II CNP 13/16

Sygn. akt II CNP 13/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2016 r. skargi W. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa (…) wydanego w sprawie z powództwa H. S. przeciwko W. W. o zapłatę i pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, 1) odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; 2) przyznaje radcy prawnemu M. K. ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) kwotę 1.200 (tysiąc dwieście) zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu. 2 UZASADNIENIE W. W. , pozwany w sprawie z powództwa H. S. o zapłatę i pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w skardze z 20 października 2015 r. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z 4 grudnia 2014 r. w pkt I ppkt 1, w części „co do zasądzonej od pozwanego na rzecz powódki kwoty 21.675,69 zł oraz co do zasądzonych od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania”. Pozwany wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia z uwagi na rażące naruszenie przy jego wydaniu art. 5 k.c., polegające na niezastosowaniu tego przepisu do oceny zasadności roszczenia powódki, podczas gdy uczyniła ona ze swojego prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co doprowadziło do pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego wydanego pozwanemu przeciwko powódce w zakresie kwoty 21.675,69 zł. Pozwany zarzucił nadto, że zaskarżone przez niego orzeczenie zapadło z naruszeniem art. 362 k.c. poprzez niezastosowanie tego przepisu do oceny roszczeń powódki, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że to ona przyczyniała się przez swoje zaniechanie spłacenia pozwanego do powstania szkody, którą skompensowała przez potrącenie z wierzytelnością pozwanego. Pozwany stwierdził, że szkoda, którą poniósł przez wydanie zaskarżonego wyroku wynosi 21.657,69 zł, bo o tyle zmniejszy się spłata zasądzona na jego rzecz w sprawie o podział majątku wspólnego od powódki wskutek częściowego pozbawienia wykonalności postanowienia z 26 września 2008 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest lokowana w grupie środków prawnych o charakterze nadzwyczajnym z tej przyczyny, że dotyczy orzeczenia o charakterze prawomocnym. Stanowi ona środek szczególnego rodzaju, gdyż przez jej wniesienie i uwzględnienie strona nie uzyskuje możliwości zmiany orzeczenia czy choćby jego wyeliminowania z obrotu prawnego, lecz jedynie prejudykat, który pozwoli jej realizować odpowiedzialność odszkodowawczą, o ile przez wydanie orzeczenia poniosła szkodę, a orzeczenie okazało się bezprawne. 3 W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że dla objaśnienia znaczenia pojęcia „niezgodność z prawem” prawomocnego orzeczenia w rozumieniu art. 4241-42412 k.p.c. należy odwołać się do celu wprowadzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia do systemu prawnego, do sposobu skonstruowania tej instytucji w obowiązujących przepisach oraz do istoty i sensu odpowiedzialności państwa przewidzianej w art. 4171 § 2 k.c. w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Wyrok niezgodny z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c., to taki wyrok, który jest niewątpliwie sprzeczny z przepisami niepodlegającymi różnej wykładni, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo będący efektem niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Nie jest niezgodne z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. orzeczenie, które zostało oparte na jednej w wielu możliwych do zastosowania i stosowanych w praktyce wykładni przepisów. Traktowanie jako niezgodnego z prawem każdego wyroku sądu ocenionego przez którąś ze stron jako wadliwy niosłoby zagrożenie dla porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, a co więcej - także dla swobody sądu w ocenie dowodów i stosowaniu prawa (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CNP 27/08, „Palestra” 2008, nr 11-12, s. 310, z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z 18 stycznia 2006 r., II BP 1/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 351; postanowienia Sądu Najwyższego z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08, nie publ.; z 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006, nr 21-23, poz. 323). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że Sąd ten dostrzegł, iż w orzeczeniu o podział majątku wspólnego od powódki na rzecz pozwanego zasądzona została spłata w kwocie 97.615,72 zł, płatna w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienia w płatności. Tym samym postanowieniem pozwany został zobowiązany do wydania powódce lokalu mieszkalnego, który jej przypadł wskutek podziału. Obowiązek pozwanego wydania powódce mieszkania nie został powiązany z obowiązkiem spłacenia go przez powódkę, a przeciwnie - na podstawie wyraźnego brzmienia postanowienia działowego - powstawał w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia. Z ustaleń Sądu wynika, że postanowienie podziałowe uprawomocniło się 29 października 2008 r. Tym samym - jak wyjaśnił 4 Sąd Apelacyjny - powódka mogła zażądać, by pozwany wydał jej mieszkanie niezależnie od tego, czy powódka dokonała spłaty. Skoro w postanowieniu działowym obowiązki stron wydania lokalu i dokonania spłaty nie zostały powiązane ze sobą i uzależnione od siebie, to Sąd Apelacyjny nie miał podstaw ku temu, by wprowadzać oczekiwane przez pozwanego obwarowania. Ocena oświadczenia o potrąceniu złożonego przez powódkę, a dotyczącego roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z przyznanego jej lokalu obliczonego za okres, gdy pozwany miał już obowiązek wydać go powódce oraz o zwrot opłat za eksploatowanie lokalu i odsetek od tych należności jako będącego wyrazem nadużycia prawa podmiotowego z przyczyn podanych przez pozwanego (art. 5 k.c.), prowadziłaby do pozbawienia powódki możliwości zaspokojenia potrąconej wierzytelności, ale też wiązałaby się z ustaleniem takich zależności między obowiązkami stron, które mogły być zastrzeżone w sprawie działowej, ale zastrzeżone nie zostały. Konsekwencją uchybienia przez powódkę terminowi spłaty jest naliczanie odsetek ustawowych od zasądzonej od niej kwoty. Przytoczone wyżej okoliczności już prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy prawnej zaskarżonego postanowienia, usprawiedliwiają tezę, że skarga pozwanego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżone orzeczenie nie jest sprzeczne z prawem w znaczeniu ustalonym w art. 4241 § 1 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2001 r., I PKN 794/00, OSNP 2002, nr 17, poz. 412; z 6 lutego 2009 r., I BP 19/08, nie publ.; z 14 kwietnia 2008 r., I BP 1/08, nie publ.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4249 k.p.c. - oraz co do wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu - § 2, § 12 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), orzeczono jak w postanowieniu. jw