II CSK 232/18

WyrokIzba Cywilna2018-10-04

Skład orzekający: Karol Weitz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wskazanie w pozwie oddziału banku jako strony powodowej, zamiast osoby prawnej, której oddział ten przysługuje, stanowi podstawę do odrzucenia pozwu z powodu braku zdolności sądowej strony powodowej i tym samym uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na wystąpienie przyczyny nieważności postępowania?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że posłużenie się firmą oddziału osoby prawnej w pozwie nie oznacza, iż stroną postępowania jest sam oddział, lecz osoba prawna, której oddział przysługuje. W takiej sytuacji nie zachodzi brak zdolności sądowej strony powodowej, co wyklucza wystąpienie przyczyny nieważności postępowania uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd podkreślił, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania mają charakter publicznoprawny i muszą być oparte na ustawowych kryteriach, takich jak istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
Stan faktyczny
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jego uchylenia. Jako podstawę do przyjęcia skargi do rozpoznania wskazała wystąpienie przyczyny nieważności postępowania, zarzucając, że w pozwie jako stronę powodową wskazano oddział banku, który nie posiada osobowości prawnej ani zdolności sądowej. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Oddalił również wniosek powoda o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym oraz wniosek radcy prawnego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CSK 232/18 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Karol Weitz w sprawie z powództwa Banku […] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko M. S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I ACa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, 3. oddala wniosek radcy prawnego K. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 14 grudnia 2017 r. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na wystąpienie przyczyny nieważności postępowania ze względu na nieuchylenie nakazu zapłaty i nieodrzucenie pozwu w sytuacji, w której w pozwie jako stronę powodową wskazano oddział banku jako podmiot nieposiadający osobowości prawnej oraz zdolności sądowej. Analiza skargi kasacyjnej i zaistniałych w sprawie okoliczności nie świadczy o istnieniu przesłanek do odrzucenia pozwu w toku postępowania, a zatem nie daje podstaw do stwierdzenia prawdopodobieństwa wystąpienia przyczyny nieważności postępowania jako przyczyny uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego wyjaśniono, że posłużenie się firmą oddziału osoby prawnej nie oznacza, iż stroną czynności procesowych jest oddział. W tym wypadku w postępowaniu sądowym występuje osoba prawna, której oddział został wskazany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2015 r., III CSK 72/14, nie publ., i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2017 r., III CSK 350/16, nie publ.). Nie ma więc podstaw do przyjmowania, że strona nie ma zdolności sądowej i odrzucenia z tego powodu pozwu (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.). 3 Tym samym nie zachodzi przyczyna nieważności określona w art. 379 pkt 2 k.p.c., ponieważ nie dochodzi do rozpoznania sprawy z udziałem strony pozbawionej zdolności sądowej. Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy oddalił, gdyż wnioskował on o oddalenie skargi, nie dostrzegł natomiast, że istnieją podstawy do odmowy przyjęcia jej do rozpoznania (por. mutatis mutandis orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 1934 r. CII 1677/34, Zb. Urz. 1935, poz. 204, oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r. III CKN 563/01, nie publ., z dnia 29 marca 2011 r. IV CSK 593/10, nie publ. i z dnia 8 sierpnia 2012 r. II CSK 112/12, nie publ.). Wniosek radcy prawnego K. K., działającego w imieniu pozwanej w postępowaniu kasacyjnym, o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego (kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu) Sąd Najwyższy oddalił, gdyż nie zostało w nim zawarte oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części (§ 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Dz. U. poz. 1715 ze zm., por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, nie publ., z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, nie publ., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r., IV CSK 384/11, nie publ.). aj

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 199 § 1 pkt 3 KPCart. 379 pkt 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 3§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy