II CR 352/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Trybulski. Sędziowie SN: J. Szachułowicz (sprawozdawca), Z. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Leona M. przeciwko Przedsiębiorstwu Przemysłowo-Handlowemu Centrali Rybnej w P. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 maja 1978 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w Poznaniu oddalił powództwo o zapłatę. Swoje rozstrzygnięcie oparł na ustaleniach, że powód był przewoźnikiem i posiadał zezwolenie na prowadzenie transportowej działalności zarobkowej samochodem ciężarowym marki Star i w ramach tego zezwolenia był uprawniony do świadczenia usług transportowych również na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej.W dniu 27.VI.1977 r. strony zawarły umowę najmu samochodu do przewozu towarów pozwanej Centrali. Do skuteczności zawarcia umowy przewozu przez osobę fizyczną z jednostką gospodarki uspołecznionej na zakres usług wymienionych w umowie stron potrzebna była zgoda Wydziału Komunikacji, co jednoznacznie wynika z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej (Dz. U. Nr 53, poz. 297). Ponieważ przed wyrażeniem zgody przez Wydział Komunikacji powód został zatrudniony, Wydział wyraził jedynie zgodę na zatrudnienie powoda do dnia 31.VII.1977 r. Po tej dacie nie został on już dopuszczony do pracy, wobec czego powód uznał, że strona pozwana nie zachowała warunków umowy, a w szczególności § 15 umowy, który przewidywał możliwość jej rozwiązania przez każdą ze stron za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w takich warunkach wcześniejsze wypowiedzenie umowy przez pozwaną nie może rodzić obowiązku zapłaty odszkodowania.Wyrok ten zaskarżyła strona powodowa, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia kwoty 128.964 zł bądź jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Zdaniem skarżącego umowa łącząca strony była zawarta na piśmie i powinna być również wypowiedziana w tej samej formie. Dalej skarżący twierdzi, że na pozwanej Centrali spoczywał obowiązek uzyskania zatwierdzenia umowy. Sąd wadliwie ocenił materiał dowodowy w sprawie, gdyż powód w czasie zawarcia umowy z pozwaną Centralą miał rozwiązany stosunek umowny o przewóz z OPHO i dlatego nie można podzielić stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że skarżący otrzymał zlecenie wykonywania jeszcze innych przewozów na rzecz OPHO, a zatem nie mógł ponieść szkody.Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.W sprawie jest bezsporne, że umowa zawarta między stronami w dniu 27.VI.1977 r. stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej (Dz. U. Nr 53, poz. 297) powinna być zatwierdzona przez Wydział Komunikacji. W wypadku gdy do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej i osoba ta odmówi wyrażenia swej zgody, czynność prawna jest nieważna. Strona pozwana dopełniła swojego obowiązku zwrócenia się do Wydziału Komunikacji o zatwierdzenie umowy, lecz wyrażona odmowa pociągnęła za sobą nieważność zawartej umowy. Nieważność umowy wywołuje taki skutek, jakby umowa nie była zawarta. Dlatego zarzut wadliwego wypowiedzenia umowy z powodu braku zachowania formy pisemnej nie jest trafny. Umowę można wypowiedzieć, gdy była ona skutecznie zawarta, natomiast w rozważanym wypadku nie było żadnych podstaw do wypowiadania nieważnej umowy, wystarczało udzielenie informacji o braku wyrażenia zgody przez Wydział Komunikacji.Nie jest przekonywający argument, że wyłącznie na pozwanej Centrali spoczywał obowiązek uzyskania zgody na zawarcie umowy. Na pozwanej spoczywał tylko obowiązek zawiadomienia o zawarciu umowy i przedstawienia jej osobie trzeciej do wyrażenia zgody.Wyrażenie jej lub odmowa leżą w granicach swobodnego oświadczenia woli osoby trzeciej opartego na własnych kryteriach ocen celowości i zasadności zawarcia umowy przez zainteresowane strony i dlatego brak jest podstaw do wysuwania zarzutu niedołożenia przez Centralę należytej staranności w uzyskaniu zgody Wydziału Komunikacji.Okoliczność, że w czasie odmowy wyrażenia wspomnianej zgody powód nie pozostawał w stosunku zlecenia z OPHO, nie ma wpływu na podważenie nieważności umowy. Dlatego rozstrzygnięcie Sądu oparte na założeniu nieważności umowy jest słuszne, w związku z czym przy zastosowaniu art. 387 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.