II CR 387/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Warman, M. KenigsbergSentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława L. przeciwko Przedsiębiorstwu Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Przemysłowymi w J. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Jeleniej Górze z dnia 21 lipca 1959 r.,zmienił pkt 1 zaskarżonego wyroku i umorzył postępowanie w części dotyczącej przywrócenia powoda do pracy; w pozostałej części rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktycznePismem z dnia 8.XI.1957 r. Dyrekcja pozwanego Przedsiębiorstwa rozwiązała z powodem umowę o pracę z powołaniem, jako podstawy rozwiązania, art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 18.I.1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11). Wnioskiem skierowanym do zakładowej komisji rozjemczej powód domagał się przywrócenia do pracy i 3-miesięcznego wynagrodzenia. Po uchyleniu odmownego orzeczenia komisji przez Zarząd Główny Zw. Zaw. Prac. Handlu sprawa stała się przedmiotem postępowania sądowego.Sąd Powiatowy w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 1.IX.1958 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.075 zł 95 gr tytułem odszkodowania odpowiadającego 3-miesięcznemu wynagrodzeniu za pracę i opatrzył wyrok rygorem natychmiastowej wykonalności. Sentencja tego wyroku nie zawiera rozstrzygnięcia żądania przywrócenia do pracy. W motywach wyroku ustalone zostało, że powód dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych przez przyjęcie do sprzedaży w sklepie towaru dostarczonego przez osoby prywatne. Pozwany nie uzyskał jednak zgody rady zakładowej na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 7 ust. 1 dekr. z dnia 18.I.1956 r.) i z tej przyczyny rozwiązanie umowy nastąpiło z naruszeniem przepisów cytowanego dekretu. Sąd uznał jednak - w motywach orzeczenia - że nie można wymagać od pozwanego, by nadal zatrudniał powoda, i z tego względu nie zostało orzeczone przywrócenie do pracy.Powyższy wyrok zaskarżony został tylko rewizją pozwanego przedsiębiorstwa. Sąd Wojewódzki wyrokiem z 22.IV.1959 r. zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Wojewódzki udzielił wskazówek tej treści, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy, po ustaleniu braku zgody rady zakładowej na zwolnienie powoda, powinien orzec o całości jego żądań (tj. o przywróceniu do pracy i odszkodowaniu) bez badania merytorycznej słuszności zwolnienia.Na podstawie udzielonych wytycznych Sąd Powiatowy - bez zbędnego dalszego postępowania dowodowego - wyrokiem z dnia 21.VII.1959 r. przywrócił powoda do pracy i zasądził 3-miesięczne odszkodowanie.Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy prawomocny wyrok Sądu Powiatowego rewizją nadzwyczajną wniesioną w terminie 6-miesięcznym. Skarżący wnosi o zmianę wyroku przez umorzenie postępowania w części dotyczącej przywrócenia do pracy oraz przez obniżenie zasądzonego odszkodowania do kwoty 1.353 zł 15 gr, stanowiącej jednomiesięczne wynagrodzenie za pracę.Powód, domagając się oddalenia rewizji nadzwyczajnej, wyjaśnił na rozprawie przed Sądem Najwyższym, że zasądzoną powyższym wyrokiem Sądu Powiatowego kwotę 4.075 zł 45 gr otrzymał w całości już we wrześniu 1958 r. Ponadto wyjaśnił, że po zwolnieniu z pracy u pozwanego chorował, leczył się i ostatecznie zaliczony został do III grupy inwalidów. Powód okazał decyzję rentową o przyznaniu renty inwalidzkiej po 639 zł 20 gr miesięcznie oraz orzeczenie lekarskie stwierdzające, że nadaje się on tylko do pracy lekkiej i wykonywanej na siedząco.