II CSK 676/17
WyrokIzba Cywilna2018-04-06
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (upadłość konsumencka) ma zastosowanie art. 369 ust. 3 Prawa upadłościowego, czy też przepis ten jest wyłączony przez art. 49121 ust. 2 Prawa upadłościowego jako lex specialis?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Wskazano, że art. 49121 ust. 2 Prawa upadłościowego, który zawiera katalog wierzytelności niepodlegających umorzeniu w upadłości konsumenckiej, stanowi lex specialis w stosunku do art. 369 ust. 3 Prawa upadłościowego, który dotyczy upadłości gospodarczej. W związku z tym, zastosowanie art. 369 ust. 3 Prawa upadłościowego w upadłości konsumenckiej jest wyłączone, co nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przez Sąd Najwyższy.Stan faktyczny
W postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wierzyciel (ZUS) wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego dotyczącego ustalenia planu spłaty. Jako podstawę wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał oczywistą zasadność skargi oraz występowanie istotnych zagadnień prawnych. Jedno z tych zagadnień dotyczyło zastosowania art. 369 ust. 3 Prawa upadłościowego w kontekście upadłości konsumenckiej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 676/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie w postępowaniu upadłościowym Z. S. jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej przy uczestnictwie wierzycieli: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. I Oddziału w Ł., Skarbu Państwa - Dyrektora Izby Celnej w S., S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. i B. Spółki Akcyjnej w B. w przedmiocie ustalenia planu spłaty, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 kwietnia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. I Oddziału w Ł. od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt XIII Gz (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Sądu II instancji zaskarżył skargą kasacyjną ZUS, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na oczywistą zasadność skargi oraz występowanie na tle tej sprawy istotnych zagadnień
2 prawnych. Skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Już bowiem wskazanie przez samego skarżącego na jej tle istotnych zagadnień prawnych dowodzi, że potencjalnie możliwe byłoby różne zinterpretowanie i zastosowanie przepisów, a to, jak uczynił to Sąd II instancji, nie jest oczywiście nieprawidłowe – niewątpliwie jest to jeden z potencjalnie możliwych sposobów wyłożenia i zastosowania stosownych przepisów. Pierwsze z istotnych zagadnień prawnych wskazanych przez skarżącego dotyczy tego, czy do upadłości konsumenckiej ma zastosowanie art. 396 ust. 3 pr.up. Pozornie mogłaby się nasuwać odpowiedź twierdząca, bowiem art. 4912 ust. 1 pr.up. nie wyłącza a limine zastosowania tego przepisu. Nie jest tak jednak, bowiem art. 4912 ust. 1 pr.up. nie zawiera zamkniętego katalogu przepisów, których w upadłości konsumenckiej się nie stosuje i nie pozwala na rozumowanie a contrario, że wszystkie pozostałe się stosuje. Wyraźnie bowiem ten przepis stanowi, że pozostałe przepisy ustawy do upadłości konsumenckiej stosuje się odpowiednio, a, jak się powszechnie przyjmuje, odpowiednie stosowanie to, w zależności od kontekstu normatywnego, stosowanie wprost, z modyfikacjami, albo niestosowanie. Może się zatem okazać, że odpowiednie „zastosowanie” oznaczać będzie niezastosowanie. Tak właśnie jest z powoływanym art. 369 ust. 3 pr.up. Gdy bowiem porówna się jego brzmienie z art. 49121 ust. 2 pr.up., to okaże się, że są one identyczne – zawierają katalog wierzytelności, które nie podlegają umorzeniu, tyle tylko, że art. 369 ust. 3 pr.up. dotyczy upadłości gospodarczej (postępowania wobec przedsiębiorcy), a art. 49121 ust. 2 pr.up. - upadłości konsumenckiej (postępowania wobec osoby niebędącej przedsiębiorcą). Artykuł 49121 ust. 2 pr.up. zatem na zasadzie lex specialis wyłączy zastosowanie art. 369 ust. 3 pr.up., co przy przyjęciu zwykłych reguł wykładni prawa nie budzi wątpliwości. Nie jest to zatem istotne zagadnienie prawne wymagające wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy. Drugie z zagadnień prawnych wskazanych w skardze kasacyjnej dotyczy w istocie tego samego. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. aj r.g.
3
Powiązane orzeczenia
- I CSKP 100/21 2021-05-25Czy w postępowaniu upadłościowym wobec osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, sąd może umorzyć zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty, jeśli jego osobista sytuacja w oczywisty sposób wskazuje…
- IV CSK 391/21 2021-12-22Czy w sprawie upadłościowej, w której orzeczono zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, sąd upadłościowy jest związany prawomocnym wyrokiem w zakresie przesłanki z art. 369 § 1 pkt 2 ustawy Prawo upadłościowe i napr…
- I CSK 2750/24 2025-09-24Czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi, jest sprawą „o wierzytelność, która podle…
- I CSK 151/16 2016-11-24Czy zagadnienia prawne dotyczące stosowania art. 84 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego (obecnie Prawa upadłościowego) do umów wykonanych przed ogłoszeniem upadłości, elementów podmiotowych stron umowy oraz zakresu…
- I CSK 68/25 2025-12-29Czy powództwo kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego przeciwko bankowi w upadłości, w kontekście art. 145 ust. 1 i art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego w związku z art. 17…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 396 ust. 3art. 4912 ust. 1art. 369 ust. 3art. 49121 ust. 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy