II CSK 552/16

Sygn. akt II CSK 552/16 POSTANOWIENIE Dnia 22 lutego 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa I. G. przeciwko […] Szpitalowi […] w Ł. obecnie […] Centrum […] w Ł. o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 lutego 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) przyznaje adw. J. B. S. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych), powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelacje stron od wyroku Sądu pierwszej instancji zasądzającego od […] Szpitala […] w Ł. na rzecz I. G. kwotę 15.000 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zadośćuczynienia na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (j.t: Dz.U. z 2012 r., poz. 159, ze zm.- dalej: „ustawa o prawach pacjenta”) za naruszenie prawa powódki do informacji o zagrożeniach jakie niesie zabieg operacyjny, któremu została poddana i oddalającego powództwo o zasądzenie odszkodowania, zadośćuczynienia i renty za szkodę wyrządzoną błędem lekarskim. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji opartą na opiniach biegłych lekarzy, że w czasie zabiegu, któremu została poddana powódka nie doszło do błędu w sztuce lekarskiej ani innych zaniedbań personelu medycznego, a uszkodzenie ciała jakiego powódka doznała w czasie tej operacji miało charakter powikłań spotykanych przy tego rodzaju zabiegach. Podzielił też ocenę, że niepoinformowanie powódki przed zabiegiem, iż tego rodzaju powikłanie może nastąpić, stanowiło naruszenie wskazanego wyżej art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, jednak nie miało wpływu na wystąpienie tego powikłania ani na szkodę powódki z nim związaną. Nie można też przyjąć w okolicznościach sprawy, że gdyby powódka została poinformowana o tym szczególnym powikłaniu związanym z operacją (jatrogennym uszkodzeniu przełyku), to odmówiłaby zgody na jej przeprowadzenie. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zabieg operacyjny, któremu została poddana, był zabiegiem kwalifikowanym do zabiegów ratujących życie pacjenta i nie było innego sposobu leczenia zdiagnozowanego nowotworu tarczycy. W skardze kasacyjnej powódka jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazała na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zdaniem skarżącej w sprawie występują istotne zagadnienia prawne sprowadzające się do pytań: „- czy zastosowanie art. 448 k.c. i orzeczenie na jego podstawie zadośćuczynienia pieniężnego w związku z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta za brak pełnej informacji o przewidywalnych powikłaniach 3 wyklucza równoczesne stosowanie art. 415 k.c., a w konsekwencji także przepisy art. 444 § 1 i 2 k.c. oraz art. 445 § 1 k.c. za ujemne skutki zabiegu przeprowadzonego bez w pełni świadomej zgody pacjenta; - czy bezprawne przeprowadzenie zabiegu lekarskiego z uwagi na brak w pełni świadomej zgody pacjenta, co do możliwych i przewidywalnych powikłań jest czynem niedozwolonym w rozumieniu art. 415 k.c., a w konsekwencji mają zastosowanie także przepisy art. 444 § 1 i 2 k.c. oraz przepis art. 445 k.c., czy też przeciwnie - ujemne skutki takiego czynu ograniczają się do konsekwencji za brak stosownej informacji wynikających z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z jednolitym i utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien w pogłębionym wywodzie prawnym wykazać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Wymaga to przedstawienia tego zagadnienia przez odpowiednie sformułowanie, wskazania przepisu prawa, na tle którego powstało oraz kontrowersji i rozbieżnych ocen prawnych, jakie wywołuje i wykazania, że mają one tak poważny charakter, iż konieczne jest zajęcie stanowiska przez Sąd Najwyższy, niezbędnego nie tylko do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, lecz istotnego także dla rozwoju judykatury (porównaj między innymi orzeczenia z dnia 10 maja 2001 r. II CZ 35/01, OSNC 5 2002/1/11, z dnia 7 czerwca 2005 r. V CSK 3/05 i z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl.). Chodzi zatem o wykazanie, że w sprawie występuje tak poważne i istotne oraz nowe zagadnienie prawne, że nie wystarczy jego rozstrzygnięcie przez sądy powszechne, które w swojej działalności orzeczniczej powołane są do rozwiązywania problemów prawnych, występujących niemal w każdej sprawie, lecz konieczne jest zajęcie stanowiska przez najwyższy organ sądowy. Analiza wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej powódki prowadzi do oceny, że nie wykazała ona występowania w sprawie takiego zagadnienia prawnego. Skarżąca nie przedstawiła wywodu prawnego opisującego kontrowersje lub rozbieżne oceny prawne jakie zagadnienia te wywołują ani 4 nie uzasadniła konieczności zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do zaprezentowania stanowiska Sądu Apelacyjnego i twierdzenia o nierozważeniu przez ten Sąd kwestii wskazanych w przedstawionych pytaniach oraz powołania się na odmienne stanowisko zajęte przez inny Sąd, jednak bez dokonania jego analizy oraz analizy sprawy, w której zostało wyrażone, jak również bez przedstawienia argumentów uzasadniających to stanowisko. Niezależnie od tego trzeba stwierdzić, że skarżąca sformułowała pytania w oparciu o okoliczności, które nie występują w sprawie. Sądy obu instancji ustaliły bowiem, że przeprowadzenie operacji u powódki nie było bezprawne, zaś sama operacja, jak i powikłanie, do którego doszło, należące do niekorzystnych, choć rzadkich następstw zabiegu, nie stanowią błędu medycznego. W tej sytuacji jedynie na marginesie można wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jeżeli w ramach przewidywalnych, choćby nawet występujących rzadko, następstw zabiegu operacyjnego mieszczą się komplikacje, które mają szczególnie niebezpieczny charakter dla zdrowia lub zagrażają życiu, pacjent powinien być o nich poinformowany. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku lekarz ma obowiązek informowania o wszelkich możliwych, nawet poważnych skutkach zabiegu operacyjnego, niezależnie od rodzaju zabiegu i prawdopodobieństwa ich wystąpienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się, że zakres udzielanych pacjentowi informacji musi być uzależniony od rodzaju zabiegu, w szczególności od tego czy w danym wypadku za jego przeprowadzeniem przemawiają wskazania bezwzględne (chodzi o zabieg ratujący życie), czy też wskazania względne lub czy jest to jedynie zabieg o charakterze kosmetycznym. W sytuacji, w której zachodzi bezwzględna konieczność operacji lekarz powinien wyjaśnić pacjentowi jedynie cel i rodzaj operacji oraz zwykłe jej następstwa. Ze względu na samopoczucie i zdrowie pacjenta nie powinien zapoznawać go z nietypowymi następstwami, nieobjętymi normalnym ryzykiem podejmowanego zabiegu, które w szczególnych wypadkach powikłań mogą wystąpić. Jeżeli operacja jest niezbędna dla ratowania życia chorego lekarz nie powinien udzielać pacjentowi informacji o powikłaniach, które zdarzają się niezmiernie rzadko, ponieważ mogłoby to wpłynąć ujemnie na 5 psychikę chorego i doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, do bezpodstawnej odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zabiegu, albo do zwiększenia ryzyka operacji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2009 r., II CSK 337/09). Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem wniosek strony pozwanej w tym przedmiocie zawarty został w piśmie nazwanym odpowiedzią na skargę kasacyjną, jednak złożonym po terminie przewidzianym w art. 3987 § 1 k.p.c. Nie stanowi ono zatem odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie wywołuje skutków procesowych związanych z jej wniesieniem również w zakresie zawartego w nim wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003 nr 9, poz. 120, 14 marca 2003 r., V CKN 1733/00, LEX nr 80249, czy 7 maja 2003 r., IV CKN 113/01, LEX nr 141392). aj l.n