I PR 25/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Marii M. przeciwko Zakładom Fotochemicznym w B. o zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 1972 r. oraz przedstawienia przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy zagadnienia prawnego w trybie art. 391 § 1 k.p.c.,przejął sprawę do rozpoznania i oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanych Zakładów kwoty 4.000 zł tytułem wynagrodzenia za nie wykorzystywane przez nią przerwy na posiłki.Sąd Powiatowy powództwo oddalił. Sąd ten ustalił, że powódka do sierpnia 1971 r. nie korzystała z 15-minutowej przerwy na posiłki, mimo iż przysługiwało jej to uprawnienie z mocy art. 17 ustawy o czasie pracy, art. 18 układu zbiorowego pracy dla przemysłu chemicznego i § 26 regulaminu pracy. Roszczenie jej jednak jest nieuzasadnione, gdyż w związku z niewykorzystaniem przerw na posiłki nie poniosła ona szkody. Zatrudniona bowiem była w normalnym wymiarze czasu pracy i za ten czas otrzymywała wynagrodzenie.Powódka w rewizji wniosła o zmianę albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. Sąd Wojewódzki odroczył rozprawę i na mocy art. 391 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne: "Jakie roszczenie przysługuje pracownikowi w wypadku nieudzielenia mu przez zakład pracy piętnastominutowej przerwy na spożycie posiłku (art. 17 ustawy o czasie pracy, zbiorowy układ pracy dla przemysłu chemicznego)?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozstrzygnięcie Sądu Powiatowego jest prawidłowe, co uzasadnia oddalenie rewizji powódki bez potrzeby udzielania odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne.Przysługujące pracownikowi - na podstawie układu zbiorowego pracy - uprawnienie do korzystania z przerwy na spożycie posiłku z istoty swej jest świadczeniem z zakresu b.h.p., zobowiązującym zakład pracy do takiej organizacji czynności zleconych pracownikowi i miejsca jego pracy, aby mógł on spożyć posiłek niezbędny do regeneracji jego sił w odpowiednich warunkach. Świadczenie to nie ma na celu przysporzenia korzyści materialnej pracownikowi jako ekwiwalentu za świadczoną pracę i w razie niewykonania przez zakład pracy obowiązków z nim związanych nie przysługuje roszczenie cywilnoprawne o zasądzenie równowartości nie otrzymanego świadczenia. Zakład pracy ponosi natomiast odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niewykonania tego obowiązku.Przepisy o bezpieczeństwie i higienie pracy, jak i inne normy ustawodawstwa pracy zmierzające do ochrony zdrowia i życia pracownika przed szkodliwym oddziaływaniem środowiska pracy, nakładają na zakład pracy i pracownika bezwzględny obowiązek ścisłego ich przestrzegania, nie dopuszczając możliwości zastąpienia tego świadczenia ochronnego ekwiwalentem pieniężnym, chyba że taką możliwość przewiduje przepis szczególny (np. art. 19 ustawy z dnia 29 kwietnia 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych).Pogląd ten znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 stycznia 1968 r. III PZP 23/67 (OSNCP 1968, z. 7, poz. 114).Prawidłowy jest też pogląd Sądu Wojewódzkiego, że powódka nie poniosła szkody w związku z niewykorzystaniem przez nią przerw na posiłek. Zatrudniona bowiem była w normalnym wymiarze czasu pracy - 8 godzin dziennie i 46 godzin tygodniowo - i za ten czas pracy otrzymywała wynagrodzenie. Przerwa udzielona pracownikowi na spożycie posiłku w czasie pracy nie oznacza skrócenia o czas jej trwania obowiązującego pracownika czasu pracy i nie rodzi roszczeń o dodatkowe wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy w okresie tej przerwy.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).