II CK 82/03

Sygn. akt II CK 82/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Helena Ciepła (przewodniczący) SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) SSN Maria Grzelka Protokolant Maryla Czajkowska w sprawie z powództwa "D. - Polska" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Jarosławowi Trzebiatowskiemu o zapłatę 21.994,25 zł , po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 17 marca 2004 r., kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 16 października 2002 r., oddala kasację i zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję kasacyjną. 2 Uzasadnienie Jedynym wspólnikiem spółki z o.o. B. II w S. – po wykupieniu udziałów od pozostałych wspólników - był J. T., mający 100% udziałów. On też pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu i w takim charakterze wpisany był w rejestrze handlowym Spółki. W dniu 17 grudnia 1997 r. J. T. sprzedał G. J. wszystkie udziały w kapitale zakładowym Spółki. Zgromadzenie wspólników w dniu 18 grudnia 1997 r. w którym uczestniczył G. J. reprezentujący 100% kapitału zakładowego, dokonało zmiany zarządu w ten sposób, że na prezesa jednoosobowego zarządu powołało G.J.. W akcie notarialnym z dnia 18 grudnia 1997 r., stanowiącym protokół zgromadzenia wspólników, dokonano zmiany umowy spółki przez przeniesienie jej siedziby do W. G.J. w dniu 18 grudnia 1997 r. złożył w Sądzie Rejonowym w S. – Wydziale Rejestrowym wniosek o wykreślenie dotychczasowego prezesa zarządu J. T. i wpisanie w jego miejsce G.J.. W dniu 16 kwietnia 1998 r. wniosek ten został zwrócony albowiem nie została uiszczona opłata sądowa. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia 19 grudnia 1999 r. zasądził od B. II Spółki z o.o. w S. na rzecz "D. - Polska" Spółki z o.o. w W. kwotę 16.723,55 zł z ustawowymi odsetkami od kwot wymienionych szczegółowo w tym wyroku. Egzekucja prowadzona na podstawie tego wyroku okazała się nieskuteczna. Powyższe okoliczności są w sprawie niesporne. W sprawie niniejszej "D. - Polska" Spółka z o.o. w W. w pozwie z dnia 3 kwietnia 2000 r. na podstawie art. 298 § 1 k.h., żądała zasądzenia od J. T. kwoty 21.994,25 zł z ustawowymi odsetkami od kwot szczegółowo określonych w pozwie. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 7 listopada 2001 r. uwzględnił powództwo i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w G., wyrokiem zaskarżonym kasacją, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i powództwo oddalił oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty procesu za obie instancje. 3 Sąd Apelacyjny ustalił, że od daty sprzedaży swoich udziałów (17 grudnia 1997 r.) G.J. pozwany J.T. zaprzestał działalności w spółce i nie miał wpływu na zaciąganie przez nią dalszych zobowiązań i decydowaniu o kierunku rozwoju, tym bardziej, że w dniu 18 grudnia 1997 r. odwołany został z pełnienia funkcji prezesa jednoosobowego zarządu. Wierzytelność powodowej Spółki zasądzona od Spółki B. II dotyczyła faktur od 1996 r. Kondycja finansowa Spółki B. II w dacie sprzedaży udziałów przez J.T. - G.J. i odwołania tego pierwszego z funkcji prezesa zarządu nie wskazywała na to, by uniemożliwiała regulowanie zobowiązań. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny przyjął, że pozwany wykazał, iż niezgłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło nie z jego winy (art. 298 § 2 k.h.). Powódka w kasacji zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego – art. 298 § 1 k.h. przez błędną jego wykładnię na skutek przyjęcia, że pozwany nie ponosi osobistej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki B. II w sytuacji, gdy „zmiana nabywcy udziałów nie została uwidoczniona w rejestrze handlowym, zaś spółka nie podjęła żadnej działalności”, 2. prawa procesowego: - art. 383 k.p.c. „przez dokonanie odmiennych ustaleń faktycznych w przedmiocie spełnienia przez pozwanego wymogów uwalniających go od odpowiedzialności za działalność spółki ponoszonych przez członka zarządu określonej w art. 298 § 2 k.h.”, - art. 254 § 3 i 5 k.h. „poprzez pominięcie (...) okoliczności, iż zgodnie z cytowanymi przepisami zmianę umowy, jaką było zbycie 100 % udziałów przez jedynego członka zarządu i jego odwołanie, zarząd miał obowiązek zgłosić do rejestru handlowego, zaś przed zarejestrowaniem zmian umowy nie miała skutków prawnych.” Przytaczając wymienione podstawy kasacji powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji pozwanego, ewentualnie – o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Pozwany wniósł o oddalenie kasacji i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie ma uzasadnionych podstaw. 4 Zarzut naruszenia art. 383 k.p.c. polega na nieporozumieniu. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy. Sytuacja taka nie występowała w niniejszym procesie. Okoliczność, że sąd drugiej instancji może dokonać ustaleń odmiennych niż ustalenia przyjęte przez sąd pierwszej instancji wynika natomiast z art. 382 k.p.c. i jest przyjęta w judykaturze (zob. np. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadę prawną - z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999/7-8/124). Zmiana umowy spółki i zmiana zarządu podlegała wprawdzie wpisowi do rejestru handlowego lecz wpis ten miał jedynie charakter deklaratoryjny. Nie został zatem naruszony art. 255 § 3 i 5 k.h. Skoro zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się nieusprawiedliwione przeto Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39311 § 3 k.p.c., zob. również wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 112 i z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 128). Sąd Apelacyjny ustalił m.in., że wierzytelność powodowej Spółki zasądzona od Spółki B. II dotyczyła faktur od 1996 r. Kondycja finansowa Spółki B. II w dacie sprzedaży udziałów przez J.T.- G.J. i odwołania tego pierwszego z funkcji prezesa zarządu nie wskazywała na to, by uniemożliwiała regulowanie zobowiązań. Ustalenie to nie zostało skutecznie podważone przez powódkę. W związku z tym Sąd Apelacyjny miał podstawę do przyjęcia, że wykazane zostało, iż niezgłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości nastąpiło bez winy pozwanego (art. 298 § 2 k.h.). Oddalenie powództwa nie naruszało zatem przepisu art. 298 § 2 k.h. Odpowiedzialność przewidzianą w tym przepisie ponoszą bowiem te osoby, które były członkami zarządu w czasie właściwym dla ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1999 r., II CKN 608/98, OSNC 2000, nr 4, poz. 67). Nieujawnienie w rejestrze odwołania pozwanego z funkcji prezesa zarządu nie miało w tej sytuacji znaczenia. Odwołanie członka zarządu spółki 5 z ograniczoną odpowiedzialnością, nie ujawnione w rejestrze handlowym nie zwalnia go wprawdzie od odpowiedzialności wynikającej z art. 298 § 1 k.h., lecz osoba taka może jednak wyłączyć swoją odpowiedzialność, wykazując okoliczności wymienione w art. 298 § 2 k.h. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., V CKN 10/00, OSNC 2000, nr 12, poz. 219). Skoro podstawy kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 39319, 391 § 1 i art. 108 § 1 k.p.c.).