemożliwiły dalsze zatrudnienie powoda w pełnym wymiarze zajęć, a także naruszenia art. 94 ust. 1 Karty Nauczy-ciela oraz § 2a pkt 3 i § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nau-czycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) przez przyjęcie, że powód ma kwalifikacje nauczycielskie wyłącznie do nauczania muzyki, sztuki i plastyki. Skarżący utrzymywał, że powód jako absolwent liceum pedagogicznego posiada kwalifikacje do nauczania wszystkich przedmiotów z zakresu szkoły pod-stawowej. Ponadto powód ukończył jednoroczne studia podyplomowe z zakresu bi-bliotekoznawstwa i informacji naukowo technicznej, które uprawniają go do prowa-dzenia biblioteki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wprawdzie kasacja zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialne-go, co powoduje, że Sąd Najwyższy rozpoznający skargę kasacyjną w granicach podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienia, jest związany stanem faktycznym, jaki stanowił podstawę orzekania przez Sąd drugiej instancji (por. wyrok Sądu Najwyż-szego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436), to jednak należało uwzględnić zarzuty kasacji. Prawidłowe rozpoznanie sprawy naka-zywało odnieść się przede wszystkim do wskazanej powodowi przyczyny przeniesie-nia go w stan nieczynny. Strona pozwana określiła tę przyczynę jako zmiany organi-zacyjne polegające na zmniejszeniu liczby oddziałów w związku z reformą systemu oświaty. Tymczasem w świetle miarodajnych ustaleń faktycznych była to przyczyna
3 nieprawdziwa, albowiem w wyniku zmian organizacyjnych u strony pozwanej nie doszło do zmniejszenia liczby oddziałów szkolnych, a wręcz przeciwnie doszło do ich zwiększenia w związku z utworzeniem gimnazjum, które wraz ze szkołą podstawową w W. utworzyło jedną jednostkę organizacyjną, tj. Zespół Szkół Publicznych w W. Zaistniałe zmiany organizacyjne doprowadziły do zwiększenia liczby godzin lekcyj-nych i nie spowodowały ograniczenia możliwości zatrudnienia nauczycieli, skoro do gimnazjum przyjęto nowych nauczycieli spoza szkoły podstawowej, a większość nauczycieli pracuje w godzinach ponadwymiarowych. Przyczyna przeniesienia w stan nieczynny nie istniała, jeżeli w wyniku tych zmian organizacyjnych wystąpiła potrzeba zatrudnienia nowych nauczycieli, a strona pozwana nie powołała się na zmiany planu nauczania jako przyczynę uzasadniającą przeniesienie powoda w stan nieczynny uniemożliwiającą dalsze jego zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć. Po-nadto przy ocenie czy zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nau-czyciela uniemożliwiają dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć należy uwzględnić wszystkie posiadane przez niego kwalifikacje nauczycielskie, a nie tylko kwalifikacje odnoszące się do przedmiotów, których nauczał przed podję-ciem decyzji o przeniesieniu go w stan nieczynny. Dopiero w ramach takich cało-ściowych ustaleń i porównania kwalifikacji wszystkich zatrudnionych nauczycieli daje się prawidłowo ocenić, czy wybór konkretnego nauczyciela do przeniesienia w stan nieczynny był uzasadniony, a w szczególności, czy nie dyskryminował go w stosunku do nauczycieli o niższych kwalifikacjach. W tym zakresie sprawa wymaga ponowne-go zbadania, zważywszy że powód legitymuje się wyższym wykształceniem peda-gogicznym, uzupełnionym studiami podyplomowymi w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej i twierdzi w szczególności, że zajęcia w bibliotece prowadzą nauczyciele bez wymaganych kwalifikacji w tym zakresie. Stanowisko powoda zdaje się potwierdzać pismo nowego dyrektora strony pozwanej z dnia 23 kwietnia 2001 r., który wyraził zainteresowanie „rozstrzygnięciem sprawy na korzyść Kazimierza P., gdyż jest to jedyny nauczyciel w ZSP w W. legitymujący się kwalifikacjami wynikają-cymi z posiadanych dyplomów”, co być może doprowadzi do uznania powództwa. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował kasatoryjnie na pod-stawie art. 39313 KPC. ========================================
Powiązane orzeczenia
- I PKN 581/99 2000-04-04Czy przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny z powodu zmian organizacyjnych w szkole jest dopuszczalne, nawet jeśli te zmiany nastąpiły z naruszeniem przepisów proceduralnych?
- I PKN 318/00 2001-03-29Czy przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela jest uzasadnione zmianami organizacyjnymi w szkole, które nie dotyczą bezpośrednio jego stanowiska, ale wpływają na ogólną licz…
- I PKN 549/00 2001-07-12Czy niemożność dalszego zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, będąca przesłanką przeniesienia w stan nieczynny, powinna być odnoszona wyłącznie do przedmiotu nauczanego dotychczas przez nauczyciela, czy można…
- I PKN 465/98 1998-11-26Czy przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela wymaga wypowiedzenia i konsultacji ze związkiem zawodowym, a także czy dyrektor szkoły może rozwiązać stosunek pracy z nauczyci…
- I PKN 529/97 1998-03-06Czy przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela wymaga zmniejszenia ogólnej liczby zatrudnionych nauczycieli, czy też wystarczy, że zmiany organizacyjne uniemożliwią dalsze za…
Powołane przepisy
art. 20 ust. 1art. 94 ust. 1art. 39313 KPC.§ 2§ 3 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy