I PR 493/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Haliny S. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Rolniczego w W. o zmianę opinii i zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 869 zł tytułem premii za IV kwartał 1971 r. i za I kwartał 1972 r. oraz żądała nakazania pozwanemu Przedsiębiorstwu złożenia pisemnego oświadczenia cofającego opinię dyrektora Przedsiębiorstwa o niewłaściwym prowadzeniu przez powódkę - jako radcę prawnego - postępowania arbitrażowego z wniosku "Geofizyki" przeciwko pozwanemu Przedsiębiorstwu. Opinię tę dyrektor pozwanego Przedsiębiorstwa wyraził w swym wniosku o pozbawienie powódki premii; mianowicie zarzucił on powódce, iż w toku postępowania arbitrażowego nie skompletowała właściwej dokumentacji.Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w zakresie roszczenia o zapłatę 869 zł, gdyż powódka cofnęła pozew w tym zakresie wskutek wypłacenia jej powyższej kwoty.Natomiast Sąd Wojewódzki oddalił pozostałe powództwo o sprostowanie "opinii". Sąd ten ustalił, że w maju 1972 r. dyrektor pozwanego Przedsiębiorstwa wniósł o pozbawienie powódki premii i że w tym wniosku zarzucił powódce niewłaściwe prowadzenie wyżej wymienionego postępowania arbitrażowego. Mianowicie dyrektor pozwanego Przedsiębiorstwa we wniosku o nieprzyznanie powódce premii wyraził pogląd, że powódka nie skompletowała dokumentacji niezbędnej w sprawie, co wywołało niekorzystny dla pozwanego Przedsiębiorstwa wynik postępowania i straty. Zespół rozpatrujący sprawę podziału premii uwzględnił wniosek dyrektora, wskutek czego "pozbawiono" powódkę premii, lecz na polecenie jednostki nadrzędnej premia została powódce w toku procesu wypłacona.Sąd Wojewódzki uznał, że wniosek dyrektora dotyczący premii nie był opinią pracowniczą, gdyż nie zawierał ogólnych ocen pracy powódki, lecz jedynie wskazywał na uchybienia dotyczące konkretnej sprawy. Powódka nie twierdzi też, aby dyrektor działał złośliwie w celu jej szykanowania, i przyznała, że w całym okresie jej zatrudnienia w pozwanym Przedsiębiorstwie współpraca z kierownictwem układała się należycie. Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki uznał, że dyrektor, działając zgodnie ze swoim subiektywnym przekonaniem, oceniał wyłącznie - w zasięgu premiowania - sposób wykonania przez powódkę powierzonego jej konkretnego zadania, do czego miał prawo, jako bezpośredni zwierzchnik powódki.Nie zostało więc naruszone dobro osobiste powódki, podlegające ochronie z art. 23 k.c. Krytyka bowiem sposobu wykonania konkretnej pracy z reguły nie uwłacza poczuciu godności zawodowej i przydatności fachowej pracownika, jeżeli - jak w konkretnym wypadku - sugeruje jedynie jednorazowe zaniedbanie i nie zawiera uogólnień uwłaczających godności i przydatności zawodowej pracownika.Sąd Wojewódzki zaznaczył, że nie tylko prawem, lecz nawet obowiązkiem zwierzchnika jest krytyczna ocena działalności podległych mu pracowników. Dlatego też dyrektor - działając zgodnie ze swym przekonaniem o zaniedbaniu powódki, w ramach swych kompetencji - mógł domagać się pozbawienia jej premii i mógł pogląd swój uzasadnić konkretnymi zaniedbaniami powódki. Wprawdzie pogląd dyrektora okazał się niesłuszny i został skorygowany przez jednostkę nadrzędną, nie uzasadnia to jednak przypisania mu bezprawności postępowania, nie uzasadnia więc roszczenia przewidzianego w art. 24 k.c. Uprawnienia zaś dyrektora do nadzoru nad obsługą prawną wynikają z wytycznych dotyczących obsługi prawnej przedsiębiorstwa i zarządzenia nr 62 Prezesa Rady Ministrów (M.P. Nr 57, poz. 270). Brak jest przeto