II CSK 508/13
WyrokIzba Cywilna2014-05-13
Skład orzekający: Dariusz Zawistowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy z uwagi na zarzut nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu strony możliwości obrony jej praw przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który nie miał wystarczającego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie przyjmuje skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli nie zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Samo ustanowienie pełnomocnika z urzędu na krótko przed rozprawą apelacyjną nie stanowi pozbawienia możliwości obrony praw, zwłaszcza gdy pełnomocnik nie wniósł o odroczenie rozprawy, co może świadczyć o ocenie, że czas ten był wystarczający. Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw wymaga całkowitego faktycznego pozbawienia tej możności, a nie sytuacji, w której strona na skutek własnego działania z przysługujących jej uprawnień procesowych nie skorzystała.Stan faktyczny
Powództwo dotyczyło ustanowienia rozdzielności majątkowej. Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z powodu nieważności postępowania i oczywistej zasadności. Jako podstawę nieważności wskazała pozbawienie jej możliwości obrony praw, ponieważ ustanowiony z urzędu pełnomocnik w postępowaniu apelacyjnym nie miał wystarczającego czasu na zapoznanie się z aktami sprawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu za nieopłaconą pomoc prawną.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 508/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa W. K. przeciwko I. K. o ustanowienie rozdzielności majątkowej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 maja 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt VII Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2. przyznaje adwokatowi P. K. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt), powiększoną o stawkę podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z brzmieniem art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w następujących wypadkach: - w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne - istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów - zachodzi nieważność postępowania - skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 lipca 2012 r. zawiera wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania z powołaniem się na nieważność postępowania oraz jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c.). Analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia prowadzi jednakże do stwierdzenia, że nie zachodzi żadna ze wskazanych przez skarżącą podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżąca argumentuje, że postępowanie dotknięte jest nieważnością postępowania z uwagi na pozbawienie strony pozwanej możliwości obrony praw, albowiem ustanowiony w postępowaniu apelacyjnym pełnomocnik z urzędu, nie miał wystarczającej ilości czasu na zapoznanie się z aktami sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż pozbawienie strony możności obrony swoich praw polega na tym, że z powodu wadliwych czynności procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła ona brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części, przy czym chodzi o całkowite faktyczne pozbawienie możności obrony (por. postanowienie SN z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, Lex nr 19607). Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw, powinna być dokonywana przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności sprawy; jednakże o nieważności
3 postępowania nie można mówić w sytuacji, w której strona na skutek własnego działania z przysługujących jej uprawnień procesowych nie skorzystała. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że doszło do pozbawienia strony skarżącej możności obrony jej praw. Strona pozwana brała czynny udział w postępowaniu apelacyjnym, stawiła się na rozprawę apelacyjną razem z pełnomocnikiem z urzędu. Samo ustanowienie pełnomocnika z urzędu na krótko przed wyznaczoną rozprawą apelacyjną nie stanowiło pozbawienia możliwości obrony praw. Natomiast okoliczność, że pełnomocnik z urzędu nie wniósł o odroczenie rozprawy, świadczy o tym, że w jego ocenie czas ten był wystarczający dla podjęcia czynności w imieniu pozwanej. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący powołujący się na oczywistą zasadność skargi ma także obowiązek przedstawienia, na jakiej podstawie swoje twierdzenie opiera, w tym wskazania przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone w sposób kwalifikowany. Nie wystarczy zatem sam fakt powołania się na istnienie „oczywistej zasadności”. Argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie daje podstaw do stwierdzenia, że podstawy skargi kasacyjnej w sposób oczywisty zasługują na uwzględnienie i przesądza to o wadliwości zaskarżonego wyroku w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi. Z tych względów orzeczono jak w treści postanowienia (art. 3989 § 2 k.p.c.). [aw]
Powiązane orzeczenia
- I CSK 2935/22 2022-08-30Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście zarzutów nieważności postępowania i oczywistej zasadności?
- I CSK 463/22 2022-03-31Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy zachodzi oczywista zasadność lub nieważność postępowania?
- II PK 97/16 2017-04-05Czy skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy powód wskazuje na oczywistą zasadność skargi oraz nieważność postępowania, a Sąd Najwyższy nie stwierdza wystąpienia tych przesłanek?
- V CSK 46/20 2020-08-14Czy skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli powód podnosi zarzuty nieważności postępowania i oczywistej zasadności skargi, a Sąd Najwyższy nie stwierdza wystąpienia tych przesłanek?
- II CSK 863/16 2017-06-13Czy skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy powódka zarzuca nieważność postępowania z powodu pozbawienia jej możności obrony praw, a Sąd Najwyższy nie stwierdza wystąpienia tych przesłanek?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 3art. 3989 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy