II C 1120/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w J. przeciwko Antoniemu W., Józefowi F. i Józefowi S. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanych Józefa F. i Józefa S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 1953 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej pozwanych Józefa F. i Józefa S. i powództwo w stosunku do wymienionych pozwanych oddalił.Uzasadnienie faktyczneGminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w J. wniosła dnia 3 listopada 1952 r. powództwo przeciwko Antoniemu W., Józefowi F. i Józefowi S. i żądała zasądzenia od pozwanych solidarnie kwoty 10.251 zł 12 gr ograniczonej następnie do 10.053 zł 42 gr. Powódka twierdziła, że pozwany Antoni W. będąc odpowiedzialnym kierownikiem sklepu w czasie od dnia 1 lipca do dnia 30 października 1949 r. dopuścił do powstania niedoboru (manka), które po dokonaniu pewnych wpłat wynosi 10.053 zł 42 gr w nowej walucie oraz że pozwani Józef F. i Józef S. "ręczyli" za pozwanego Antoniego W., podpisując weksel kaucyjny in blanco oraz "deklarację gwarancyjną".Pozwany Antoni W. przyznał, że spowodował niedobór.Pozwani Józef F. i Józef S. powództwa nie uznali i wnieśli o jego oddalenie.Sąd Wojewódzki zasądził od wszystkich pozwanych solidarnie 10.053 zł 42 gr. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany Antoni W. dopuścił do powstania niedoboru w wysokości 445.419 zł (w dawnej walucie), za co też został skazany prawomocnym wyrokiem karnym. Odnośnie pozwanych Józefa F. i Józefa S. Sąd Wojewódzki ustalił, że podpisali oni weksel in blanco i deklarację gwarancyjną i w ten sposób "przyjęli na siebie zobowiązanie wyrównania w pełnej wysokości strat spowodowanych powódce przez pozwanego Antoniego W.", że wprawdzie ani na wekslu, ani w deklaracji nie wymieniono "cyfry długu", za który pozwani Józef F. i Józef S. poręczyli, lecz mimo to było to poręczenie za dług do wysokości z góry oznaczonej (art. 627 k.z.), a mianowicie "do wysokości wartości towaru powierzonego pozwanemu Antoniemu W. przez powodową Spółdzielnię". W końcu swego uzasadnienia Sąd Wojewódzki podał jako podstawę prawną wyroku w stosunku do pozwanego Antoniego W. art. 134 k.z., a w stosunku do dalszych pozwanych artykuły 625 i 632 § 1 oraz art. 636 k.z.Od powyższego wyroku złożyli rewizję pozwani Józef F. i Józef S. i wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w stosunku do nich.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki prawidłowo rozważył sprawę w stosunku do pozwanych Józefa F. i Józefa S. na podstawie przepisów Kodeksu zobowiązań o poręczeniu (art. 625 i n. k.z.), rozstrzygnął ją jednak błędnie.Poręczenie pozwanych Józefa F. i Józefa S. wyrażone w ich deklaracji z dnia 19 maja 1949 r. dotyczyło, jak Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, długu przyszłego pozwanego Antoniego W. W myśl art. 627 k.z. można poręczyć również za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej. Oznaczenie z góry wysokości, do jakiej poręcza się za dług przyszły, jest istotną przesłanką ważności poręczenia za dług przyszły.Czy w sprawie niniejszej pozwani Józef F. i Józef S. poręczyli za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej? Czy zachodzi istotna przesłanka ważności poręczenia w myśl art. 627 k.z.?Sąd Wojewódzki ustalił, że ani w wekslu in blanco wręczonym powódce, ani w deklaracji z dnia 19 maja 1949 r. nie wymieniono cyfrowo wysokości długu, za który pozwani mieli odpowiadać jako poręczyciele, uznał jednak iż poręczenie nastąpiło za dług do wysokości z góry oznaczonej, "a mianowicie do wysokości wartości towaru powierzonego pozwanemu Antoniemu W. przez powodową Spółdzielnię".Stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest błędne.Przesłanka ważności poręczenia w myśl art. 627 k.z., o której wyżej mowa była, ma swój sens i cel społeczny. Oznaczenie z góry wysokości, do jakiej poręcza się za dług przyszły, ma ochronić poręczyciela od lekkomyślnego przyjmowania zobowiązania, które nieznane co do wysokości w chwili zaciągania zobowiązania może się w przyszłości okazać jako przekraczające możliwości poręczyciela lub podrywające stosunki gospodarcze poręczyciela i nawet jego bliskich. Ma ono też służyć zwiększeniu pewności w obrocie gospodarczym, np. zapobiegać udzielaniu kredytu lub powierzaniu towarów osobom majątkowo nieodpowiedzialnym w zaufaniu do poręczyciela, który ostatecznie może się okazać odpowiedzialnym tylko do części powstałego długu. Taki sens i cel omawianej przesłanki art. 627 k.z. nakazuje uznać, iż wysokość, do jakiej poręcza się za dług przyszły, musi być oznaczona z góry ściśle i w sposób nie nasuwający wątpliwości.Tak tłumacząc art. 627 k.z. nie można uznać za poręczenie za dług przyszły do wysokości z góry oznaczonej, jeżeli poręczenie nastąpiło do wysokości wartości towaru powierzonego kierownikowi sklepu spółdzielczego, a wartość ta nie jest określona w chwili poręki i zmienia się następnie na skutek sprzedaży i nowych dostaw. W takim przypadku bowiem nie można mówić o określeniu ścisłym i w sposób nie nasuwający wątpliwości.Z powyższych przyczyn przy uwzględnieniu ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku należy uznać, iż pozwani Józef F. i Józef S. poręczyli za dług przyszły pozwanego Antoniego W. bez oznaczenia z góry wysokości, do jakiej przyjęli zobowiązanie. Poręczenie to nie odpowiada zatem art. 627 k.z. i wobec tego nie zrodziło żadnych praw i obowiązków dla stron.Powództwo oparte na tym poręczeniu jest pozbawione podstawy prawnej i powinno być oddalone.W takim stanie rzeczy Sąd Najwyższy skorzystał z art. 386 k.p.c. i orzekł jak w sentencji.