II CR 601/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: B. Łubkowski, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stefanii R. przeciwko Stefanowi G. o zapłatę, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Bielsku-Białej z dnia 20 listopada 1970 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Bielsku-Białej.Uzasadnienie faktycznePowódka, jako administrator nieruchomości, żądała zasądzenia od pozwanego, prowadzącego warsztat rzemieślniczy wyprawy i farbowania skór, kwoty 4.868 zł z odsetkami z tytułu kosztów wywozu odpadków powstających w wyniku działalności tego warsztatu za okres od 1 stycznia 1968 r. do 31 sierpnia 1970 r.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając, że poza płaceniem czynszu nie ma obowiązku pokrywania kosztów eksploatacji budynku oraz że odpadki wywozi sam bądź są one zabierane przez różnych ludzi.Sąd Powiatowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 20 listopada 1970 r. sygn. akt I 1 C 2097/70 powództwo oddalił. Sąd Powiatowy przyjął, że wynajmujący uprawniony jest do pobierania od najemców jedynie kwot wymienionych w art. 5 ustawy o prawie lokalowym. Koszt usuwania śmieci stanowi część kosztów eksploatacji budynku i dlatego obciąża wynajmującego (rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 5 sierpnia 1965 r. - Dz. U. Nr 35, poz. 226 i 227).W toku rozpoznawania rewizji powódki od tego wyroku nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu następujące zagadnienia budzące poważne wątpliwości:a)czy koszty wywozu odpadków powstałych w wyniku działalności warsztatu rzemieślniczego, prowadzonego w lokalu użytkowym, należy uważać za koszty eksploatacji budynku, o jakich mowa w § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 5 sierpnia 1965 r. w sprawie określenia kosztów eksploatacji i bieżących remontów oraz drobnych napraw obciążających najemcę, zasad odnawiania lokali i wykonywania przez najemcę koniecznych napraw (Dz. U. Nr 35, poz. 227)?b)jeśli tak, to czy najemca lokalu użytkowego obowiązany jest, oprócz płacenia czynszu, pokrywać koszty wywozu takich odpadków, jeżeli czynsz nie wystarcza na pokrycie tych kosztów i innych wydatków (jak podatki itp.)?c)czy na istnienie obowiązku pokrywania kosztów wywozu takich odpadków ma wpływ okoliczność, że budynek jest własnością cudzoziemca dewizowego (§ 16 in fine rozporządzenia Ministrów Gospodarki Komunalnej i Finansów z dnia 5 sierpnia 1965 r. w sprawie zarządu budynków sprawowanego przez wynajmujących nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 35, poz. 226)?Sąd Wojewódzki powyższe zagadnienia przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia.Sąd Najwyższy z mocy art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c. przejął sprawę do rozpoznania. Sprawa bowiem nie została dostatecznie wyjaśniona, aby można było stwierdzić, że ze stanu faktycznego sprawy wynikły powyższe zagadnienia prawne.W szczególności, wbrew stanowisku Sądu Powiatowego i Wojewódzkiego, stroną powodową w sprawie nie może być administratorka nieruchomości, bo działać ona może w procesie jedynie jako pełnomocnik procesowy (art. 87 § 1 k.p.c.) w imieniu osoby, której majątkiem zarządza. Pełnomocnictwem procesowym nie jest upoważnienie podpisane przez Aleksandra M. Jest to bowiem pełnomocnictwo do zarządzania jego nieruchomością i nie spełnia wymagań z art. 88 w związku z art. 91 k.p.c. przewidzianych dla pełnomocnictwa procesowego, czy to ogólnego, czy też szczególnego. Poza tym brak dowodu, że Aleksander M. jest rzeczywiście właścicielem nieruchomości, w której znajduje się sporny lokal. Wiadomo tylko, że wymieniony zamieszkuje w C.Jeżeli chodzi o kwestię, na kim spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów wywozu odpadków, powstałych w wyniku działalności przemysłowej lokatora: czy na wynajmującym, czy na najemcy, to zwrócić należy uwagę na to, że jeśli usługi w tym zakresie wykonują przedsiębiorstwa podlegające prezydiom rad narodowych, to zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 uchwały nr 185 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1958 r. w sprawie przekazania prezydiom rad narodowych uprawnień do ustalania opłat i stawek taryfowych za niektóre usługi i świadczenia komunalne (M.P. Nr 61, poz. 344) opłaty te i stawki ustalają powyższe prezydia. Należałoby więc wyjaśnić, jak stawki te i opłaty zostały uregulowane na terenie Bielska-Białej. Z pozwu oraz dołączonych do akt kwitów wynika, że należność za wywóz śmieci od lokalu użytkowego pozwanego, obliczona od powierzchni użytkowej, wynosiła do dnia 1.VI.1969 r. 42 gr za 1 m2 miesięcznie, a od tego dnia została podwyższona do kwoty 1,25 zł za 1 m2 miesięcznie. Łącznie należność z tego tytułu wynosiła do dnia 1.VI.1969 r. 81,60 zł miesięcznie, a od tego dnia 242,87 zł miesięcznie. W tej sytuacji istotne dla zajęcia stanowiska w kwestii, kogo wydatek ten ma obciążać, jest wyjaśnienie, czy wynajmujący jest w stanie pokryć ten wydatek z czynszu uiszczanego przez pozwanego, przy czym należy uwzględnić, że czynsz ten służy na pokrycie podatków i innych wydatków związanych z eksploatacją budynków i ich administracją.Należy zwrócić uwagę na to, że sytuacja w niniejszej sprawie jest zupełnie inna niż wtedy, gdy obie strony umowy najmu są jednostkami gospodarki uspołecznionej; do tej drugiej sytuacji odnosi się orzeczenie Głównej Komisji Arbitrażowej z dnia 9.XII.1961 r. III-66/8/61, wedle którego wynajmujący nie może domagać się dodatkowych opłat za wywóz śmieci. Inna też jest sytuacja, gdy chodzi o stosunek najmu lokalu mieszkalnego, gdyż wówczas wchodzą w grę inne założenia polityczne i społeczne.Natomiast jeśli najemcą jest przedsiębiorca prywatny i chodzi o lokal, który jest przeznaczony na rozwijanie jego działalności przemysłowej (rzemieślniczej, usługowej, handlowej), to brak jakichkolwiek podstaw, aby wynajmujący uczestniczył w kosztach prowadzenia takiego przedsiębiorstwa i aby taki przedsiębiorca był "dofinansowywany" przez wynajmującego, który z reguły znajduje się w sytuacji materialnej dużo gorszej od najemcy lokalu użytkowego.Stanowisko powyższe jest aktualne bez względu na to, czy wynajmującym jest krajowiec, czy też cudzoziemiec dewizowy.Oczywiście, nie uchybia to wszystko przepisom dewizowym, dotyczącym obrotu środkami pieniężnymi między krajowcami a cudzoziemcami dewizowymi. Przy tej okazji należy zwrócić uwagę na to, że gdyby właściciel nieruchomości był cudzoziemcem dewizowym, to wówczas wpis przypadający od pozwu i rewizji musiałby zostać uiszczony zgodnie z przepisami dewizowymi.Z tych wszystkich względów, wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, z mocy art. 368 pkt 3 i 388 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.