I PR 137/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Perestaj. Sędziowie: W. Formański (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Karoliny P. przeciwko Medycznemu Studium Zawodowemu nr 4 w K. o odszkodowanie, na skutek odwołania Medycznego Studium Zawodowego nr 4 w K. od orzeczenia Dzielnicowej Komisji Rozjemczej Kraków- Śródmieście z dnia 5 kwietnia 1976 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 14 maja 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznychprzyjął sprawę do rozpoznania zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek Karoliny P. o wypłatę dodatku specjalnego.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni zatrudniona w pozwanym Medycznym Studium Zawodowym w charakterze sprzątaczki domagała się zasądzenia po dniu 1 stycznia 1974 r. dodatku specjalnego, pobieranego do tej daty na podstawie zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych dla pracowników średnich szkół medycznych (M.P. Nr 35, poz. 162). Pozwane Studium wniosło o oddalenie wniosku wywodząc, że wymienione zarządzenie przestało obowiązywać, gdyż straciło moc z dniem 1 września 1972 r. na podstawie zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 sierpnia 1972 r. w sprawie dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia dla nauczycieli w resorcie zdrowia i opieki społecznej oraz nauczycieli szkół zorganizowanych w zakładach społecznych służby zdrowia oraz w zakładach leczniczo-opiekuńczych (Dz. Urzęd. Min. Zdrowia i Opieki Społ. Nr 18, poz. 82).Dzielnicowa Komisja Rozjemcza orzekła, że wnioskodawczyni przysługuje nadal żądany dodatek specjalny, gdyż powoływane przez stronę pozwaną zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 sierpnia 1972 r. dotyczy jedynie nauczycieli, a nie innych pracowników, w szczególności obsługowych.Na skutek odwołania pozwanego Studium Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące budzące wątpliwości zagadnienie prawne:Czy nadal obowiązują przepisy zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych dla pracowników średnich szkół medycznych (M.P. Nr 35, poz. 162) w stosunku do pracowników szkół medycznych (z wyłączeniem nauczycieli), mimo wejścia w życie z dniem 1 września 1973 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 1973 r. w sprawie uposażenia pracowników ekonomicznych, administracyjnych i obsługujących szkół (Dz. U. Nr 36, poz. 214) i wydanego na podstawie delegacji zawartej w § 8 tegoż rozporządzenia zarządzenie nr 6/73 Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 20 września 1973 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uposażenia pracowników ekonomicznych, administracyjnych i obsługujących szkół (Dz. Urzęd. Min. Oświaty i Wychowania Nr 13, poz. 108)?W uzasadnieniu przedstawionego pytania Okręgowy Sąd nadmienił, że powołane w pytaniu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 1973 r. i wydane na podstawie delegacji zawartej w § 8 tegoż rozporządzenia zarządzenia nr 6/73 Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 20 września 1973 r. regulują całościowo zasady wynagradzania między innymi pracowników obsługowych szkół.Żaden jednak z tych aktów prawnych nie uchylił zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych dla pracowników średnich szkół medycznych. W związku z powyższym Sąd powziął wątpliwość, czy wspomniane zarządzenie Ministra Zdrowia nadal obowiązuje w stosunku do pracowników szkół medycznych (z wyłączeniem nauczycieli, bowiem w tym zakresie zostało uchylone na podstawie § 6 zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 sierpnia 1972 r. - Dz. Urzęd. Min. Zdrowia i Opieki Społ. Nr 18, poz. 82), skoro w akcie wyższego rzędu, jakim jest cytowane rozporządzenie, nie są przewidziane dodatki specjalne, o jakich mowa w zarządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania na podstawie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych uwzględnił odwołanie pozwanego Studium i zmieniwszy zaskarżone orzeczenie oddalił wniosek Karoliny P. z przyczyn następujących:Trafnie Dzielnicowa Komisja Rozjemcza, wbrew odmiennemu stanowisku pozwanego Studium, uznała, że zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 sierpnia 1972 r. dotyczy wyłącznie nauczycieli i że stwierdzając w § 6 utratę mocy zarządzenia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w zakresie przez siebie unormowanym tym samym nie naruszyło mocy ostatnio wymienionego zarządzenia w stosunku do innych - poza nauczycielami - pracowników średnich szkół medycznych.Wnioski powyższe nie rozstrzygają jednak przedstawionego zagadnienia.W celu udzielenia odpowiedzi na zgłoszone pytanie należy mieć na uwadze, że rozważane tu zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych dla pracowników średnich szkół medycznych, z którego wnioskodawczyni wywodzi swoje roszczenie, zostało wydane na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1959 r. w sprawie uposażenia nauczycieli i wychowawców i § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 sierpnia 1958 r. w sprawie uposażenia pracowników administracyjnych i obsługowych zatrudnionych w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych (Dz. U. Nr 52, poz. 251). Obowiązujące od dnia 1 września 1973 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 1973 r. w sprawie uposażenia pracowników ekonomicznych, administracyjnych i obsługowych szkół (Dz. U. Nr 36, poz. 214) upoważnia Ministerstwo Oświaty i Wychowania w porozumieniu z Ministerstwem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej do wprowadzenia w uzasadnionych wypadkach dla pracowników szkół dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz określenia wysokości i zasad przyznawania tego dodatku. Wydane przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania zarządzenie nr 6/73 z dnia 20 września 1973 r. (Dz. Urzęd. Min. Oświaty i Wychowania Nr 13, poz. 108) przewiduje taki dodatek dla pracowników obsługi zatrudnionej w szkołach medycznych zorganizowanych w zakładach (szpitalach) psychiatrycznych.Pozwane Studium tym wymaganiom nie odpowiada. Natomiast powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 1973 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 214) w § 29 stanowi, że z dniem 1 września 1973 r. traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 sierpnia 1958 r. w sprawie uposażenia pracowników administracyjnych i obsługowych zatrudnionych w szkołach i innych placówkach oświatowo- wychowawczych, na podstawie którego wydane zostało zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych dla pracowników średnich szkół medycznych. Uchylenie cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 sierpnia 1958 r. pociąga za sobą utratę mocy wszystkich aktów wykonawczych, wydanych na podstawie uchylonego rozporządzenia, chyba że nowe rozporządzenie Rady Ministrów, niezależnie od generalnej klauzuli uchylającej moc poprzedniego rozporządzenia, utrzymało w mocy w sposób wyraźnie określony niektóre dotychczasowe akty wykonawcze do czasu wydania nowych na podstawie nowego rozporządzenia. Takiego jednak wyjątkowego unormowania w przedmiocie utrzymania w mocy po dniu 1 września 1973 r. zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 kwietnia 1959 r. w sprawie dodatków specjalnych brak. Tym samym powołane zarządzenie Ministra Zdrowia straciło moc w stosunku do pozostałych pracowników (poza nauczycielami, o czym już była mowa) z dniem 1 września 1973 r. Skoro więc zgłoszone przez wnioskodawczynię roszczenie jest pozbawione podstaw prawnych, należało na podstawie art. 62 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych orzec co do istoty sprawy jak w sentencji wyroku.