II CR 228/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: B. Łubkowski, J. Policzkiewicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza C. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w R. - Osiedle S. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 1963 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 10.V.1962 r. powód domagał się uchylenia uchwały walnego zgromadzenia członków pozwanej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej o wykluczeniu go ze Spółdzielni i pozbawieniu praw członka.W uzasadnieniu swego żądania powód wyjaśnił, że gdy jesienią 1959 r. wstępował do Spółdzielni, zobowiązała się ona wybudować i oddać mu do użytku domek jednorodzinny za sumę 175.000 zł, na poczet której uzyskał on kredyt w sumie 125.000 zł, a resztę w kwocie 50.000 zł wpłacił. Spółdzielnia zawiadomiła go dnia 8.VI.1960 r. o podwyższeniu kosztów budowy do kwoty 189.000 zł, a w dniu 15.XI.1960 r. do kwoty 202.639 zł. Powód dopłacił różnicę i w grudniu 1960 r. otrzymał domek do użytku, do którego też wprowadził się, mimo że domek nie był wykończony, tak że powód wykończył go własnym kosztem. Następnie pismem z 5.X.1961 r. spółdzielnia zawiadomiła powoda, że koszt budowy tego domu został ustalony na 210.291 zł 37 gr, przy czym zastrzegła się, że suma ta nie obejmuje dalszych kwot spornych między nią a b. kierownikiem technicznym oraz przedsiębiorstwem robót remontowo-budowlanych. Powód nie uznał tego rozliczenia. W związku z tym decyzją Rady Spółdzielczej z dnia 25.I.1962 r. na podstawie § 17 statutu został wykluczony ze Spółdzielni z powodu niewykonania swych zobowiązań wobec Spółdzielni. Powołany przez powoda rzeczoznawca zbadał za zgodą zarządu rozliczenie i stwierdził, że powód nic Spółdzielni nie jest dłużny. Jednakże odwołanie powoda nie zostało uwzględnione przez walne zgromadzenie członków, które uchwałą z dnia 1 kwietnia 1962 r. utrzymało w mocy decyzję rady. Następnie zarząd Spółdzielni pismem z dnia 11 kwietnia 1962 r. zawiadomił powoda, że koszt budowy został ustalony na kwotę 236.815 zł.W odpowiedzi na pozew Spółdzielnia wykazała obiektywne przyczyny zwyżki kosztów oraz podała, że powód pomimo przedłużenia mu wyznaczonego terminu do 31.XII.1961 r. nie sprawdził rozliczenia i nie wpłacił reszty wkładu, dokonane zaś przez jego rzeczoznawcę (inż. B.) rozliczenie przedstawił dopiero 22.II.1962 r. Na skutek zażalenia wniesionego przez powoda do Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. przeprowadzona została kontrola Spółdzielni przez lustratorów Oddziału C.Z.S.B.M. w R. Wyniki tej kontroli oraz dodatkowa opinia inż. B. wykazały - zdaniem pozwanej - prawidłowość wyliczenia dokonanego przez Zarząd w piśmie z dnia 11.IV.1962 r.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uchylił wymienioną uchwałę walnego zgromadzenia i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty procesu. Omawiając w uzasadnieniu dokonane rozliczenia, Sąd Wojewódzki podniósł, że powód w toku procesu uznał za prawidłowe dokonane przez inż. B. wyliczenia kosztów budowy na sumę 224.233 zł, zastrzegając jednak potrzebę uwzględnienia dokonanych przez siebie nakładów na sumę 15.810 zł. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego wyliczenie strony pozwanej co do pewnych różnic jest wątpliwe i jako takie nie mogło stanowić podstawy do wykluczenia powoda ze spółdzielni, zwłaszcza że ostateczne rozliczenie doręczono powodowi dopiero po tym wykluczeniu oraz że powód, żyjąc z pracy rąk i mając na utrzymaniu żonę i dwoje dzieci, wpłacił już 216.232 zł.W rewizji pozwana Spółdzielnia wnosi o zmianę tego wyroku i oddalenie powództwa lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu od powoda, zarzucając naruszenie art. 21 i 38 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału i niedostateczne rozpoznanie podstaw i motywów działania organów Spółdzielni.W odpowiedzi na rewizję powód wnosi o oddalenie rewizji i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu w II instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca uważa za sprzeczne z zebranym materiałem ustalenie Sądu, że powód otrzymał dom nie wykończony i że własnymi kosztami przeprowadził adaptacje. Zarzut ten jest chybiony o tyle, że okoliczność ta nie stanowiła nawet ubocznej przesłanki rozstrzygnięcia, do czego zresztą potrzebne byłoby szczegółowe ustalenie, jakie mianowicie roboty i na jaką sumę zostały dokonane. Tego zaś uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera.Wbrew zaś wywodom rewizji Sąd Wojewódzki należycie rozpoznał podstawy i motywy działania organów Spółdzielni co do wykluczenia powoda. Kilkakrotne podwyższanie kosztów budowy, chociaż wywołane przyczynami obiektywnymi, mogło wzbudzić u powoda uzasadnione wątpliwości co do zasadności rozliczeń, zwłaszcza że to rozliczenie, które doręczono mu przed zapadnięciem decyzji o wykluczeniu, nie było pełne i zastrzegało możliwość objęcia dalszych kwot. Niesporny zaś fakt, że ostateczne rozliczenie zostało dokonane przez Spółdzielnię dopiero po wykluczeniu powoda, wskazuje na to, iż działanie organów Spółdzielni co do wykluczenia powoda było zbyt pochopne.Niesłuszny jest więc także zarzut rewizji naruszenia prawa materialnego. Przepis statutu spółdzielni budowlano-mieszkaniowej przewidujący możliwość wykluczenia ze spółdzielni członka w razie niewykonywania zobowiązań wobec spółdzielni (§ 17) może stanowić podstawę do takiego wykluczenia tylko o tyle, o ile to niewykonanie zobowiązań jest zawinione przez członka (art. 21 § 1 ustawy o spółdz.).Przedstawione okoliczności faktyczne wyłączają możliwość uznania winy powoda co do nieuregulowania kwoty, jaka ewentualnie należy się jeszcze od niego z tytułu wkładu budowlanego.Z tych względów oraz na mocy art. 100 i 373 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.