II CSK 539/13

Sygn. akt II CSK 539/13 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku Banku (…) Spółki Akcyjnej w W. [Dz. Kw (…)] przy uczestnictwie M. AG z siedzibą w S. (Księstwo Liechtenstein) o wykreślenie hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej w kwocie 27.958.907,50 zł z księgi wieczystej (…) [macierzystej] i z ksiąg wieczystych lokalowych w tym z księgi wieczystej (…), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 czerwca 2014 r., skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt VII Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE W księdze wieczystej macierzystej nr (…), prowadzonej dla bliżej opisanej w tej księdze nieruchomości (zabudowanej budynkiem użytkowo-apartamentowym) i położonej w K. przy ul. P., jako współwłaściciel była ujawniona Spółdzielnia Mieszkaniowa „(…)” (w upadłości). Z nieruchomości tej wyodrębniono odrębne nieruchomości lokalowe na rzecz innych osób. W dziale IV tej księgi wpisana była 2 hipoteka przymusowa łączna kasucyjna do kwoty 27.458.407,50 zł na rzecz M. AG z siedzibą w S. (uczestnika obecnego postępowania wieczystoksięgowego). Umową z dnia 13 kwietnia 2012 r. Syndyk masy upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej sprzedał B(…) SA (wnioskodawcy w obecnym postępowaniu) przedsiębiorstwo upadłej Spółdzielni, w tym odpowiedni udział we współwłasności gruntowej znajdującej się przy ul. P., także udział w części własności nieruchomości lokalowej. W § 7 tej umowy zawarto wniosek o wykreślenie m.in. z działu IV księgi wieczystej macierzystej (Kw nr (…)) i z każdej z ksiąg wieczystych, założonych dla wyodrębnionych nieruchomości lokalowych, w tym też księgi wieczystej nr (…), wspomnianej wcześniej hipoteki. Wniosek ten został złożony w dniu 17 kwietnia 2012 r. przez B(…) SA. Referendarz sądowy dokonał wpisu zgodnie z tym wnioskiem, a Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r. utrzymał ten wpis w mocy. Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania (podmiotu zagranicznego), uznając, że umowa sprzedaży z dnia 13 kwietnia 2012 r. stanowi wystarczającą podstawę do dokonania zaskarżonego wpisu wykreślenia (art. 317 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r., - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 11/2 ze zm.; cyt. dalej jako „p.u.n.”; W skardze kasacyjnej uczestnika postępowania (podmiotu zagranicznego) podnoszono zarzuty naruszenia art. 76 ust. 1 i art. 84 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.; cyt. dalej jako u.k.w.h.”; art. 551 k.c., art. 535 k.c., art. 1 i art. 1718 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r., nr 1222, cyt. dalej jako – „u.s.m.”; ust. 317 art. 2 p.u.n.). Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że umowa zbycia przedsiębiorstwa może stanowić podstawę dokonania wykreślenia hipoteki, które obciąża nieruchomość wchodzącą w skład przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 317 ust. 2 p.u.n., zbycie przedsiębiorstwa w toku postępowania upadłościowego wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw obciążających zarówno 3 poszczególne elementy przedsiębiorstwa, jak i całe przedsiębiorstwo (art. 551 k.c.). Oddalając apelację uczestnika postępowania, Sąd Okręgowy przyjął, że zbycie przedsiębiorstwa Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” doprowadziło do wygaśnięcia ex lege hipoteki przymusowej łącznej kasacyjnej obciążającej nieruchomość lokalową, stanowiącą własność osoby trzeciej (ujawnioną w księdze wieczystej Kw nr (…)). Tymczasem do nieruchomości niewchodzącej w skład zbytego przedsiębiorstwa w toku postępowania upadłościowej, tj. nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej, art. 317 ust. 2 p.u.n. nie może mieć zastosowania. Umowa zbycia przedsiębiorstwa podmiotu upadłego nie może być zatem podstawą wpisu (wykreślenia) hipoteki obciążającej taką nieruchomość (por. też podobne postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2014 r., II CSK 358/13, nie publ.). W tej sytuacji należało zatem uchylić zaskarżone postanowienie jako nieuzasadnione i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 39815 k.p.c.).