II CSK 767/18

Sygn. akt II CSK 767/18 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku Z. K. przy uczestnictwie P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. i B. K. o ustanowienie służebności przesyłu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt IV Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu – w interesie publicznym – ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne 2 zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnioskodawca Z.K. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 10 maja 2018 r. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu na nieuwzględnienie przez Sąd drugiej instancji nieważności postępowania w niższej instancji ze względu na nieodroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 15 maja 2015 r. pomimo niedoręczenia wnioskodawcy zawiadomienia o tym posiedzeniu, na którym doszło do przeprowadzenia jednego z kluczowych dowodów. Poza tym, zdaniem skarżącego oczywistą zasadność skargi kasacyjnej uzasadnia naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W związku z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania trzeba zważyć, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że powołanie się przez podmiot wnoszący skargę kasacyjną na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną (tak np. Sąd Najwyższy 3 w postanowieniach z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, nie publ.; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ.; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, nie publ.; z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, nie publ.; z dnia 20 czerwca 2007 r. II CSK 184/07, nie publ.; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, nie publ.; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, nie publ.; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, nie publ.; z dnia z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, nie publ.; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, nie publ.; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, nie publ. i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, nie publ.). Wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał w oddzielnym wywodzie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Po pierwsze, według od dawna ukształtowanego w judykaturze stanowiska nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy strona zostaje faktycznie pozbawiona możności działania i pozbawienie to było całkowite i w sposób bezwzględny wyłączające możliwość obrony. W rozpoznawanej sprawie możliwości pozbawienia obrony swych praw wnioskodawca upatrywał w nieobecności na jednej z rozpraw. Przytoczona podstawa nieważności postępowania mogłaby zostać uznana za spełnioną, gdyby wnioskodawca nie tylko nie mógł - wbrew swej woli - brać i nie brał udziału w postępowaniu lub jego istotnej części ale także, kiedy tych negatywnych dla strony skutków nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia. Sytuacja taka zachodzi między innymi wtedy, gdy wady zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia, uzasadniały odroczenie rozprawy, a sąd rozpoznał sprawę i wydał orzeczenie (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1974 r., II CR 155/74, OSPiKA 1975 z. 3, poz. 66; z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999 Nr 5, poz. 41 – dodatek, z dnia 10 maja 2000 r., OSNC 2000 Nr 12, poz. 220, z dnia 28 listopada 2002 r., II CKN 399/01, nie publ., z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 545/13, nie publ., z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975 Nr 5, poz. 84, z dnia 15 stycznia 1999 r., LEX nr 1214381; z dnia 6 marca 2002 r., III RN 12/01, nie publ., z dnia 8 stycznia 2004 r., I CK 19/03, nie publ., z dnia 15 grudnia 2006 r., I PK 122/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 325; z dnia 7 lutego 2013 r., nie publ.). Wnioskodawca nie wykazał 4 aby do chwili zamknięcia rozprawy przed Sądem pierwszej instancji nie było możliwe usunięcie skutków wadliwego, w jego ocenie, zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 15 maja 2014 r., po którym to dniu postępowanie w pierwszej instancji toczyło się jeszcze ponad dwa lata. W związku z drugą przyczyną oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, na którą powoływał się skarżący, a odnoszącą się do treści art. 233 § 1 k.p.c., trzeba podnieść, iż zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie i kategorycznie przyjmuje się, w związku z zakazem przewidzianym w art. 3983 § 3 k.p.c., że przepis art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić uzasadnionej podstawy skargi kasacyjnej ani samodzielnie ani w powiązaniu z innymi artykułami, np. z art. 278 § 1 k.p.c. (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010 r., III SK 32/09, nie publ., z dnia 13 stycznia 2010 r., II CSK 372/09, nie publ., z dnia 20 marca 2009 r., I CSK 611/08, nie publ., z dnia 5 września 2008 r., I CSK 117/08, nie publ., postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2009 r., II CSK 338/08, nie publ., z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 356/08, nie publ. W posumowaniu trzeba stwierdzić, że w sprawie nie zachodzi wskazana przez powoda przesłanka opisana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. aj