II CSK 337/17

Sygn. akt II CSK 337/17 POSTANOWIENIE Dnia 28 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa M.K. przeciwko Gminie Miasto C. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa[…], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1817,- (jeden tysiąc osiemset siedemnaście) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Pozwana Gmina Miasto C. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 30 listopada 2016 r., którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 marca 2015 r., oddalającego powództwo M.K. o zapłatę – poprzez zasądzenie na rzecz powoda kwoty 94 226 zł z ustawowymi odsetkami tytułem reszty wynagrodzenia za wykonanie dzieła w postaci statku pasażerskiego z wyposażeniem. Sąd Najwyższy, oceniając – na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. – skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Celem skargi kasacyjnej jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rola nie polega zatem na korygowaniu ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. W ramach tzw. przedsądu Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania z uzasadnieniem jest oddzielną jednostką redakcyjną skargi kasacyjnej, wymaganą w myśl art. 3984 § 2 k.p.c. Nie wystarcza odwołanie się do motywów podstaw skargi kasacyjnej, nawet jeżeli wskazano w nim tożsame argumenty, gdyż postanowienie w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania zapada podczas innego posiedzenia i w innym składzie niż rozpoznanie skargi kasacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16 – nie publ.). W skardze powołano przyczyny z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., podnosząc, że istotne zagadnienie prawne dotyczy uznania za essentialia negotii umowy o dzieło dokumentów ściśle z tym dziełem związanych, w tum znaczeniu, że korzystanie 3 z niego jest możliwe wyłącznie przy ich istnieniu i wydaniu w chwili wydania dzieła. Skarżąca wskazała również na potrzebę dokonania wykładni art. 643 k.c. odnośnie do istnienia po stronie zamawiającego obowiązku odbioru dzieła przedstawionego mu w sposób niekompletny i zawierającego wady istotne (by następnie skorzystać z uprawnień z rękojmi) lub alternatywnie możliwości odmowy przyjęcia i wyznaczenia dodatkowego terminu do dostarczenia dzieła kompletnego i wykonanego zgodnie z umową. W myśl utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, uzasadnienie występowania istotnego zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania przewidziane dla zagadnienia przedstawianego przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w razie powstania poważnych wątpliwości, których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12). Wątpliwości muszą pozostawać w związku z rozstrzygnięciem sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, s. 7, z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13, nie publ.). Zagadnienie prawne należy postawić w sposób tak ogólny i abstrakcyjny, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 – nie publ.). Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości oraz sposobów jego interpretacji, przyjętych w judykaturze lub oraz zajęcia przez skarżącego stanowiska w tym przedmiocie (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, nie publ., z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12, nie publ.). Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, nie publ.) Zagadnienie prawne może zostać uznane za istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie zajął stanowiska w tym przedmiocie, albo zostaną przytoczone 4 istotne argumenty uzasadniające jego zmianę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5). Wywód skarżącej nie odpowiada powyższym wymaganiom, bowiem abstrahuje od stanu faktycznego i prawnego sprawy. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (art. 39813 § 2 k.p.c.) wynika, że w trakcie dokonywania odbioru końcowego wykonawca miał obowiązek przedstawienia zamawiającemu dokumenty odbiorowe, w szczególności świadectwo zdolności żeglugowej i dokument rejestracyjny statku wydane przez właściwego Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej, świadectwo pomiarowe i inne. Sąd ustalił na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie świadectw zdolności żeglugowej, że wyłącznie armator, czyli pozwana, lub osoba przez nią upoważniona mogła złożyć wnioski o przeprowadzenie pomiaru statku, wydanie wskazanych świadectw i dokumentów, w tym przedstawić dokumenty dotyczące własnego statusu prawnego, kwestii organizacyjno-prawnych, uwierzytelnionego dokumentu potwierdzającego prawo własności, współwłasności lub innego uprawnienia do władania statkiem we własnym imieniu, czego odmówiła. Nie udzieliła również, mimo wezwań, powodowi upoważnienia do podjęcia czynności w ramach tych procedur, a podjęta przez niego próba złożenia wniosku bez pełnomocnictwa była bezskuteczna. Przedmiotem ustalenia Sądu drugiej instancji była ponadto kwestia istnienia i rodzaju wad wykonanego statku w aspekcie ich „istotności”. Po przeprowadzeniu w postępowaniu apelacyjnym uzupełniającego postępowania dowodowego ustalono, że wskazane w protokołach wady miały charakter nieistotny i zostały usunięte, natomiast istotne (obejmujące brak dokumentacji) powstały z przyczyn nie leżących po stronie wykonawcy, tylko zamawiającego, który uniemożliwił ich uzyskanie. Z tych przyczyn Sąd przyjął, że brak wad czyniących działo niezdatnym do zwykłego użytku, albo sprzeciwiających się wyraźnie umowie, leżących po stronie powoda. Przedstawione w skardze zagadnienie nie tylko jest oparte na założeniach sprzecznych z wiążącymi ustaleniami, zmierzając do ich podważenia, ale i zmierza do wyjaśnienia kwestii nieistotnych na tym etapie, bezprzedmiotowych dla rozstrzygnięcia, stąd nie wymaga merytorycznej oceny Sądu Najwyższego. 5 Kolejna przyczyna kasacyjna oznaczona jako potrzeba wykładni przepisów prawa wymaga nie tylko ich oznaczenia ale także opisu wątpliwości, wskazania argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, przedstawienia własnej propozycji interpretacyjnej. W przypadku rozbieżności w orzecznictwie należy wskazać odpowiednie judykaty (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15; z dnia 27 listopada 2015 r., IV CSK 330/15 z dnia 20 lutego 2014 r., IV CSK 505/13, nie publ.). Skarżąca sformułowała problem wymagający wykładni Sądu Najwyższego na podstawie własnych założeń faktycznych, niespójnych względem ustaleń poczynionych przez sądy powszechne rozpoznające sprawę, powołała ponadto liczne orzeczenia. Każde z nich zapadło jednak w sprawie o odmiennym stanie faktycznym i prawnym (w tym związanym z wiążącym charakterem świadczeń realizowanych na podstawie umów zawieranych w reżimie prawa zamówień publicznych), dotyczyło różnych kwestii (jak różnica między wykonaniem, wydaniem a odbiorem dzieła). Oczywistym jest, że z uwagi na złożoność problemów faktycznych i prawnych, różnorodność świadczeń, odmienną treść umów dokonanie uogólnionej wykładni wskazanego przepisu jest niemożliwe. W świetle wiążącego ustalenia, że czynność odbioru statku, połączona z przejściem prawa własności, nastąpiła w dniu 2 lipca 2012 r. kwestia sporna mogłaby dotyczyć nie wykładni art. 643 k.c. tylko jego zastosowania. Rozważania dotyczące interpretacji wskazanej normy pozbawione byłyby zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w której złożono przedmiotową skargę. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. aj 6 a.ł