I PR 65/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: E. Berutowicz, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Aleksandra Z. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Geodezyjno-Kartograficznemu w B. o zapłatę wynagrodzenia na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 1974 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Białymstoku do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyrokiem z dnia 5.IX.1974 r. oddalił rewizję powoda w części kwestionującej wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 24.I.1974 r., którym oddalone zostało powództwo o dopuszczenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za okres gotowości do pracy oraz o zmianę opinii, zmienił tenże wyrok w części dotyczącej sprostowania świadectwa pracy, zobowiązując pozwane Przedsiębiorstwo do zamieszczenia w nim rzeczywistej daty ustania między stronami stosunku pracy, tj. 30.XI.1971 r., uchylił natomiast wspomniany wyrok w części oddalającej roszczenie powoda o wynagrodzenie za pracę przekazywania agend, podjętą w grudniu 1971 r. i zakończoną w styczniu 1972 r., i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ponieważ Sąd ten z uchybieniem przepisowi art. 475 § 1 k.p.c. nie zajął się w ogóle tym roszczeniem.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem z dnia 11.XII.1974 r. oddalił powództwo o przedmiotowe wynagrodzenie jako nieuzasadnione, ponieważ powód nie potrafił wskazać, przez jaki okres był zatrudniony przy przekazywaniu agend, a pozwany zakład pracy zaprzeczył, by powodowi zlecono jakąś pracę po rozwiązaniu z nim z dniem 30.XI.1971 r. stosunku pracy w charakterze technika geodety. Ponadto Sąd Wojewódzki powołał się na zeznania świadka Jana K., który stwierdził, że powód po ustaniu z nim stosunku pracy żadnych agend nie prowadził.Powód w rewizji domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia wszystkich zgłoszonych przez niego żądań, zarzucając niewyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie, po udzieleniu mu jednak wyjaśnienia znaczenia powagi rzeczy osądzonej w związku z treścią wydanego po raz pierwszy przez Sąd Najwyższy wyroku powód wnosił o rozpoznanie jego roszczenia o wynagrodzenie za świadczenie pracy w grudniu 1971 r. i styczniu 1972 r. jako wyłącznie objętego zaskarżeniem.Uzasadnienie prawneW tym zaś przedmiocie Sąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, zważywszy, co następuje:W świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego nie można uznać sprawy za dostatecznie wyjaśnioną. Chociaż powód nie potrafił dokładnie określić - jak ujęto w protokole rozprawy w dniu 4.XI.1974 r. - jak długo trwała praca przy przekazywaniu agend, jednakże takie oświadczenie powoda nie podważa jeszcze prawdziwości twierdzenia, że pracę taką wykonywał, co zobowiązywało Sąd z urzędu do wyjaśnienia bliżej okoliczności związanych z tą pracą. Wprawdzie Sąd Wojewódzki zwrócił się do pozwanego Przedsiębiorstwa o stosowną w tym przedmiocie informację, lecz odpowiedź negatywna zakładu pracy na pytanie Sądu nie stanowi jeszcze dowodu w sprawie, jest jedynie informacją pochodzącą od zainteresowanej strony. Powód zaprzecza, by zapoznał się przed wyrokiem z treścią pisma Przedsiębiorstwa z dnia 22.XI.1974 r. i by miał możliwość ustosunkowania się do jego treści, gdyż przebywał w tym czasie w szpitalu, o czym zawiadomił Sąd pismem z dnia 9.XII.1974 r. i nie mógł z tej przyczyny uczestniczyć w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. Zapisy w legitymacji ubezpieczeniowej, którą powód okazał do wglądu, potwierdzają pobyt jego we wspomnianym czasie w szpitalu.Treść zeznań świadka K. także nie przesądza sprawy na niekorzyść powoda, gdy się zważy, że świadek ten, będąc naczelnym inżynierem, nie pamięta szczegółów dotyczących pracy powoda, co sam podnosi, a jego stwierdzenie, że powód po rozwiązaniu umowy o pracę żadnych agend nie prowadził, polega na nieporozumieniu. Powód istotnie po ustaniu stosunku pracy żadnych agend jako geodeta już nie prowadził i tego też nigdy nie twierdził, określenie natomiast "zdawanie agend" czy "przekazywanie agend" oznaczać ma czynności związane z rozliczeniem się powoda z robót i materiałów, czego - według jego twierdzeń - wskutek zachorowania nie zdołał dokonać w okresie wypowiedzenia. Okoliczności z tym związane wyjaśnił powód na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim w dniu 17.X.1973 r.Nie ulega zaś wątpliwości, że najbardziej obiektywnym dowodem na te okoliczności będzie dokumentacja rozliczeniowa, o której dostarczenie powód - jak twierdzi - wnosił na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim w dniu 4.XI.1974 r., czego jednak protokół nie odzwierciedla.W tym stanie rzeczy sprawa nie dojrzała do stanowczego rozstrzygnięcia, co powoduje konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do rozpoznania wedle właściwości Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (art. 388 § 1 k.p.c.).Brak dostatecznych, niewadliwych ustaleń stoi w obecnej chwili na przeszkodzie wypowiadaniu się - jako przedwczesnym - co do zasady żądania, niemniej jednak już teraz można wskazać, że przy jego ocenie należy mieć na uwadze, iż rozliczenie się pracownika z dotychczasowej pracy należy do jego obowiązków pracowniczych. Tytuł do odrębnego wynagrodzenia za spełnienie tego obowiązku muszą uzasadniać szczególne okoliczności, np. niemożność wykonania czynności związanych z rozliczeniem w okresie trwania stosunku pracy z przyczyn nie zawinionych przez pracownika, wymagających w dodatku znacznego nakładu pracy, nie dającego się zmienić w jednorazowym, nawet pracochłonnym, wielogodzinnym zajęciu. Z reguły w przytoczonej sytuacji zakłady pracy zawierają odrębne umowy o pracę na czas określony bądź umowy zlecenia. Brak odrębnej umowy nie pozbawia prawa do wynagrodzenia, jeżeli prace takie jako nieodzowne zostały wykonane, a wyniki ich użytkowane przez ten zakład w jego interesie, jak i w interesie samego pracownika, stanowią podstawę rozliczenia między stronami.