II CSK 394/17
WyrokIzba Cywilna2017-12-06
Skład orzekający: Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli wnioskodawca powołuje się na potrzebę wykładni art. 952 § 1 k.c. w kontekście przesłanki obawy rychłej śmierci?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ uzasadnienie wniosku nie spełnia kryteriów określonych w art. 398^2 § 1 k.p.c. Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, a ponadto kwestionował ustalenia faktyczne, którymi Sąd Najwyższy jest związany. Obecna interpretacja art. 952 § 1 k.c. i przesłanki obawy rychłej śmierci nie nastręcza trudności w judykaturze i doktrynie, a Sąd Najwyższy wielokrotnie się do niej odnosił.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w P. dotyczącego uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia. W skardze kasacyjnej powołano się na potrzebę wykładni art. 952 § 1 k.c. w kontekście przesłanki obawy rychłej śmierci, formułując pytanie prawne dotyczące okoliczności spełnienia tej przesłanki. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 394/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku A.D. przy uczestnictwie M.D., J.D. i K.D. o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 grudnia 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt IV Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
2 rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawca powołał przesłanki z art. 3982 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. wskazując na potrzebę wykładni art. 952 § 1 k.c. oraz formułując zagadnienie prawne zawarte w pytaniu, „Kiedy i w jakich okolicznościach można stwierdzić, iż zachodzi przesłanka obawy rychłej śmierci oraz czy można mówić o jej spełnieniu w przypadku świadomości ciągle pogarszającego się stanu zdrowia, który może skutkować śmiercią, czy też zostaje ona spełniona tylko w sytuacji, gdy stan testatora uległ nagłemu pogorszeniu?”. Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i przedstawieniu argumentacji prawnej mającej na celu wykazanie, że zagadnienie takie w sprawie wystąpiło i że chodzi o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz że będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw podobnych, a więc dla rozwoju judykatury (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Wnosząc z kolei o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3982 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący powinien wykazać, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany dotychczasowej wykładni, podania, na czym polegają wątpliwości związane z rozumieniem wskazanego przepisu oraz przedstawienia argumentacji prawnej świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa. W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wymienionych kryteriów. Skarżący obie powołane podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił w ramach wspólnego
3 wywodu prawnego, w którym przede wszystkim kwestionował ustalenia faktyczne oraz ocenę dowodów poczynione przez Sąd II instancji, którymi Sąd Najwyższy pozostaje związany. Ponadto, że wbrew twierdzeniom skarżącego obecnie interpretacja art. 952 § 1 k.p.c. oraz przesłanka „obawy rychłej śmierci” nie nastręcza trudności tak w judykaturze jak i doktrynie. Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach wielokrotnie wykładał to pojęcie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 czerwca 1974 r., III CRN 118/74; z dnia 21 maja 2003 r., IV CKN 174/01; z dnia 8 lutego 2006 r., II CSK 128/05; z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK 381/07) i skarżący nie wykazał potrzeby uzyskania kolejnej wypowiedzi. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 3989 § 1 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- II CSK 465/18 2019-03-12Czy skarga kasacyjna od postanowienia w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, oparta na potrzebie wykładni pojęcia „obawa rychłej śmierci” z art. 952 § 1 k.c., spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd N…
- III CSK 200/14 2014-09-11Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, skarga kasacyjna dotycząca wykładni przesłanki "obawy rychłej śmierci spadkodawcy" z art. 952 § 1 k.c. spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy na p…
- II CSK 483/13 2014-03-14Czy skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, oparta na zarzucie naruszenia konstytucyjnego prawa dziedziczenia, naruszenia art. 952 k.c. przez uznanie testamentu ustnego za nieważny oraz nieuwzględnienia…
- I CSK 5297/22 2023-03-29Czy skarga kasacyjna dotycząca wykładni przepisów o testamencie ustnym i obawie rychłej śmierci spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
- IV CSK 306/13 2013-11-13Czy istnieją poważne wątpliwości co do wykładni art. 952 § 1 k.c. w zakresie przesłanek sporządzenia testamentu ustnego, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3982 § 1 pkt 1art. 952 § 1 KCart. 3982 § 1 pkt 2 KPCart. 952 § 1 KPCart. 3989 § 1 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy