II CNP 39/13

Sygn. akt II CNP 39/13 POSTANOWIENIE Dnia 16 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 października 2013 r. skargi E. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt V Ca […] wydanego w sprawie z powództwa Powiatu G. - Powiatowego Urzędu Pracy w G. przeciwko E. S. o zapłatę, odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądza od E. S. na rzecz Powiatu G. - Powiatowego Urzędu Pracy w G. kwotę 1200,- (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów wywołanych skargą. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2012 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w G.. Orzeczeniem tym Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanej na rzecz Powiatu G. – Powiatowego Urzędu Pracy w G. świadczenie pieniężne tytułem zwrotu pożyczki z Funduszu Pracy udzielonej A. X. na podjęcie działalności gospodarczej. W związku z brakiem spłacenia pożyczki w ustalonym terminie dnia 29 kwietnia 2005 r. strony zawarły „Porozumienie w sprawie warunków spłaty pożyczki”, w którym określono sposób ratalnej spłaty zadłużenia oraz postanowiono, że jej dotychczasowe zabezpieczenie w postaci hipoteki zostanie zastąpione poręczeniem udzielonym przez E. S.. Umowa poręczenia została zawarta tego samego dnia pomiędzy powodem a pozwaną. Kwota zasądzona przez Sądy pierwszej i drugiej instancji wynikała z odpowiedzialności pozwanej w ramach stosunku poręczenia. Pozwana wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu drugiej instancji. Zarzuciła mu, po pierwsze, naruszenie art. 1, 33, 38, 58, 60 i 876 § 1 k.c. przez błędne uznanie, że „Porozumienie w sprawie warunków spłaty pożyczki” oraz umowa poręczenia były ważne mimo zawarcia ich z Powiatowym Urzędem Pracy. Po drugie, wskazała na naruszenie art. 6 pkt 15 lit. d i art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jedn. tekst Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm., dalej jako: „ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu”) przez brak odrzucenia pozwu, mimo niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie z uwagi na możliwość rozłożenia na raty udzielonej pożyczki wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej. Po trzecie, zdaniem skarżącej Sąd Okręgowy naruszył także przepisy prawa procesowego, tj. art. 1 i art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. z uwagi na wspomnianą niedopuszczalność drogi sądowej oraz art. 328 § 2 k.p.c. i art. 45 Konstytucji przez pominięcie w uzasadnieniu istotnych zarzutów pozwanej, a tym samym naruszenie jej prawa do sądu. Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 3 W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest oczywiście bezzasadna, a tym samym należy odmówić przyjęcia jej do rozpoznania. Zarzuty skarżącej koncentrują się na trzech kluczowych kwestiach, z których żadna nie wskazuje jednak na możliwość uznania orzeczenia za sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. Zgodnie z utrwaloną wykładnią tego przepisu o sprzeczności orzeczenia z prawem mówić można wówczas, gdy ma ona charakter kwalifikowany, a więc jest ewidentna i polega na rażącym naruszeniu treści obowiązujących norm prawnych. Taki sposób rozumienia tej przesłanki wynika z charakteru środka zaskarżenia, jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu pozwalającego na dochodzenie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 4171 § 2 k.c. Z tych powodów skarga ta może być uwzględniona jedynie w razie niewątpliwych i poważnych naruszeń prawa – stanowiących rażące uchybienie w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ze swej istoty opiera się on na szerokim marginesie swobody sędziego na wszystkich etapach procesu stosowania prawa, w tym co do kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego oraz określenia jej konsekwencji. Odmienne rozumienie przesłanki niezgodności z prawem na gruncie art. 4241 § 1 k.p.c. stałoby więc w sprzeczności z ustrojowymi założeniami co do pozycji sędziego i przysługującego mu zakresu swobody decyzji. Pogląd ten jest powszechnie przyjmowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2013 r., IV CNP 36/12, nie publ. oraz z dnia 5 października 2012 r., IV CNP 8/12, nie publ.) oraz został zaaprobowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 września 2012 r., SK 4/11 (Dz. U. z 2012 r., poz. 1104). W okolicznościach sprawy żaden z zarzutów skarżącej nie wskazuje, by Sąd Okręgowy dopuścił się tak rozumianego naruszenia prawa. 