II CSK 528/13
WyrokIzba Cywilna2014-03-27
Skład orzekający: Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział sędziego w składzie sądu drugiej instancji, który uprzednio uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stanowi samoistną podstawę do wyłączenia tego sędziego od orzekania w sprawie, a jego udział skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Udział sędziego w składzie sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację, który wcześniej uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nie stanowi samoistnej przyczyny wyłączenia go ze składu tego sądu orzekającego w sprawie powtórnie. W sytuacji wyjątkowej, możliwe jest wyłączenie sędziego na wniosek strony, jeżeli powstała uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności, jednakże skarżąca nie złożyła takiego wniosku.Stan faktyczny
W sprawie z wniosku o ustanowienie drogi koniecznej, uczestniczka postępowania wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego. Skarżąca podnosiła, że udział sędziego, który wcześniej orzekał w tej samej instancji, gdy sprawa była po raz pierwszy rozpoznawana przez sąd odwoławczy i została uchylona, skutkuje nieważnością postępowania. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestniczki I. J. na rzecz wnioskodawców W. i Z. małż. K. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 528/13 POSTANOWIENIE Dnia 27 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku Z. K. i W. K. oraz następców prawnych K. C. – J. J. C. i B. L. przy uczestnictwie […], R. C., I. J., […], K. K., I. K., Gminy Miejskiej K. i następczyni prawnej S. K. – D. B. o ustanowienie drogi koniecznej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania I. J. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt I […] Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2. zasądza od uczestniczki I. J. na rzecz wnioskodawców W. i Z. małż. K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżąca w skardze powołała przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to jest występowanie istotnego zagadnienia prawnego. Sformułowane w skardze zagadnienie dotyczy dopuszczalności uczestniczenia w składzie sądu drugiej instancji sędziego, który w składzie tego sądu zsiadał uprzednio, gdy sprawa była po raz pierwszy rozpoznawana przez sąd odwoławczy i sąd ten uchylił zaskarżone orzeczenie przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej, sędzia taki jest wyłączony od rozpoznania sprawy z mocy ustawy, a jego udział w rozpoznaniu sprawy skutkuje nieważnością postępowania. Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska skarżącej co do skutków uczestniczenia w składzie sądu drugiej instancji sędziego, który uprzednio orzekał w tej instancji w danej sprawie, jako nieważności postępowania spowodowanej sprzecznym z prawem składem sądu (art. 48 § 1 w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c.). Zagadnieniem, które skarżąca sformułowała, Sąd Najwyższy zajmował się w orzeczeniach z dnia 28 marca 2012 r. V CSK 2012 (nie publ.) i z dnia 20 lutego 2013 r. III CSK 169/12 (OSNC z 2013 r., Nr 7-8, poz. 101) wyrażając pogląd, już z uwzględnieniem stanowiska Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka zajętego w wyroku z dnia 24 lipca 2012 r., nr 29995/08 w sprawie B. Toziczka przeciwko Polsce, że udział sędziego w składzie sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację, który uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nie stanowi samoistnej przyczyny wyłączenia go ze składu tego sądu orzekającego w sprawie powtórnie. W sytuacji wyjątkowej, możliwe jest jednak wyłączenie sędziego na wniosek strony, jeżeli w konkretnej sprawie, na skutek tego, że wyraził pogląd prawny rzutujący bezpośrednio na jej wynik, powstała uzasadniona wątpliwość, co do jego bezstronności przy powtórnym
3 rozpoznawaniu sprawy na skutek ponownego wniesienia apelacji dotyczącej tego samego problemu prawnego (art. 49 k.p.c.). Skarżąca nie złożyła wniosku o wyłączenie tego sędziego. Nie stwierdzając wystąpienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego ani też nieważności postępowania, należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w związku z § 8 pkt 3 i § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jedn. tekst: Dz.U. z 2013, poz. 461). [aw] jw
Powiązane orzeczenia
- V CSK 226/18 2018-11-07Czy udział sędziego w rozpoznaniu innej sprawy między tymi samymi stronami (lub ich poprzednikami prawnymi) uzasadnia jego wyłączenie z mocy ustawy na podstawie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. lub czy brak wniosku o wyłączenie…
- I PK 132/11 2012-02-21Czy w przypadku, gdy sędzia orzekał w tej samej sprawie w sądzie pierwszej instancji, a następnie w sądzie drugiej instancji, stanowi to podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania odwoławczego i przyjęcia skargi k…
- V CSK 691/14 2015-06-23Czy uczestnictwo sędziego w składach orzekających rozpoznających środki zaskarżenia od orzeczeń incydentalnych w tej samej sprawie, w której orzekał w składzie rozpoznającym środek zaskarżenia od orzeczenia co do istoty…
- II CSK 235/16 2017-01-19Czy udział sędziego w wydaniu wyroku sądu drugiej instancji, który został następnie uchylony przez Sąd Najwyższy i przekazany do ponownego rozpoznania, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania w sytuacji…
- I CSK 2110/23 2024-07-11Czy wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego, niezależnie od jego zasadności, etapu czy rodzaju rozstrzygnięcia, powoduje powstanie stosunku osobistego między sędzią a stroną postępowania, który wpływa na zd…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 48 § 1art. 379 pkt 4 KPCart. 49 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 520 § 3 KPC§ 1§ 1 pkt 2§ 2§ 3§ 8 pkt 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy