I PR 449/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Knap, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zbigniewa S. przeciwko Spółdzielni Inwalidów "Jedność" w S. o 9.739,60 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej Spółdzielni Inwalidów 9.739,60 zł z tytułu należnego mu wynagrodzenia za wykonane rysunki i formę do projektu racjonalizatorskiego. Twierdził, że wynagrodzenie za wykonanie formy wyniosło 17.060 zł, z czego wypłacono mu tylko połowę należności, natomiast za wykonane rysunki w ogóle nie wypłacono mu żadnej należności, a wynosiła ona 1.209,60 zł.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa i przyznała, że powód w czasie zatrudnienia go w Spółdzielni istotnie zgłosił projekt racjonalizatorski w 1968 r. i otrzymał za ten projekt wynagrodzenie; również w całości uwzględniono wystawiony przez niego rachunek za wykonanie formy w kwocie 8.530 zł i sumę tę wypłacono mu. Ponadto pozwana Spółdzielnia zgłosiła zarzut przedawnienia roszczeń.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, jak również wniosek Spółdzielni o zasądzenie kosztów procesu, i ustalił, że powód był zatrudniony w pozwanej Spółdzielni od 1 września 1967 r. na stanowisku brygadzisty w warsztacie mechanicznym i w tym charakterze zgłosił w dniu 29 marca 1968 r. projekt racjonalizatorski, polegający na szybszym i sprawniejszym wykonaniu zabawki dziecięcej "maszynka do mielenia mięsa". Powód dostarczył dwugniazdową formę przystosowaną na maszynę poziomą, która zastąpiła stosowane dotychczas przy produkcji tej zabawki dwie formy: wtryskarkę poziomą i pionową. Do formy dołączył opis tego projektu, lecz nie złożył żadnej dokumentacji. Na wykonanie formy powód zużył 426,5 godz. w czasie od marca do połowy czerwca 1968 r. W lipcu 1968 r. Zakład Usług Technicznych w S. dokonał wyceny tej formy na kwotę 8.773,80 zł, z czego 8.530 zł stanowiło wynagrodzenie za robociznę. W dniu 7.VIII.1968 r. powód przedstawił rachunek za wykonanie formy na kwotę 8.530 zł i suma ta została mu wypłacona w sierpniu 1968 r.Niezależnie od tego pozwana Spółdzielnia przyznała powodowi kwotę 6.625 zł tytułem wynagrodzenia obliczonego od uzyskanych efektów ekonomicznych projektu racjonalizatorskiego, który zaczęła stosować u siebie od 27.VI.1968 r.Sąd Wojewódzki z tego stanu faktycznego wyprowadził wniosek, że strony łączyła umowa o dzieło, polegająca na wykonaniu formy, i że roszczenia wynikające z tej umowy uległy przedawnieniu w dniu 27 czerwca 1970 r. Powód natomiast wystąpił z pozwem dopiero 25 lutego 1972 r. Niezależnie od tego Sąd Wojewódzki uznał roszczenia powoda za nieuzasadnione także merytorycznie, gdyż powód nie wykazał, aby złożył pozwanej Spółdzielni jakąkolwiek dokumentację, jak również aby złożył inny rachunek poza tym, na podstawie którego wypłacono mu kwotę 8.530 zł. Jego twierdzenia o złożeniu innego rachunku na kwotę dwukrotnie większą, według oceny Sądu Wojewódzkiego, nie zasługują na wiarę, zwłaszcza że wypłacone mu wynagrodzenie za wykonanie formy w kwocie 8.530 zł zgodne jest z wyceną dokonaną przez Zakład Usług Technicznych.Powód w rewizji domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku lub jego zmiany i uwzględnienia powództwa, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o prawie wynalazczym, jak również niewyjaśnienie, w jakich okolicznościach doszło do zawarcia umowy o sporządzenie przez powoda projektu racjonalizatorskiego.Zarzuty rewizyjne wychodzą ponad zgłoszone w pozwie roszczenia i ich rozstrzygnięcia. Dotyczą bowiem, nie kwestionowanego zresztą, autorstwa projektu racjonalizatorskiego i ustalenia, że za ten projekt wynalazczy przysługuje powodowi, jako twórcy, wynagrodzenie, a ponadto odnoszą się do wysokości tego wynagrodzenia.Są to jednak sprawy nie objęte postępowaniem sądowym, gdyż według art. 120 ust. 1 pkt 8 i 10 prawa wynalazczego z 31 maja 1962 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 156) są one rozstrzygane w trybie postępowania spornego przez Urząd Patentowy. Bezprzedmiotowy jest przeto zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 104 prawa wynalazczego, a w związku z tym także przepisów uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. w sprawie zasad organizowania, kierowania i koordynacji spraw wynalazczości, rozpowszechniania projektów wynalazczych oraz zasad wynagradzania i finansowania w zakresie wynalazczości (jedn. tekst: M. P. z 1968 r. Nr 4, poz. 26).Przepisy tej uchwały w § 84-87 przewidują tryb postępowania i środki odwoławcze w zakresie rozstrzygania sporów o ustalenie wysokości wynagrodzenia za efekty uzyskiwane przez zastosowanie projektu wynalazczego; dla pionu spółdzielczego zaś odpowiednie przepisy zostały ujęte w uchwale Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy nr 2 z dnia 22 stycznia 1970 r. w sprawie wynalazczości pracowniczej w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy (Biuletyn CZSP z 1970 r., Nr 5-6, poz. 17), w rozdziale IX traktującym o rozstrzyganiu sporów o ustalenie wysokości efektów i wysokości wynagrodzenia (§ 58-63).W uzasadnieniu rewizji jednak powód wysunął zarzut błędnej oceny dowodów przez Sąd Wojewódzki w zakresie przysługującego mu zgodnie z art. 109 prawa wynalazczego wynagrodzenia za dostarczoną pozwanej Spółdzielni dokumentację, przydatną do zastosowania projektu racjonalizatorskiego.Zarzut ten jest chybiony. Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że powód nie wykazał, aby złożył dokumentację, która by w świetle § 73 cytowanej wyżej uchwały nr 74 Rady Ministrów czy § 46 ust. 1 uchwały nr 2 CZSP uzasadniała wypłatę wynagrodzenia. W aktach znajduje się wypełnione i przepisane przez powoda zgłoszenie pracowniczego projektu wynalazczego, w którym zawarty jest jedynie opis proponowanej zmiany urządzenia i przewidywane efekty. Łącznie z tym w odrębnym arkuszu obliczenia efektów jest opis projektu wynalazczego pn. "dwugniazdowa forma na młynek przystosowana na maszynę poziomą".Słusznie zatem Sąd Wojewódzki nie potraktował tych opisów jako dokumentacji, za którą przysługiwałoby powodowi odrębne wynagrodzenie.Podobnie ma się rzecz z wynagrodzeniem za wykonanie formy, które powód przedstawił w takiej wysokości, jaka odpowiadała jego nakładowi pracy i w jakiej ostatecznie zostało mu ono wypłacone.Roszczenia o wynagrodzenie za wykonanie formy i dokumentacji do projektów racjonalizatorskich, jako mające charakter cywilny, nie zostały przekazane na drogę postępowania wewnątrzzakładowego i dlatego do ich rozstrzygania właściwe są sądy powszechne. Wobec zaś niezaliczenia tych spraw do spraw wymienionych w art. 17 pkt 2 k.p.c. należą one - z uwagi na wartość przedmiotu sporu (9.739,60 zł) - do właściwości rzeczowej sądu powiatowego; w konsekwencji przekazanie sprawy sądowi wojewódzkiemu pozbawione było podstaw prawnych.W końcowych wywodach rewizji powód nadal wykazuje pomieszanie pojęć: jednorazowego wynagrodzenia związanego z wykonaniem formy i efektów uzyskiwanych corocznie przez zastosowanie jego projektu. Zostało to już jednak wyżej wyjaśnione, z powołaniem się na właściwe przepisy.Z tych więc przyczyn, skoro zarzuty rewizyjne okazały się bądź to bezprzedmiotowe, bądź nieuzasadnione, Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. oddalił rewizję.