4 Po pierwsze, za rażąco sprzeczny z prawem nie można uznać wniosku, że umowa określająca sposób rozłożenia na raty zaległości z tytułu umowy pożyczki, jak również umowa poręczenia nie naruszały prawa. Skarżąca w sposób oczywiście bezzasadny powołuje się w tym wypadku na treść art. 6 ust. 15 lit. d i art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustalenie, czy z przepisów tych wynika, że ukształtowanie treści stosunku prawnego pożyczki z Funduszu Pracy (odroczenie terminu spłaty, rozłożenie na raty albo umorzenie należności z tytułu pożyczki w całości lub części) wymaga wydania decyzji administracyjnej nie uzasadnia wniosku o ewidentnym naruszeniu prawa przez Sąd drugiej instancji. W okolicznościach sprawy brak bowiem jednoznacznych i przekonujących argumentów, by „Porozumienie w sprawie warunków spłaty pożyczki” nie mogło być kwalifikowane, jak twierdzi Sąd Okręgowy (podzielając w tym zakresie zdanie powoda), jako modyfikacja stosunku prawnego pożyczki, który od początku zawierał w sobie postanowienie o ratalnej spłacie zadłużenia przez A. X.. Zdaniem Sądu drugiej instancji, porozumienie stron zmieniało jedynie sposób tej spłaty, nie oznaczało natomiast „rozłożenia na raty […] pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy” w rozumieniu art. 6 ust. 15 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wniosek ten opiera się o ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego i mieści się w ramach swobody oceny sędziowskiej. W konsekwencji, z całą pewnością nie można uznać go za rażące naruszenie prawa, które mogłoby prowadzić do uwzględnienia wniesionej skargi. Po drugie, z tych samych powodów za nieuzasadniony należy uznać także pogląd skarżącej, by w sprawie zachodziła niedopuszczalność drogi sądowej. Biorąc pod uwagę, że za naruszenie prawa w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. nie można uznać wniosku Sądu Okręgowego o dopuszczalności zmiany sposobu spłaty pożyczki bez wydania decyzji administracyjnej, nie stanowi go także stwierdzenie, że powództwo nie mogło być rozpoznane w postępowaniu cywilnym. Niezależnie od tego nie ulega wątpliwości, że sam stosunek poręczenia ma ze swej istoty charakter cywilnoprawny, a zatem wynikające z niego roszczenia mogą być dochodzone przed sądami cywilnymi. Stwierdzenie, czy konkretna umowa poręczenia spełnia przesłanki ważności należy natomiast do oceny zasadności tego powództwa, pozostając bez wpływu na dopuszczalność drogi sądowej. 5 Po trzecie, za naruszenie prawa, które mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi wniesionej przez pozwaną, z całą pewnością nie można uznać pominięcia przez Sąd Okręgowy w treści uzasadnienia niektórych zarzutów apelacji. Nie ulega oczywiście wątpliwości, że obowiązkiem sądu drugiej instancji jest odniesienie się do wszystkich problemów poruszonych w apelacji (co nie oznacza obowiązku omawiana każdego z zarzutów z osobna). Jego naruszenie nie oznacza jednak samo przez się, by orzeczenie w rażący sposób naruszało treść norm prawnych. Jednocześnie skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, które wskazywałyby, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego zawiera w tym zakresie błąd merytoryczny. W rezultacie trudno uznać, by samo pominięcie zarzutu w uzasadnieniu przesądzało o niezgodności tego orzeczenia z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. W kontekście tego zarzutu konieczne jest jednak stwierdzenie, że uzasadnienie sporządzone przez Sąd Okręgowy w inny sposób uchybia regułom konstruowania uzasadnienia orzeczenia w sprawie cywilnej, wynikających z art. 328 § 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem każde uzasadnienie, obok opisu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, powinno przedstawiać także jego „podstawę prawną”, przez którą rozumieć należy argumentację prawną wskazującą na poprawność wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego element ten został sformułowany w sposób wysoce dyskusyjny. Zawarta w nim argumentacja prawna stanowi w istocie zbiór uwag, które dopiero przy szczegółowej interpretacji ułożyć można, częściowo, w logiczny ciąg argumentów. Stwierdzenia Sądu Okręgowego są jedynie szkicem, który mógłby przygotowywać sporządzenie wywodu prawnego – z całą pewnością sam przez się nie może być uznany za właściwe przedstawienie podstawy prawnej orzeczenia w rozumieniu art. 328 § 2 k.p.c. Wrażenie to potęguje dodatkowo fakt obszernego przytaczania przez Sąd Okręgowy pełnej treści przepisów prawa, które nie znajduje dalszego ciągu w formułowanych konkluzjach. Z opisanych wyżej przyczyn, naruszenie reguł sporządzania uzasadnienia, choć samo w sobie stanowi naruszenie prawa, nie uzasadnia w tym wypadku wniosku, by naruszenie to odpowiadało treści art. 4241 § 1 k.p.c. 6 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 4249 k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 98 § 1 i art. 109 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. aw es