II CR 45/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Niejadlik, K. Olejniczak.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława P. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - I Inspektorat w W. i Arturowi W. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 23 października 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną na rzecz powoda sumę 64.794 zł z odsetkami podwyższył do sumy 74.794 zł z odsetkami; uchylił ten wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie dalszych 6.300 zł z odsetkami, dotyczącej początkowego terminu odsetek i oddalającej powództwo o zasądzenie dalszych kwot po 525 zł miesięcznie z odsetkami, a także w części orzekającej o kosztach procesu i o obciążeniu kosztami sądowymi, i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej; poza tym oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWedług ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego w dniu 10.X.1976 r. powód w wyniku wypadku komunikacyjnego doznał złamania spiralnego trzonu, a także - głowy lewej kości ramieniowej z przemieszczeniem i zwichnięciem w stawie oraz oderwania guzka tej kości, przy czym w trakcie leczenia wystąpiły powikłania w postaci zapalenia kości, przetoki i stawu rzekomego. W konsekwencji doszło do braku ruchu w barku, przy zachowaniu ruchu w stawie łokciowym.Zaświadczenia z zakładu pracy powoda z września i listopada 1978 r. uzasadniają stanowisko, że obecnie zarobki pracownika o podobnych kwalifikacjach i stażu pracy jak powoda wynoszą 5.274 zł miesięcznie. Przy założeniu zarobków we wspomnianej wysokości zostaje od dnia 6.IV.1978 r. zasądzona renta uzupełniająca. Tytułem renty zaległej powodowi przypada 26.294 zł, a tytułem kosztów dodatkowego odżywiania - 4.500 zł. Co się tyczy zadośćuczynienia, to powodowi należałoby się 70.000 zł, ale powód otrzymał 36.000 zł ze zbiegu dwóch ubezpieczeń (następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych z obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym) i stąd z tego tytułu powodowi przypada 34.000 zł. Zasądzenie łącznej sumy 64.794 zł następuje z odsetkami od dnia wniesienia pozwu, tj. - od dnia 6.IV.1978 r.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Ani okoliczność, że do wypadku doszło w sytuacji, gdy powód jako działacz jechał na zawody motocyklowe, ani okoliczność, że kierowca, który spowodował wypadek, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa ruchu, w ogóle nie wiążą się z wysokością sumy tytułem zadośćuczynienia. Natomiast na tle niewadliwie poczynionych ustaleń, a także - pozostałych twierdzeń rewizji, zwłaszcza co do tego, że doznany przez powoda uraz wywołał trwały skutek oraz inwalidztwo, brak podstaw do przyjęcia, żeby Sąd Wojewódzki dopuścił się błędu uznając, że w okolicznościach sprawy odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.) stanowi 70.000 zł. Jednakże do rewizji powód dołączył karty informacyjne dotyczące jego dalszego leczenia, w szczególności zabiegu operacyjnego stawu rzekomego oraz przeszczepu. Przy uwzględnieniu tych nowych faktów, art. 445 § 1 k.c. uzasadnia podwyższenie wspomnianej sumy do 80.000 zł.Przeto co do 10.000 zł wyrok ulega zmianie na korzyść powoda (art. 368 pkt 6, art. 390 § 1 k.p.c.).W sprawie jest bezsporne, że suma ubezpieczenia z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych wynosi 40.000 zł, a PZU wypłacił powodowi z tego ubezpieczenia, przy przyjęciu jego 45% trwałego inwalidztwa, świadczenie w wysokości 18.000 zł. Ponadto PZU określił "zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę" (tj. świadczenie z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej) na 36.000 zł, i po potrąceniu wyżej wspomnianych 18.000 zł, wypłacił powodowi świadczenie w wysokości pozostałych 18.000 zł. Wypłata tych ostatnich (drugich) 18.000 zł została więc dokonana na poczet określonej przez Sąd Wojewódzki sumy tytułem zadośćuczynienia i jako składnik tej sumy musiała być na nią zaliczona.Natomiast co się tyczy wypłaty pierwszych 18.000 zł z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych, to należy mieć na względzie, że