I PR 156/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Szczurzewski. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Marii F. przeciwko Zakładom Meblarskim w C. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się ustalenia, że w 1963 r. uległa dwom wypadkom przy pracy i że w związku z tym pozwany zakład pracy obowiązany jest do wystawienia karty wypadku przy pracy. Według twierdzeń pozwu, powódka podczas wykonywania obowiązków pracowniczych została uderzona dwukrotnie w głowę.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, rozpoznając żądanie powódki jako żądanie odszkodowawcze. Ustalając, że powódka uległa w 1963 r. dwom wypadkom przy pracy, Sąd Wojewódzki przyjął, iż odszkodowawcze roszczenie powódki uległo na podstawie art. 442 § 1 k.c. trzyletniemu przedawnieniu, gdyż wypadek miał miejsce w 1963 r., a powództwo zostało wytoczone w 1972 r. W przekonaniu Sądu Wojewódzkiego okoliczności sprawy nie uzasadniają przyjęcia dziesięcioletniego terminu przedawnienia. Sąd Wojewódzki nadmienił, że uraz głowy był tak nieznaczny, iż nie wymagał interwencji lekarza i nie spowodował niezdolności powódki do pracy.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powódki, zarzucając naruszenie art. 189 k.p.c. Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty skarżącego sprowadzają się do żądania ustalenia faktu wypadku przy pracy, jaki miał miejsce w 1963 r. W ten sposób skarżący domaga się ustalenia okoliczności faktycznych. Takie żądanie jest niedopuszczalne na podstawie art. 189 k.p.c., ponieważ przepis ten zezwala jedynie na ustalenie prawa lub stosunku prawnego. Dlatego też powództwo w takiej postaci, w jakiej zostało wytoczone (ustalenie faktu), nie mogło być uwzględnione. Dopuszczalności ustalenia w trybie art. 189 k.p.c. okoliczności faktycznych nie uzasadnia potrzeba ustalenia omawianego faktu w związku z toczącym się postępowaniem przed organami rentowymi, gdyż okoliczności te ustalają we własnym zakresie organy rentowe.Natomiast powstaje problem, czy - jeśli żądanie pozwu ogranicza się tylko do ustalenia faktu istnienia wypadku przy pracy - sąd w ramach art. 475 § 1 k.p.c. obowiązany jest wyjść poza granice żądania i orzec o odszkodowawczych roszczeniach pracownika, wynikających z jego twierdzeń o wypadku przy pracy. Zgodnie z art. 475 § 1 k.p.c. w sprawach wymienionych w art 459 k.p.c. na sądzie ciąży obowiązek orzeczenia o wszystkich roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez powoda, choćby nawet roszczenia te nie były objęte żądaniem pozwu lub choćby były one zgłoszone w pozwie w rozmiarze mniejszym, niż w rzeczywistości przysługiwały powodowi w wyniku postępowania dowodowego. W ten sposób zakres kognicji sądu w sprawach wymienionych w art. 459 k.p. c., określa nie żądanie pozwu, lecz fakty, na które powołał się powód w pozwie lub w toku postępowania.Jeżeli w sprawach nie objętych przepisami ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8) powód żąda ustalenia faktu istnienia wypadku przy pracy, to z tego faktu mogą dla niego wynikać odszkodowawcze roszczenia, jak roszczenie o zadośćuczynienie, o zwrot wydatków związanych z leczeniem, o rentę itd. Z tych przeto względów prawidłowa wykładnia art. 475 § 1 k.p.c. prowadzi do wniosku, że w sprawach wymienionych w art. 459 k.p.c. i nie objętych przepisami ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8) nie jest dopuszczalne oddalenie powództwa tylko dlatego, iż powód - wbrew art. 189 k.p.c. - żąda ustalenia faktu istnienia wypadku przy pracy, a nie ustalenia prawa, lecz wówczas sąd obowiązany jest rozważyć, jakie odszkodowawcze roszczenia przysługują powodowi z tytułu wypadku przy pracy. W razie pozytywnego stwierdzenia tej okoliczności sąd obowiązany jest orzec o tych roszczeniach odszkodowawczych, jakkolwiek nie zostały one zgłoszone przez powoda w pozwie ani w dalszym toku postępowania sądowego.Zaskarżony wyrok odpowiada powyższym wymaganiom, gdyż Sąd Wojewódzki rozważył i ocenił zakres odszkodowawczych roszczeń powoda, wynikających z wypadku przy pracy w 1963 r., chociaż powódka nie zgłosiła tych roszczeń w pozwie ani w toku dalszego postępowania sądowego. Poczynione w tym przedmiocie ustalenia oraz ocena zaskarżonego wyroku są prawidłowe i nie zostały skutecznie podważone przez skarżącą. W szczególności za prawidłowe uznać trzeba ustalenie, że uraz, jakiego doznała powódka w 1963 r., był tak nieznaczny, iż nie wymagał interwencji lekarza, a ponadto nie spowodował niezdolności powódki do pracy. Ustalenia te oparł Sąd Wojewódzki na przekonywającej opinii biegłego, której skarżąca nie kwestionowała ani w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji, ani w postępowaniu rewizyjnym. Sąd Najwyższy podziela też stanowisko zaskarżonego wyroku, że nawet gdyby przyjąć, iż jakieś odszkodowawcze roszczenia mogłyby przysługiwać powódce, to w każdym razie uległy one przedawnieniu z mocy art. 442 § 1 k.c.Nie znajdując przeto uzasadnionych zarzutów rewizyjnych, Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił rewizję.