II CSK 575/18

Sygn. akt II CSK 575/18 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku M. B. przy uczestnictwie J. B., M. W. i T. T. o częściowy dział spadku po Z. B. i M. B. oraz podział majątku wspólnego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania J. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawia do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu – w interesie publicznym – ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej 2 wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uczestnik J. B. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia wstępnego Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 czerwca 2017 r. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłankach przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Według uczestnika istnieje potrzeba wykładni art. 685, 688 w zw. z art. 618 § 2 k.p.c. w kontekście możliwości wydania w postępowaniu działowym negatywnego postanowienia wstępnego oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, objętej działem. Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej ma usprawiedliwiać kwalifikowane naruszenie art. 382 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 176 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Jak zostało przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli skarżący powołuje się na przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, powinien wykazać, że wskazany przepis prawa, mimo że budzi wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć, jak też, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z dnia 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08; z dnia 3 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11, nie publ.; z dnia 24 kwietnia 2014 r., II CSK 600/13, nie publ.). Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających przyjęcie wystąpienia w sprawie tak rozumianej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. zwłaszcza jeśli uwzględni się, że podnoszone przez uczestnika kwestie były już przedmiotem rozstrzygnięcieć Sądu Najwyższego. W postanowieniu z dnia 8 listopada 2013 r. (I CSK 723/12, nie publ.) Sąd Najwyższy podniósł, że sporem o własność jest każdy spór między współwłaścicielami, którego rozstrzygnięcie może przesądzić o tym, że osoba występująca, jako współwłaściciel nie jest współwłaścicielem lub że przysługujący jej udział jest inny niż deklarowany. Spór o własność może wywołać jeden ze współwłaścicieli twierdząc, że nabył własność rzeczy przez zasiedzenie i tym samym stosunek współwłasności wygasł (zob. też uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, OSNCP 1970, Nr 3, poz. 39). W uchwale z dnia 28 kwietnia 2010 r. (III CZP 9/10, OSNC 2010/10/136) Sąd Najwyższy wskazał, że od postanowienia wstępnego wydanego na podstawie art. 685 k.p.c., w którym nie rozstrzygnięto zgłoszonego w sprawie o dział spadku wniosku o zasiedzenie, uczestnikowi wnoszącemu o oddalenie tego wniosku przysługuje apelacja. Uczestnik skorzystał z tej możliwości. Poza tym trzeba podnieść, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że powołanie się przez podmiot wnoszący skargę kasacyjną na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, nie publ.; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ.; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, nie publ.; z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, nie publ.; z dnia 20 czerwca 2007 r. II CSK 184/07, nie publ.; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, nie publ.; 4 z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, nie publ.; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, nie publ.; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, nie publ.; z dnia z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, nie publ.; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, nie publ.; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, nie publ. i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, nie publ.). Wnoszący skargę kasacyjną nie przedstawił oddzielnego wywodu świadczącego o występowaniu w sprawie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Nie wskazał w tej części skargi kasacyjnej, które zarzuty apelacji zostały pominięte i w jaki sposób naruszenie to miało wpłynąć na wynik sprawy. W związku z zarzutem naruszenia art. 176 k.c. trzeba zważyć, że negatywne rozstrzygnięcie determinował brak samoistnego posiadania w zakresie udziałów pozostałych współwłaścicieli a nie brak zastosowania tego przepisu. Konkludując trzeba stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą wskazane przez skarżącą przesłanki opisane w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ponieważ wydanie postanowienia wstępnego nie kończy postępowania w sprawie Sąd Najwyższy postanowił jak w punkcie 2 postanowienia. aj