II CSK 210/17

Sygn. akt II CSK 210/17 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku S. G. przy uczestnictwie M. K. i E. J. o dział spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 października 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania E. J. od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt XV Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddala wnioski uczestniczki postępowania M. K. i wnioskodawcy o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd Okręgowy w . – po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy i uczestniczek postępowania – postanowienie Sądu Rejonowego w P., którym dokonano działu spadku, zmienił częściowo, oddalił wszystkie apelacje w pozostałym zakresie i orzekł, że wnioskodawca i uczestniczki postępowania ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie. Zaskarżając postanowienie w części dotyczącej rozliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność spadkodawczyni (pkt I litera F), pełnomocnik uczestniczki E. J. wniosek o przyjęcie 2 skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłance przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia funkcjonującym na rzecz państwa, a więc w interesie publicznym. Stoi ona przede wszystkim na straży wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego. Sąd Najwyższy już w okresie obowiązywania kasacji, będącej zwyczajnym środkiem odwoławczym, podkreślał, że podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jursprudencji (postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 147). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, nie jest trzecią instancją sądową. Sąd kasacyjny nie sądzi sprawy, lecz rozpoznaje skargę kasacyjną w interesie publicznym, wyjaśniając istotne zagadnienie prawne, dokonując wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów bądź usuwając z obrotu prawnego orzeczenia wydane w 3 postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe. Dlatego nie każda skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Ograniczenia środków zaskarżenia są znane współcześnie w różnych ustawodawstwach. Są one zgodne z zaleceniami Rady Europy, które zmierzają do ograniczenia liczby instancji oraz zezwalają na wprowadzenie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, już w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, iż ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne ani z Konstytucją, ani z postanowieniami wiążących Polskę konwencji międzynarodowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1998 r., I PZ 54/97, OSNAPUS 1999, nr 3, poz. 92, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1998 r., I PZ 67/98, OSNAPUS 2000, nr 2, poz. 65 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r. III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Takie stanowisko wyraził również Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, poz. 14). W niniejszej sprawie nie występuje wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania istotne zagadnienie prawne. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozmienieniu art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 r. Nr 7 - 8, poz. 51; z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, nie publ.). 4 Rozumianemu w wyżej przedstawiony sposób istotnemu zagadnieniu prawnemu nie opowiada podniesiona przez skarżącą kwestia „czy przedmiotem postępowania o dział spadku, w myśl art. 689 k.p.c., może być roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej spadkobiercy przed otwarciem spadku przez jednego ze spadkobierców bądź roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (…)”. Skarżąca nie przedstawiła przekonujących argumentów, że podniesiona kwestia budzi poważne wątpliwości i decyduje o istotności – w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. – przedstawionego zagadnienia prawnego. Uzasadniając omawianą przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie przedstawił też jurydycznego wywodu zawierającego szczegółową i pogłębioną argumentację prawną przekonującą o istnieniu rozbieżności ocen dotyczących wskazanego zagadnienia prawnego. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 3989 § 2 k.p.c.). Wniosek wnioskodawcy i uczestniczki M. K. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostały oddalone z powodu braku podstaw do odstąpienia od zasady przewidzianej w art. 520 § 1 k.p.c. w związku art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., III CKN 497/98, OSNC 2000, nr 6, poz. 116, i z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, OSNC 2011, nr 7 - 8, poz. 88). aj