II CR 753/90

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 26 września 1991 r. sprawy z powództwa Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych w W. przeciwko "Inter-Polcom" - Spółce z o.o. w G. o nakazanie zaniechania używania nazwy firmy na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 28 maja 1990 r. IX Go 351/90 oddala rewizję i zasądza od powodowej Izby Przemysłowo-Handlowej Inwestorów Zagranicznych w W. na rzecz pozwanej Spółki "Inter-Polcom" w G. kwotę 70.000 zł kosztów postępowania za instancję rewizyjną.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa - Izba Przemysłowo-Handlowa Inwestorów Zagranicznych w W. - wnosiła o nakazanie pozwanej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "Inter-Polcom" w G., aby zaniechała używania w swojej nazwie firmy zwrotu "Inter-Polcom".Strona pozwana nie uznała żądania pozwu i wnosiła o jego oddalenie w całości z zasądzeniem kosztów procesu.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo i obciążył stronę powodową obowiązkiem zapłaty na rzecz pozwanej spółki kwoty 58.500 zł kosztów procesu.W uzasadnieniu tego orzeczenia zostały przytoczone ustalenia, z których wynika, że utworzona - na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz. U. z 1985 r. Nr 13, poz. 58) - Polsko-Polonijna Izba Przemysłowo-Handlowa przyjęła do swego statutu i nazwy zwrot "Inter-Polcom". Po wejściu w życie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. z 1988 r. Nr 41, poz. 325) wymieniona Izba została przekształcona w Izbę Przemysłowo-Handlową Inwestorów Zagranicznych w W., która nie używała w swej firmie zwrotu "Inter-Polcom". Dnia 29 września 1989 r. wpisana została do rejestru handlowego Sądu Rejonowego (Gospodarczego) w G. pozwana Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "Inter-Polcom" z siedzibą w G. Nadto Sąd orzekający podkreślił, że nie tylko pełna nazwa obu stron jest odmienna. Odmienny jest także zakres działania gospodarczego i formy organizacyjne. Nie pokrywają się także siedziby stron, co wyklucza możliwość pomyłek lub utożsamiania tych stron. Wbrew twierdzeniom strony powodowej przyjęcie przez pozwaną Spółkę fragmentu nazwy poprzedniczki prawnej powodowej Izby nie stanowi - zdaniem Sądu orzekającego - zagrożenia dobra osobistego powódki ani dobrej sławy, na którą strona powodowa się powoływała.Rewizję złożyła powodowa Izba Przemysłowo-Handlowa. Wskazując na podstawy rewizyjne przewidziane w art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c. skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości z zasądzeniem kosztów procesu za obie instancje.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalona w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (Dz. U. z 1988 r. Nr 41, poz. 325 z późn. zm.) nazwa powodowej Izby (mającej osobowość prawną) została określona w brzmieniu: Izba Przemysłowo-Handlowa Inwestorów Zagranicznych. Używając skróconej nazwy ustawodawca posługuje się w przytoczonej ustawie nazwą "Izba" bez dalszych dodatków lub przyrostków. Stwierdzając w art. 43 k.c., że przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych, ustawodawca przesądził, iż katalog dóbr osobistych wyszczególnionych w art. 23 k.c. uzupełnia w odniesieniu do osób prawnych - nazwą osoby prawnej. Nazwa ta jest dominująca w zespole środków indywidualizujących i wyróżniających określoną osobę prawną od innych podmiotów. Z istoty funkcji indywidualizującej nazwa może być tylko jedna. Można - w świetle powołanych przepisów - przyjąć, że nazwa osoby prawnej jest odpowiednikiem imienia i nazwiska osoby fizycznej i - jak to wynika z przytoczonych przepisów - nazwa podlega ochronie przewidzianej dla dóbr osobistych osób prawnych. Zestawienie nazwy powodowej Izby w jej ustawowym pełnym brzmieniu z nazwą (firmą) pozwanej Spółki wskazuje, że w ogóle nie występują zbieżne, a nawet podobne elementy w nazwach obu stron. Wyklucza to możliwość ujawnienia się nie tylko kolizji między podmiotami oznaczonymi tymi nazwami, lecz wyklucza także możliwość istnienia błędu u kontrahentów każdego z tych podmiotów. Pozwana Spółka, mająca siedzibę w G., jako przedmiot swej działalności określiła m.in. produkcję w branży odzieżowej, chemicznej, budowlanej, artykułów spożywczych, chemicznych oraz sprzętu medycznego, a także różnorodne usługi. Powodowa Izba, mająca siedzibę w W. i skupiająca jako członków podmioty zagraniczne określone w przytoczonej ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych (które potwierdziły swoją przynależność do Izby), działania własne i swoich organów ogranicza do swych członków. W szczególności reprezentuje interesy gospodarcze członków Izby, udziela im ochrony i pomocy w rozwiązywaniu problemów ekonomicznych, organizacyjnych i prawnych, związanych z podejmowaniem oraz prowadzeniem przez zagraniczne podmioty działalności gospodarczej. Powodowa Izba powstała z przekształcenia istniejącej przed jej powstaniem Polsko-Polonijnej Izby Przemysłowo-Handlowej. Nie zawiera ona, ani żaden z jej organów, w swojej nazwie zwrotu "Inter-Polcom". Nie wnikając w różnice strukturalne i zakres kompetencji obu tych Izb, nie ulega wątpliwości, że dodatek "Inter-Polcom" nie należy do nazwy Izby powodowej i nie spełnia funkcji indywidualizującej nazwę tej Izby. Nastąpiło to z woli ustawodawcy. Powodowa Izba powinna posługiwać się wyłącznie nazwą w ustawie określoną. Nie nastąpiło naruszenie prawa do nazwy. Działanie pozwanej Spółki nie jest - w rozważanym zakresie - bezprawne. Nie używa ona i nie eksploatuje nazwy powodowej Izby. Oddalenie żądania w świetle art. 43 w zw. z art. 23 i 24 k.c. było zatem uzasadnione. Żądanie strony powodowej nie mogło być uwzględnione także na podstawie przepisów kodeksu handlowego normujących dobór firmy (art. 35 i n.) oraz przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, do których odsyła art. 35 § 2 k.h. Utrzymane w mocy postanowienia tego kodeksu nie mają zastosowania do podmiotów gospodarczych, które nie są spółkami handlowymi. Nadto kodeks handlowy wprowadza wprawdzie zasadę wyłączności, lecz ogranicza działanie tej zasady do określonego w przepisie art. 35 k.h. terenu działalności. Przepis ten stanowi, że nowa firma powinna się odróżniać dostatecznie od firm w tej samej miejscowości, do rejestru handlowego wpisanych lub zgłoszonych. Dopuszcza zatem, aby nowa firma nie spełniała wymagania określonego w art. 35 § 1 k.h. w stosunku do firm zarejestrowanych, lecz mających siedzibę w innej miejscowości.Reasumując, stwierdzić należy, że w obowiązujących przepisach nie istnieje podstawa do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Dlatego skarga rewizyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw oraz podstaw z urzędu uwzględnianych podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.). O kosztach procesu za instancję rewizyjną orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c.