I PRN 9/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Stypułkowska, G. Cieśliński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa C. przeciwko "Elektromontaż" Przedsiębiorstwu Robót Elektrycznych Nr 1 w K. o dopuszczenie do pracy i zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 6 listopada 1974 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Katowicach z dnia 30 maja 1974 r. w części oddalającej żądanie zapłaty ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy i przekazał sprawę w tym zakresie Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód był zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie od 1953 r. w charakterze pracownika fizycznego, w latach 1958-1968 jako starszy majster, a od 1968 r. jako instruktor praktycznej nauki zawodu ze średnim wynagrodzeniem 3.611 zł miesięcznie.Z dniem 1.V.1973 r. w pozwanym Przedsiębiorstwie wprowadzono nowe zasady wynagrodzeń, które nie przewidywały stanowiska instruktora praktycznej nauki zawodu. W związku z tym Przedsiębiorstwo pozostawiło powoda na dotychczasowym stanowisku, zmieniając jedynie warunki płacy, i z dniem 1.V.1973 r. przyznało mu godzinową stawkę zaszeregowania w wysokości 13,50 zł.Ponieważ powód w dniu 30.VI.1973 r. oferty tej nie przyjął, pozwane Przedsiębiorstwo pismem z dnia 2.VII.1973 r. zawiadomiło go, że odmowa przyjęcia nowych warunków płacy została potraktowana jako wypowiedzenie stosunku pracy przez niego ze skutkiem na dzień 14.VII.1973 r.Po dniu 14.VII.1973 r. powód więcej do pracy się nie zgłaszał i wystąpił do Komisji Rozjemczej przy pozwanym Przedsiębiorstwie z żądaniem przywrócenia go do pracy i zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.Po przekazaniu sprawy na drogę sądową sprecyzował swoje żądania, domagając się przywrócenia do pracy, zapłaty kwoty 29.526 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 1973.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, przyjmując, że odmowa przyjęcia przez powoda nowych warunków płacy spowodowała ustanie stosunku pracy z dniem 14.VII.1973 r. Nie rozstrzygnął jednak kwestii, czy wypowiedzenie to należy traktować jako dokonane przez pracownika czy przez pracodawcę i w konsekwencji tego nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie zgłoszonego żądania ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, a oddalonego żądania w tym zakresie nie umotywował.Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powoda od powyższego wyroku, podzielając stanowisko Sądu I instancji w zakresie skuteczności ustania stosunku pracy z dniem 14.VII.1973 r., a w zakresie żądania ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy stwierdził, że zarzuty rewizyjne w tej części są nietrafne, skoro roszczenia takiego powód nie zgłosił i nie było ono przedmiotem rozpoznania.W rewizji nadzwyczajnej od wspomnianego wyroku Sądu Wojewódzkiego Minister Sprawiedliwości zarzucił naruszenie art. 19 ustawy z dnia 29 kwietnia 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych oraz uchybienie przepisom art. 316 § 1 i 387 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak i poprzedzającego go wyroku Sądu Powiatowego w części oddalającej żądanie zapłaty ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy i o przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W związku z wywodami i wnioskami zgłoszonymi przez powoda na rozprawie przed Sądem Najwyższym należy najsampierw stwierdzić, że organ wnoszący rewizję nadzwyczajną podziela trafność stanowiska obu Sądów, iż w wyniku odmowy przyjęcia przez powoda nowych warunków płacy nastąpiło ustanie między stronami stosunku pracy z dniem 14.VII.1973 r., czemu daje wyraz w rewizji nadzwyczajnej. Natomiast skarżący kwestionuje zasadność nieuwzględnienia przez sądy żądania ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy i tylko w tym zakresie zaskarżył oba wyroki. Skoro zaś Sąd Najwyższy władny jest rozpoznać rewizję nadzwyczajną wyłącznie w granicach jej wniosków, nie będąc jedynie związany podstawami rewizji nadzwyczajnej (art. 420 § 2 k.p.c.), nie mógł przeto rozpatrywać pozostałych - poza żądaniem zapłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop - roszczeń powoda.W przedmiocie zaś żądania, będącego przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy, trafnie rewizja nadzwyczajna zarzuca, że stwierdzenie braku takiego żądania ze strony powoda w postępowaniu przed Sądem Powiatowym sprzeczne jest z danymi wynikającymi z akt sprawy, żądanie to bowiem podnosił w piśmie procesowym z dnia 15.I.1974 r., w piśmie procesowym z dnia 31.I.1974 r., była o nim także mowa na rozprawie w dniu 15.XII.1973 r.Również trafnie w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że wypowiedzenie warunków płacy jest w istocie swej równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, określenie bowiem wysokości wynagrodzenia jest istotnym elementem umowy o pracę. Jeśli więc pracownik odmawia przyjęcia nowych warunków płacy, umowa o pracę ulega rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia, przy czym rozwiązanie takie pociąga za sobą wszystkie skutki rozwiązania dokonanego przez zakład pracy, jak to wynika z poglądu ukształtowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego.Tak więc w odniesieniu do powoda nie może mieć zastosowania przepis art. 17 cyt. wyżej ustawy urlopowej, lecz przepis art. 19 tej ustawy, który uprawnia go do ekwiwalentu, którego wysokość powinna być ustalona w trybie przepisów rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 21 czerwca 1969 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego (Dz. U. Nr 22, poz. 158).Ponieważ zaskarżony wyrok nie zawiera ustaleń koniecznych do obliczenia wysokości tego ekwiwalentu, w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej podlegają uchyleniu zaskarżone wyroki w części dotyczącej żądania zapłaty ekwiwalentu za urlop, a sprawa w tym zakresie przekazaniu - stosownie do przepisów art. 90 § 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 9, poz. 231) - Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c.).Ujawniona na rozprawie okoliczność, że powód zwrócił przekazaną mu przez pozwane Przedsiębiorstwo należność z tego tytułu nie czyni nieaktualną potrzeby rozpoznania roszczenia o ekwiwalent, skoro powód kwestionuje jego wysokość, a Sądy w tym zakresie nie poczyniły ustaleń.