I PR 162/71

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 1972 r. sprawy z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Zbożowo-Młynarskiego "PZZ" w B., Zakładów Zbożowo-Młynarskich w S. przeciwko Mieczysławowi J. i Henrykowi S. o 218.932,27 zł, na skutek rewizji pozwanego J. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 13 stycznia 1971 r. II C 52/70 uchyla zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa po rozszerzeniu powództwa domagała się zasądzenia od pozwanych solidarnie 218.902,27 zł tytułem odszkodowania za niedobór. W toku procesu strona powodowa ograniczyła powództwo do kwoty 144.624,41 zł.Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w części, o którą powództwo zostało ograniczone, zasądził na rzecz strony powodowej solidarnie od pozwanych 72.312,21 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił.Według dokonanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń pozwani byli zatrudnieni u strony powodowej jako magazynierzy spichrza nr 12 w Olecku i w dniu 3 sierpnia 1967 r. podpisali umowę o wspólnej odpowiedzialności majątkowej.Wysokość niedoboru w prowadzonym przez pozwanych magazynie Sąd Wojewódzki ustalił na kwotę 144.624,41 zł.W związku z ujawnionym niedoborem toczyło się przeciwko pozwanym postępowanie karne, które zostało umorzone na podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego do powstania niedoboru przyczyniła się w połowie strona powodowa. Sąd Wojewódzki - powołując się na treść aktu oskarżenia, opinię biegłych oraz zeznania świadków w sprawie karnej - uznał, iż pozwani za połowę szkody odpowiadają solidarnie z mocy art. 415 k.c. w związku z art. 441 i 471 k.c.Wyrok ten zaskarżył rewizją pozwany J., wnosząc o jego zmianę przez oddalenie powództwa w całości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słusznie skarżący zarzuca w rewizji, że ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do solidarnej odpowiedzialności pozwanych za ujawniony niedobór nie mogą być uznane za niewadliwe.Sąd Wojewódzki bowiem, przypisując pozwanym odpowiedzialność deliktową za powstałą szkodę, nie poczynił w tym względzie - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - samodzielnych ustaleń, lecz ograniczył się do ogólnikowego powołania się na akta karne, opinię biegłych z akt karnych i treść aktu oskarżenia oraz na fakt umorzenia na podstawie amnestii postępowania karnego i niezaskarżenia przez nich postanowienia umarzającego postępowanie, co zdaniem Sądu Wojewódzkiego przesądza o ich winie na powstałą szkodę. Wbrew temu poglądowi umorzenie na podstawie amnestii postępowania karnego przeciwko pozwanym i niezaskarżenie przez nich postanowienia umarzającego to postępowanie, nie przesądza samo przez się ani o ich winie, ani też o braku ich winy za powstałą szkodę. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki był władny i obowiązany do poczynienia samodzielnych ustaleń co do zaniedbań pozwanych, w następstwie których powstała szkoda oraz rozważenia, czy i jakie ich zaniedbania zawierają w sobie znamiona czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 k.c., co uzasadniałoby ich solidarną odpowiedzialność za szkodę.Treść umowy z dnia 3 sierpnia 1967 r. zawarta z pozwanymi wskazuje, że pozwanym powierzono łącznie mienie (k. 10). Zgodnie zaś z art. 2 § 3 i art. 9 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o współodpowiedzialności majątkowej pracowników za niedobory w przedsiębiorstwach obrotu towarowego (Tekst jednolity: Dz. U. z 1966 r. Nr 52, poz. 319) pracownicy, którym łącznie powierzono mienie, odpowiadają za ewentualne braki podzielnie - w częściach określonych w umowie. Nie jest natomiast dopuszczalna solidarna ich odpowiedzialność za ewentualne braki, chyba że wyrządzili oni szkodę czynem niedozwolonym w rozumieniu art. 415 k.c. Zresztą i według umowy (k. 10) odpowiedzialność pozwanych za ewentualne braki, została określona podzielnie - w częściach równych.Sąd Wojewódzki nie wykazał jednakże jakich konkretnie czynów niedozwolonych (art. 415 k.c.) dopuścili się pozwani, w następstwie których powstał wyliczony niedobór względnie jego część i co uzasadniałoby ich solidarną odpowiedzialność za szkodę.Brak również dostatecznych ustaleń co do zakresu odpowiedzialności skarżącego za powstałą szkodę.Skoro więc prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń i ich rozważenia, to zaskarżony przez pozwanego J. wyrok należało uchylić w części zasądzającej oraz orzekającej o kosztach procesu i przekazać sprawę w uchylonym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego (art. 108 § 2 i 388 § 1 k.p.c.). Uchylenie w omawianym zakresie wyroku odnosi skutek także w stosunku do współpozwanego Henryka S., który wprawdzie wyroku nie zaskarżył, lecz co do którego Sąd Wojewódzki orzekł o obowiązku pokrycia niedoboru (art. 384 k.p.c.).