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sentencja wyroku Sądu Powiatowego z dnia 1.IX.1958 r. nie zawierała rozstrzygnięcia o przywróceniu do pracy, a powód nie żądał uzupełnienia wyroku w tym przedmiecie. Skarżący słusznie w związku z tym podnosi, że powyższy stan rzeczy nie dawał powodowi podstawy do skargi rewizyjnej. Powód, nie żądając uzupełnienia wyroku na podstawie art. 356 k.p.c., mógł już tylko wytoczyć nowe powództwo o roszczenie, które zostało pominięte bez jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sentencji o jego słuszności (por. orzecz. S.N. z dnia 22.IV.1952 r. C. 1040/52, N.P. z 1953 r. Nr 8-9). Słuszny jest także zawarty w rewizji nadzwyczajnej pogląd, że Sąd Wojewódzki nie był uprawniony do udzielania Sądowi pierwszej instancji wytycznych w kierunku uwzględnienia także roszczenia o przywrócenie do pracy. Roszczenie powoda w tym przedmiocie z punktu widzenia procesowego w sprawie niniejszej uznać należało za wygasłe. Przepis art. 380 § 2 k.p.c. nie dawał Sądowi rewizyjnemu uprawnienia do rozpoznania sprawy w sposób zmierzający do dalszego rozpoznania sprawy na niekorzyść strony odwołującej się od wyroku Sądu pierwszej instancji, skoro druga strona środka odwoławczego nie wniosła. Sąd Wojewódzki naruszył zatem zakaz reformationis in peius, uchylając ponadto w istocie orzeczenie nie istniejące. Niezrozumiałe okazuje się zresztą stanowisko Sądu Wojewódzkiego nakazujące przywrócenie powoda do pracy po ustaleniu, że brak było wymaganej zgody rady zakładowej. Ustalenie w tym przedmiocie zawierał już pierwszy wyrok Sądu Powiatowego. Ustalenie to było całkowicie prawidłowe i przez nikogo nie kwestionowane.W wyniku przedstawionego biegu sprawy uznać należy, że wygaśnięcie pod względem procesowym roszczenia powoda o przywrócenie do pracy prowadzi do zmiany zaskarżonego rewizją nadzwyczajną orzeczenia przez umorzenie postępowania w części dotyczącej tego roszczenia.Roszczenie w tym zakresie stało się także bezprzedmiotowe już po rozwiązaniu umowy w świetle okoliczności przytoczonych przez powoda i okazanych przez niego dokumentów. W szczególności trwała niezdolność do pracy na zajmowanym dotychczas stanowisku uniemożliwia uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy. Powód zaś, jako zdolny tylko do pracy lekkiej i wykonywanej na siedząco, nie mógł domagać się przywrócenia go na stanowisko sprzedawcy sklepowego.Dalszą jednak część zaskarżonego wyroku należało utrzymać w mocy. Zgodnie z uchwałą Składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26.X.1959 r. 1 CO 27/59 "Nieprzytoczenie w pisemnym oświadczeniu zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy powoduje nieważność tego oświadczenia". Pozwany nie przytoczył konkretnej przyczyny zwolnienia powoda, ograniczając się do powołania przepisu i przytoczenia ustawowej hipotezy. W tej sytuacji stosunek pracy - wobec nieważności oświadczenia zakładu pracy - trwał nadal i żądanie powoda co do dalszego zatrudnienia rozumieć należało jako żądanie dopuszczenia do pracy. Powód jednak - jak już zaznaczono - chorował. Nie mógłby zatem realnie żądać dopuszczenia go do rzeczywistego świadczenia pracy, zachował jednak prawo do wynagrodzenia za okres choroby nie przekraczający 3 miesięcy (art. 19 rozp. o prac. um.), po którym to okresie mogło zresztą nastąpić rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie art. 3 dekretu z 18.I.1956 r. Z tych przyczyn nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że powód nadużywa swego prawa (art. 3 p.o.p.c.), domagając się odszkodowania nie przekraczającego 3-miesięcznego wynagrodzenia, zwłaszcza w obliczu umorzenia wszczętego przeciw niemu postępowania karnego i spornej w sprawie jego odpowiedzialności za manko.W rezultacie zarzut naruszenia art. 11 dekretu z dnia 18.I.1956 r. okazał się bezprzedmiotowy, a wniosek rewizji nadzwyczajnej o obniżenie zasądzonej powodowi sumy - ulegający oddaleniu (art. 383 k.p.c.).