I PR 302/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie: A. Szczurzewski, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Janusza S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej w Ł. i Szpitalowi Powiatowemu w Ł. o wydanie opinii na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 16 marca 1972 r.,oddalił rewizję oraz wniosek strony pozwanej o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePo ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu powód domagał się sprostowania opinii bez daty i bez numeru, wydanej przez pozwane Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej, przez wykreślenie zdania: " mimo powyższego cechuje go konfliktowość ze środowiskiem, w którym pracuje". Powód domagał się ponadto wydania nowej opinii na podstawie innych opinii znajdujących się w aktach osobowych powoda. Wreszcie powód żądał ustalenia, że został niesłusznie ukarany napomnieniem na piśmie z potrąceniem części uposażenia.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w zakresie żądania powoda, dotyczącego sprostowania opinii oraz wydania nowej opinii, odrzucił zaś pozew, jeśli chodzi o żądania ustalenia, iż powód został niesłusznie ukarany dyscyplinarnie.Sąd Wojewódzki przyjął, że jakkolwiek w wielu wypadkach powód słusznie krytykował niewłaściwe stosunki panujące w szpitalu, w którym pracował, to jednak przekraczał on nieraz ramy zdrowej krytyki, stwarzając tym samym w zakładzie pracy konfliktowe sytuacje. Dlatego też - w przekonaniu Sądu Wojewódzkiego - brak jest podstaw do uwzględnienia żądania powoda w zakresie sprostowania opinii przez wykreślenie z niej wzmianki o konfliktowym charakterze powoda. Sąd Wojewódzki uznał również za bezpodstawne żądanie powoda zobowiązania zakładu pracy do wydania powodowi nowej opinii, zaznaczając jednocześnie, że powodowi zależy na sprostowaniu opinii, jak również na wydaniu nowej opinii, gdyż zamierza przedstawić opinię Komitetowi Centralnemu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, który rozpoznaje odwołanie powoda od decyzji organizacji partyjnej, wykluczającej powoda z szeregów członków PZPR. Wreszcie Sąd Wojewódzki zaznaczył, że sąd powszechny nie jest uprawniony do ustalania, czy kara wymierzona powodowi była słuszna, a w związku z tym żądanie ustalenia bezpodstawności dyscyplinarnego ukarania powoda podlega odrzuceniu.Wyrok ten zaskarżył pełnomocnik powoda.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na rozprawie przed Sądem Najwyższym powód oświadczył, że nadal jest zatrudniony u strony pozwanej i że sprostowania opinii przez wykreślenie z niej wzmianki o konfliktowym jego charakterze domaga się nie w związku z poszukiwaniem nowej pracy.W tej sytuacji wymaga wyjaśnienia kwestia, czy pismo strony pozwanej, nazwane przez Sąd Wojewódzki opinią, można rzeczywiście uznać za opinię w rozumieniu obowiązujących przepisów, czy też pismo to ma charakter wewnętrznej oceny pracy powoda, dokonanej przez stronę pozwaną jako pracodawcę powoda.Z przepisów zarządzenia nr 19 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 marca 1962 r. w sprawie trybu przyjmowania do pracy na stanowiska kierownicze lub związane z odpowiedzialnością materialną (M.P. Nr 20, poz. 86), jak również z zarządzenia nr 284 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1956 r. w sprawie likwidacji praktyki poufnego opiniowania pracowników (M.P. Nr 26, poz. 998) wynika, że za opinię w rozumieniu powyższych przepisów może być uznane jedynie takie oświadczenie wiedzy zakładu pracy, oceniające pracę pracownika, które zostało złożone przez zakład pracy w związku z rozwiązaniem przez pracownika stosunku pracy oraz ubieganiem się przez tego pracownika o nowe zatrudnienie. Przytoczona zasada wynika w sposób nie budzący wątpliwości z § 2 cytowanego zarządzenia nr 284, zgodnie z którym "opinię o pracowniku wydaje się w związku z rozwiązaniem stosunku pracy", oraz z zarządzenia nr 19, które nakłada na zakłady pracy obowiązek sporządzenia opinii w razie ubiegania się przez pracownika o stanowisko kierownicze lub związane z odpowiedzialnością materialną. Tym samym więc chodzi o pracowników, z którymi został rozwiązany stosunek pracy lub którzy żądają opinii w związku z zamiarem rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowym zakładem pracy oraz zaangażowania się w innym zakładzie pracy.Na tle więc przytoczonych zarządzeń należy dojść do wniosku, że nie każda ocena pracy pracownika ma charakter opinii pracowniczej w rozumieniu cytowanych przepisów, lecz jedynie taka ocena pracy, która jest dokonana przez dotychczasowy zakład pracy w związku z rozwiązaniem z pracownikiem stosunku pracy oraz ubieganiem się przez tego pracownika o nowe zatrudnienie. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 24.IX.1969 r. II PR 299/69 wyjaśnił, że nie są opiniami pracowniczymi charakterystyki pracowników kierowane do jednostki nadrzędnej, organów ścigania lub instancji partyjnych, ponieważ nie służą one pracownikowi do ubiegania się o nową pracę.W tych warunkach pismo strony pozwanej, w którego treści znalazła się wzmianka o konfliktowym charakterze powoda, nie jest opinią pracowniczą, gdyż pismo to zostało sporządzone w czasie trwania między stronami stosunku pracy, charakteryzuje osobę powoda jako pracownika i nie zostało przeznaczone do przedstawienia innemu zakładowi pracy w związku z zamiarem objęcia przez powoda nowego zatrudnienia. Pismo to ma natomiast charakter wewnętrznej oceny pracy powoda, przy czym ocena ta została dokonana w ramach uprawnień przysługujących zakładowi pracy jako organizatorowi procesu pracy. Sądy powszechne, jak również Sąd Najwyższy nie są uprawnione do kontrolowania wewnętrznej oceny zakładu pracy, dokonanej w stosunku do zatrudnionych pracowników, jeśli ta wewnętrzna ocena zakładu pracy nie narusza dobra osobistego pracownika w rozumieniu art. 23 i 24 k.c. W określeniu przez zakład pracy usposobienia powoda jako usposobienia konfliktowego nie można dopatrzyć się naruszenia dobra osobistego w rozumieniu art. 23 i 24 k.c., choćby nawet na tle konkretnych okoliczności wzmianka o konfliktowym charakterze powoda nie była w pełni uzasadniona. Do naruszenia bowiem przez zakład pracy przepisów art. 23 i 24 k.c. w trakcie dokonywania wewnętrznych ocen pracy pracownika musi być spełniona podstawowa przesłanka z art. 24 k.c., tj. bezprawność działania zakładu pracy. Brak jest podstaw do przyjęcia wspomnianej bezprawności działania zakładu pracy, jeśli działał on w ramach przysługujących mu uprawnień i w ramach tych uprawnień ocenił, nawet mylnie, pracę lub usposobienie pracownika, jednak w sposób nie uwłaczający czci pracownika. Ocena, że pracownik ma charakter konfliktowy, choćby nawet była oceną błędną, nie uwłacza czci pracownika i w związku z tym nie uzasadnia przyjęcia naruszenia przez zakład pracy przepisów art. 23 i 24 k.c.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, że wyrok Sądu Wojewódzkiego, jakkolwiek z innych przyczyn, odpowiada w ostatecznym wyniku prawu i dlatego na podstawie art. 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji, nie obciążając powoda kosztami postępowania rewizyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.