także bezprawności w działaniu pozwanego Przedsiębiorstwa jako niezbędnej przesłanki uzasadniającej odpowiedzialność z art. 23 i 24 k.c.Powódka w rewizji wnosi o zmianę albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu błędną wykładnię § 4 zarządzenia nr 62 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 1962 r. w sprawie ogólnych zasad organizacji obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych (M.P. Nr 57, poz. 270), wedle którego nadzór nad obsługą prawną w przedsiębiorstwach i zjednoczeniach sprawują ich dyrektorzy (zastępcy) zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżąca opiera rewizję ponadto na zarzucie naruszenia wytycznych do tego zarządzenia, które - wedle oceny skarżącej - ograniczają te uprawnienia tylko do nadzoru o charakterze administracyjnym i organizacyjnym, z wyłączeniem merytorycznej kontroli obsługi prawnej. Powołując się zaś na uchwałę nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. (M.P. Nr 96, poz. 406) w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych, skarżąca wyraża pogląd, iż kontrola ta należy jedynie do zakresu uprawnień radców prawnych zatrudnionych w jednostce nadrzędnej (§ 3).Zarzuty powyższe nie podważają ustalenia i oceny Sądu Wojewódzkiego co do braku bezprawności działania dyrektora pozwanego Przedsiębiorstwa, zmierzającego do nieprzyznania powódce premii w związku z negatywną oceną sposobu prowadzenia przez nią postępowania arbitrażowego w wyżej wymienionej sprawie.Nie narusza bowiem godności osobistej pracownika krytyczna ocena wykonania przez niego zleconych mu konkretnych zadań, nawet jeśli ocena przełożonego okaże się niesłuszna, lecz nie prowadzi do krzywdzącej pracownika dyskwalifikacji zawodowej i nie zawiera zbędnych sformułowań wykraczających poza potrzebę w ramach konkretnej czynności, podjętej w wewnętrznej działalności podmiotu zatrudniającego (art. 23 k.c.).Do uprawnień kierownika zakładu pracy należy także ocena wyników osiąganych przez pracowników tego zakładu, również w zasięgu tzw. służb specjalnych, takich np. jak obsługa prawna przedsiębiorstwa (§ 4 zarządzenia nr 62 prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 1962 r. - M.P. Nr 57, poz. 270). Zmiana zaś takiej oceny przez jednostkę nadrzędną, powołaną do sprawowania fachowego nadzoru w tym zakresie, nie czyni bezprawnym działania kierownika zakładu pracy, korygując je w sposób dezaktualizujący jego poprzednią ocenę, w ramach wewnętrznej działalności zakładu pracy; wskutek tego zbędne jest "cofnięcie" przez kierownika tego zakładu jego poprzedniej - już nieskutecznej w dotychczasowej postaci - oceny.W świetle niewadliwych ustaleń Sądu Wojewódzkiego ocena dyrektora pozwanego Przedsiębiorstwa co do sposobu wykonywania przez powódkę powierzonych jej obowiązków w toku postępowania arbitrażowego w sprawie wytoczonej przez Przedsiębiorstwo Poszukiwań Geofizycznych została zmieniona przez jednostkę nadrzędną. Sformułowana zaś została przez dyrektora pozwanego Przedsiębiorstwa w związku z ciążącym na nim obowiązkiem zgłaszania konkretnych wniosków co do premiowania pracowników za określony czas ich pracy. Treść tego wniosku dotyczącego powódki nie zawierała ogólnej oceny jej działalności i - jak to niewadliwie stwierdził Sąd Wojewódzki - nie była podyktowana negatywnym do niej nastawieniem, gdyż miała jedynie na celu określenie przesłanek uzasadniających przyznanie albo odmowę przyznania premii w zakresie wewnętrznej działalności zakładu pracy, nie mającej cech bezprawnych.Z tych względów rewizja, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).