II CKN 1114/98
Izba Cywilna2000-06-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na której znajduje się fabryka, powinno być obliczane na podstawie wartości gruntu jako użytku rolnego, czy jako nieruchomości przemysłowej, zwłaszcza gdy wartość nakładów poczynionych na fabrykę przewyższa potencjalne pożytki rolne?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że wartość nakładów poczynionych na nieruchomość przemysłową (fabrykę cukierków) przewyższa potencjalne pożytki z gruntu, gdyby był on wykorzystywany na cele rolnicze. Sąd podzielił stanowisko sądów niższych instancji, że za podstawę odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu należy przyjąć jego wartość jako użytku rolnego, zwłaszcza w kontekście historycznego przeznaczenia gruntu jako wkładu do spółdzielni produkcyjnej.Stan faktyczny
Powodowie domagali się odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na której znajduje się fabryka cukierków. Nieruchomość ta stanowiła wkład gruntowy do spółdzielni produkcyjnej, a następnie została wycofana i sprzedana powodowi. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że wartość nakładów na fabrykę przewyższa potencjalne pożytki rolne z gruntu. Powód wniósł kasację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CKN 1114/98 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2000 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - Zdzisław Świeboda (spraw.) Sędziowie: SN - Elżbieta Skowrońska-Bocian SN - Hubert Wrzeszcz Protokolant: Anna Jasińska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2000 r. na rozprawie sprawy z powództwa M. P. i P. A. przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Skarbu Państwa o odszkodowanie na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 9 października 1998 r., sygn. akt I ACa […] oddala kasację.
2 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 9 października 1998 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 14 kwietnia 1998 r. oddalającą powództwo o zasądzenie od Skarbu Państwa – Ministerstwa Skarbu Państwa odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia Sądu I instancji, a mianowicie że do 21 kwietnia 1997 r. powodowie byli współwłaścicielami po 1/2 części nieruchomości o łącznej powierzchni 6,3262 ha położonej w P.. W dniu 21 kwietnia 1997 r. powódka sprzedała powodowi swój udział w tej nieruchomości za 10.000 zł, który od tego czasu jest jej wyłącznym właścicielem. W skład tej nieruchomości wchodzi również działka nr […] o powierzchni 1.10 ha, na której została wybudowana fabryka cukierków. Cała nieruchomość stanowiła wkład gruntowy związany z członkostwem w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „[…]”. W lutym 1992 r. Walne Zgromadzenie tej Spółdzielni na wniosek powódki wyraziło zgodę na wycofanie gruntów z tej Spółdzielni, stanowiących własność powódki. Fabryka cukierków wybudowana została w latach 1973-1976. Wartość tej inwestycji w 1992 r. wynosiła 503.000 zł, a obecnie 301.000 zł. W stosunku do tej nieruchomości Sąd Wojewódzki wydał prawomocny wyrok częściowy nakazujący wydanie jej powodom. Wartość pożytków, które posiadacze tej nieruchomości mogliby uzyskać korzystając z tego gruntu na cele rolnicze od 1992 r. do października 1996 r. wynosi 6.340 zł, tj. średnio w ciągu roku 1.268 zł. Nie uwzględniono natomiast jako podstawy wyliczenia wartości pożytków przy przyjęciu, że jest to nieruchomość o charakterze przemysłowym i wykorzystywana na cele produkcji przemysłowej. Ponieważ aktualna wartość nakładów poczynionych przez poprzedników pozwanych na tę nieruchomość wynosi kwotę 301.000 zł i po potrąceniu tych należności żądanie zasądzenia odszkodowania jest bezzasadna.
3 W kasacji powód wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący opiera kasację na podstawie wymienionej w art. 3931 pkt 2 kpc i zarzuca naruszenie art. 233 § 1 kpc. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie zachodzi w sprawie naruszenie przez Sąd II instancji przepisu prawa procesowego (art. 233 § 1 kpc), które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wszechstronnie rozważył zebrany materiał dowodowy i trafnie uznał, że powodowi nie należy się odszkodowanie za bezumowne korzystnie przez poprzednika pozwanego z gruntu, obecnie stanowiącego własność powoda, o powierzchni 1.10 ha, na którym wybudowana została fabryka cukierków, przedstawiająca w chwili wyrokowania wartość 301.000 zł. Sąd wprawdzie uznał, że należałoby przyjąć za podstawę odszkodowania za okres od 1992 r. do października 1996 r. to, że grunt stanowił użytek rolny i ustalił średnie odszkodowanie na kwotę 1.268 zł rocznie, ale gdyby nawet podzielić opinię biegłego inż. M. R., że w sprawie chodzi o nieruchomość wykorzystywaną na cele produkcji przemysłowej, a w związku z tym wysokość odszkodowania powinna być wyższa, to i tak powód otrzymał grunt z poczynionymi na tę nieruchomość nakładami o dużej wartości. Poza tym należy podzielić stanowisko Sądów, że za podstawę odszkodowania należy przyjąć grunt jako użytek rolny. Przecież gdyby w 1972 r. tego gruntu nie przejęto na cele przemysłowe (budowę fabryki cukierków), byłby one we władaniu Spółdzielni Produkcyjnej, która by z niego korzystała na cele produkcji rolnej i to tak jak z pozostałego gruntu przekazanego jako wkład gruntowy do tej Spółdzielni Produkcyjnej, który w 1992 r. został powódce zwrócony. Z tych przyczyn kasacja uległa oddaleniu (art. 39312 kpc). aw jb.
Powiązane orzeczenia
- III CSK 283/08 2009-03-05Czy przy ustalaniu wysokości odszkodowania za bezprawne przejęcie nieruchomości należy uwzględnić korzyści majątkowe, które poszkodowany uzyskał w wyniku tej decyzji, w tym zwolnienie z zobowiązań fiskalnych?
- IV CR 46/79 1979-03-27Czy przy ustalaniu wysokości odszkodowania za utratę plonów rolnych, spowodowaną zanieczyszczeniem środowiska przez zakłady przemysłowe, należy stosować ceny z daty wyrokowania, czy z daty powstania szkody, zwłaszcza gdy…
- IV CSK 84/11 2011-09-29Czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, w sytuacji gdy korzystający ma status posiadacza służebności, powinno być ustalane w oparciu o stawki najmu lub dzierżawy, czy też z uwzględnieniem stopnia inge…
- I CSK 55/13 2013-11-20Czy szkoda wynikająca z utraty wartości nieruchomości na skutek pobierania niższych niż możliwe do uzyskania stawek czynszu, spowodowana zmianą przeznaczenia lokali mieszkalnych na cele inne niż produkcyjne, pozostaje w…
- V CSK 431/12 2013-09-18Czy skarga kasacyjna w sprawie o ochronę prawa z patentu, w której wartość przedmiotu zaskarżenia została oznaczona na kwotę 1 zł, jest niedopuszczalna ze względu na niską wartość przedmiotu zaskarżenia?
Powołane przepisy
art. 3931 pkt 2 kpcart. 233 § 1 kpc.art. 233 § 1 kpcart. 39312 kpc§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy