II CSK 211/15

Sygn. akt II CSK 211/15 POSTANOWIENIE Dnia 2 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski w sprawie z wniosku J. H. i R. L. przy uczestnictwie J. D. o zniesienie współwłasności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II Ca 242/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od wnioskodawców na rzecz uczestnika postępowania kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni oraz usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie ujawniły się przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności przemawiające za przyjęciem skargi do rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawców J. H. i R. L. w skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2014 r., wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oparł na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c. W ocenie autora skargi kasacyjnej istotne zagadnienie prawne sprowadzało się do dwóch pytań. Pierwsze pytanie: „czy poczynienie całkowicie nowych i odmiennych ustaleń faktycznych na podstawie tych samych dowodów wcześniej kompleksowo ocenionych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i których ocena nie została przez sąd drugiej instancji uznana za oczywiście błędną jest dopuszczalne skoro pozbawia stronę prawa zakwestionowania tych nowych ustaleń naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania. Drugie pytanie: „czy za uczestnika posiadającego większość udziałów w prawie własności nieruchomości można uznać osobę, która co prawda formalnie jest współwłaścicielem nieruchomości jedynie w udziale wynoszącym 12/60, jednakże w wyniku wyraźnej zgody współwłaściciela posiadającego udziały w prawie własności wynoszące 32/60, osoba ta korzysta również z nieruchomości wspólnej 3 odpowiadającej wielkości udziału tego współwłaściciela (a zatem w praktyce dysponuje udziałami wynoszącymi 44/60), a ponadto współwłaściciel ten w toku postępowania o zniesienie współwłasności oświadczył, że nie oczekuje żadnych spłat i popiera przyznanie całości nieruchomości tej osobie”. Odnosząc się do sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej pytań podnieść należy, że przez istotne zagadnienie prawne rozumie się problem o charakterze prawnym powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozstrzygnięcie stwarza realne i poważne trudności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r. IV CSK 53/2013, nie publ.). Należy nadto wskazać, że jeżeli w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołuje się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, powinien to zagadnienie precyzyjnie sformułować i wskazać argumenty, które prowadzą do rozbieżnych ocen (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r. II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11). Powyższych wymagań pełnomocnik wnioskodawców nie spełnił. Przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pytania nie zostały poparte argumentacją, która świadczyłaby o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych. Pierwsze ze wskazanych z pytań nie zostało nadto sformułowane na tle konkretnego przepisu prawa mającego zastosowanie w sprawie (pkt III skargi). Z kolei wskazanie na potrzebę wykładni art. 328 § 2 k.p.c. w powiązaniu z art. 233 § 1 k.p.c., który nie może być podstawą skargi kasacyjnej, nie znajduje usprawiedliwienia. Podnieść należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124), mającej moc zasady prawnej „Sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji 4 bez przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania”. W sprawie nie wystąpiła więc przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2007 r., III CSK 61/07, OSNC 2008, nr 10, poz.119) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sprzeczność między ustaleniami przyjętymi przez sąd pierwszej i drugiej instancji, powstała w wyniku dokonanej przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych przez sąd pierwszej instancji, nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 382 k.p.c., chyba że w skardze kasacyjnej zostanie wykazane, iż ze względu na szczególne okoliczności zachodziła konieczność ponowienia lub uzupełnienia postępowania dowodowego. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparty na przesłance z art. 3989 § 1 pkt 2 pełnomocnik wnioskodawców uzasadnił także „potrzebą wykładni ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania” Twierdzenie o potrzebie dokonania wykładni przepisów ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania nie zostało poparte argumentacją, która uzasadniałaby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawców ograniczył się do wskazania, że art. 3 ust. 2 ustawy „zawiera wiele sformułowań nieostrych”, natomiast art. 8 ust. 1 „nie doczekał się wykładni”. Sformułowane w ten sposób uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie pozwalało na przyjęcie, że zachodzą publicznoprawne okoliczności usprawiedliwiające uwzględnienie tego wniosku. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Na wniosek uczestnika zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 520 § 2 w zw. z § 8 pkt 6 w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z 13 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 5 adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).