w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. - w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274 ze zm.) suma ubezpieczenia z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków wynosi 40.000 zł, a świadczenia przy 45% inwalidztwie - 18.000 zł, przy czym w myśl § 21 powołanego rozporządzenia świadczenie z tego obowiązkowego ubezpieczenia zalicza się na poczet obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Pkt 2 zd. ostatnie porozumienia II pomiędzy GKKFiT a PZU z dnia 31 stycznia 1976 r. głosi, że w razie zbiegu ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych z obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym następstw nieszczęśliwych wypadków PZU wypłaca świadczenie z wyższej sumy ubezpieczenia. Zresztą również § 39 rozporządzenia stanowi, że w razie zbiegu dobrowolnego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków wynikającego z umowy ubezpieczenia, zawartej przez jednostkę gospodarki uspołecznionej na jej koszt, z obowiązkowym ubezpieczeniem następstw nieszczęśliwych wypadków z ruchu pojazdów mechanicznych PZU wypłaca świadczenie z wyższej sumy ubezpieczenia. Stąd - ze względu na powołane unormowanie w zakresie skutku zbiegu dwóch ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków - w sytuacji gdy suma ubezpieczenia z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych jest niższa niż suma z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, PZU wypłaca jedno świadczenie, mianowicie z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, a to świadczenie zostaje zaliczone na poczet świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (§ 21 rozporządzenia). Z powyższego wynika, że świadczenie z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych zostaje zaliczone na poczet świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej do wysokości świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków. W sytuacji więc gdy sumy ubezpieczeń z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych i z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków mają tę samą wysokość, i stąd świadczenia z tych sum wyrażają się tymi samymi kwotami, cała suma świadczenia z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków członków klubów sportowych, jako równa świadczeniu z obowiązkowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, zostaje zaliczona na poczet świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (pkt 2 zd. ostat. porozumienia II, § 39 w zw. z § 21 rozporządzenia).Na tle tego, co powiedziano, rewizja powoda w przedmiocie zaliczenia 36.000 zł na sumę tytułem zadośćuczynienia okazuje się więc nie usprawiedliwiona (art. 387 k.p.c.).Z kolei co się tyczy odsetek, to wprawdzie powód domagał się ich "od dnia pozwu", tj. - od dnia 6.IV.1978 r., jednakże w sprawie (art. 321 § 2 k.p.c.) rzeczą Sądu Wojewódzkiego było zasądzić je za rzeczywisty okres opóźnienia, przy czym określenie początkowego terminu tego opóźnienia powinno było nastąpić przy uwzględnieniu dyspozycji § 38 ust. 1 rozporządzenia (art. 368 pkt 5 i 3 k.p.c.).Wreszcie - jeżeli chodzi o wysokość renty uzupełniającej, to do akt sprawy nie są dołączone akta rentowe, a w rewizji powód utrzymuje, że zakład pracy, w którym był zatrudniony, podał do ZUS-u oraz do Sądu Wojewódzkiego różną wysokość jego zarobków, mianowicie - do ZUS-u zarobki średnie po 5.799 zł miesięcznie, do Sądu Wojewódzkiego zaś - zarobki średnie po 5.053 zł miesięcznie, a hipotetyczne po 5.274 zł miesięcznie. Pierwsze dane stanowiły podstawę decyzji ZUS-u z dnia 31.V.1977 r. co do renty inwalidzkiej, drugie - przesłankę określenia przez Sąd Wojewódzki renty uzupełniającej. Sąd Wojewódzki zaś dysponując aktami rentowymi powoda, musiał mieć wątpliwości co do wysokości jego zarobków, skoro w tej kwestii skierował pismo do ZUS-u, ale do wyjaśnienia wysokości zarobków powoda nie doszło.W konsekwencji, wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie renty uzupełniającej zaległej w zaskarżonej sumie 6.300 zł oraz - renty uzupełniającej bieżącej po 525 zł miesięcznie nie może być utrzymany w mocy (art. 368 pkt 3 k.p.c.).Przeto orzeczono jak w sentencji.