II CSK 398/18
WyrokIzba Cywilna2019-02-08
Skład orzekający: Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymagalność kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki w wykonaniu zobowiązania wymaga wykazania, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wymagalność roszczeń wynikających z zobowiązań bezterminowych, w tym kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki, została już rozstrzygnięta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14. Zgodnie z tym orzecznictwem, jeśli strony nie oznaczyły terminu spełnienia świadczenia z tytułu kary umownej, zobowiązanie to ma charakter bezterminowy.Stan faktyczny
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego oddalającego jego powództwo o zapłatę. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym dotyczących kary umownej. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił potrzebą wykładni przepisów dotyczących wymagalności kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki. Sąd Najwyższy uznał, że kwestia ta została już rozstrzygnięta w jego wcześniejszym orzecznictwie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 398/18 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa K. H. przeciwko P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w D. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt I AGa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także ze sformułowanymi przez Radę Europy zaleceniami dopuszczającymi wprowadzenie środków eliminujących dostęp do sądu najwyższego szczebla.
2 Powód K. H. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 lutego 2018 roku naruszenie art. 382 § 2 k.p.c., art. 484 k.c. w zw. z art. 481 k.c., art. 455 k.c., art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 499 k.c. We wniosku o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej powód powołał się na przesłankę, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazał, że w sprawie ujawnił się problem różnego rozumienia przez sądy pojęcia wymagalności kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki w wykonaniu zobowiązania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że treść określonych przepisów prawa nie została dostatecznie wyjaśniona w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany dotychczasowej wykładni tych przepisów. Gdy w ramach stosowania wskazanych przepisów powstały w orzecznictwie już określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie postulowanej wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09). Potrzeba wykładni przepisów nie występuje, jeżeli Sąd Najwyższy w pewnej kwestii wyraził pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. Sąd Najwyższy rozstrzygnął w uchwale z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14 (OSNC 2015, nr 7-8, poz. 86), że wymagalność roszczeń wynikających z zobowiązań bezterminowych, jak i początek biegu przedawnienia tych roszczeń należy określać przy uwzględnieniu art. 455 k.c. Zastrzeżenie kary umownej nie rodzi zobowiązania, z którego właściwości wynikałby określony termin spełnienia świadczenia, nie ma bowiem wystarczających podstaw do twierdzenia, iż świadczenie z tytułu kary umownej powinno nastąpić niezwłocznie po naruszeniu powinności kontraktowych (art. 455 k.c.). Jeżeli zatem strony w umowie nie oznaczyły terminu spełnienia świadczenia z tytułu zastrzeżonej kary umownej,
3 to zobowiązanie z tego tytułu ma charakter bezterminowy (por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2011 r., III CSK 282/10, 16 grudnia 2015 r., IV CSK 141/15, i 3 lutego 2006 r., I CSK 17/05). Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98, 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). aj
Powiązane orzeczenia
- II CSK 665/18 2019-10-09Czy wymagalność roszczenia można utożsamiać z terminem spełnienia świadczenia w kontekście zobowiązań bezterminowych i potrącenia?
- IV CSK 481/16 2017-03-15Czy dopuszczalne jest dochodzenie kary umownej za zwłokę w wykonaniu umowy, jeżeli odstąpienie od umowy nastąpiło z innych przyczyn niż te, na podstawie których naliczono kary umowne?
- V CSK 592/16 2017-05-08Czy w przypadku roszczenia odszkodowawczego, którego wysokość została określona w toku postępowania sądowego inaczej niż w wezwaniu do zapłaty, stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia następuje od daty oznaczonej w wezw…
- I CSK 249/18 2018-10-19Czy wymagalność roszczenia o zapłatę kary umownej za każdy dzień opóźnienia lub zwłoki w wykonaniu zobowiązania niepieniężnego, którego termin wykonania był wskazany, a termin zapłaty kary nie został określony, należy us…
- I CSK 2877/25 2026-01-09Czy skarga kasacyjna w sprawie o zapłatę, oparta na przesłance potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, spełnia wymogi przyjęcia do rozpoznania prz…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 382 § 2 KPCart. 484 KCart. 481 KCart. 455 KCart. 498 § 1 KCart. 499 KCart. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 98art. 39821 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy